Ký sự về Kuṇḍalakesā
Bhaddā Kuṇḍalakesā kể: vào thời đức Phật Padumuttara, nghe Ngài đặt vị ni Subhā lên hàng đầu về thắng trí nhanh nhạy, bà cúng dường và phát nguyện đạt vị trí ấy; thời đức Phật Kassapa, bà là con gái thứ tư của vua Kikī, giữ đời trong sạch tại gia suốt hai mươi ngàn năm cùng sáu người chị em. Ở kiếp cuối, bà là con gái triệu phú ở Giribbaja, đem lòng yêu tên cướp Sattuka, bị hắn lừa lên núi để cướp trang sức và giết mình; nhờ nhanh trí, bà giết hắn trước, rồi xuất gia với nhóm ngoại đạo, thấy dấu hiệu bàn tay đứt đầy dòi bọ, đến hỏi đức Phật, nghe Pháp về uẩn, xứ, giới, chứng Pháp nhãn, và khi rửa chân nhìn nước sinh diệt mà tâm được giải thoát, được đức Phật tuyên bố đứng đầu về thắng trí nhanh nhạy.
Điểm thực hànhTrí nhanh nhạy cứu người trong lúc nguy cấp — hãy tập nhìn ra sự sinh diệt ngay trong việc nhỏ hằng ngày, như dòng nước rửa chân đang cạn dần.
Trưởng Lão Ni Ký Sự Phẩm Kuṇḍalakesā Ký sự về trưởng lão ni Kuṇḍalakesā
bậc Hữu Nhãn về tất cả các pháp,
Trước đây một trăm ngàn kiếp,
đấng Lãnh Đạo đã hiện khởi.
Khi ấy, tôi đã được sanh ra tại Haṁsavatī,
trong gia đình triệu phú
được rạng rỡ bởi vô số loại châu báu,
được đầy đủ với những lạc thú lớn lao.
Tôi đã đi đến đấng Đại Hùng ấy
và đã lắng nghe lời giảng Pháp.
Sau đó, có niềm tịnh tín sanh khởi,
tôi đã đi đến nương tựa vào đấng Chiến Thắng.
Khi ấy, đấng Đại Bi
tên Padumuttara
trong số các vị ni có thắng trí nhạy bén.
đã thiết lập tỳ khưu ni Subhā vào vị thế tối thắng
Sau khi nghe được điều ấy, tôi đã trở nên hoan hỷ
và đã dâng cúng vật thí đến bậc Đại Ẩn Sĩ,
rồi đã quỳ xuống đê đầu ở bàn chân
và đã phát nguyện vị thế ấy.
Đấng Đại Hùng đã nói lời tùy hỷ rằng:
“Này cô gái hiền thục, điều nào đã được nàng ước nguyện
toàn bộ điều ấy sẽ được thành tựu.
Hãy được an lạc, hãy được Niết Bàn.
Vào một trăm ngàn kiếp về sau này,
xuất thân gia tộc Okkāka
bậc Đạo Sư tên Gotama, thuộc dòng dõi,
sẽ xuất hiện ở thế gian.
là người thừa tựGiáo Pháp của vị(Phật) ấy,
là chánh thống, được tạo ra từGiáo Pháp.”
Nàng sẽ là Bhaddā Kuṇḍakesā,
nữ Thinh Văn của bậc Đạo Sư,
Do nghiệp ấy đã được thực hiện tốt đẹp
và do các nguyện lực của tác ý,
sau khi từ bỏ thân nhân loại
tôi đã đi đến cõi trời Đạo Lợi.
Từ nơi ấy chết đi, tôi đã đi đến cõi trời Dạ Ma,
từ đó đã đi đến cõi trời Đẩu Suất,
và từ đó đến cõi Hóa Lạc Thiên,
rồi từ đó đến cõi Tha Hóa Tự Tại.
ở bất cứ nơi nào tôi sanh ra,
Do mãnh lực của nghiệp ấy,
tôi đều đã được thiết lập vào ngôi chánh hậu của các vị vua ở chính tại các nơi ấy.
vào ngôi chánh hậu của các vị vua
Từ nơi ấy chết đi, (sanh lên) ở giữa loài người
của các vị vua có quyền lực
và của các vị vua có lãnh thổ.
tôi đã được thiết lập vào ngôi chánh hậu
Tôi đã thọ hưởng sự thành công
ở giữa chư Thiên và nhân loại,
tôi đã được an vui ở trong mọi nơi,
tôi đã luân hồi vô số (đại) kiếp.
Ở vào kiếp Bhadda này,
có danh tiếng vĩ đại, là thân quyến của đấng Phạm Thiên.
tên Kassapa, thuộc dòng dõi,
trong số các vị đang thuyết giảng đã hiện khởi đấng cao quý
là người hộ độ của bậc Đại Ẩn Sĩ.
có vị quân vương
là đức vua xứ Kāsi tên Kikī
ở tại kinh thành Bārāṇasī
Tôi đã là người con gái thứ tư của vị (vua) ấy
được nổi danh là “Bhikkhudāsī.”
Sau khi lắng nghe Giáo Pháp của đấng Chiến Thắng cao cả,
tôi đã xin xuất gia.
Cha đã không cho phép chúng tôi.
ngay tại nhà
trong hai chục ngàn năm,
không xao lãng.
chúng tôi đã thực hành Phạm hạnh của người thiếu nữ
là những người con gái của đức vua khéo được nuôi dưỡng,
bảy người con gái đã vui thích trong việc hộ độ đức Phật.
Được hoan hỷ,
Samaṇī, Samaṇaguttā,
Bhikkhunī, Bhikkhudāsikā,
Dhammā, luôn cả Sudhammā nữa,
và Saṅghadāsikā là thứ bảy.
Khemā, Uppalavaṇṇā,
Paṭācārā, thêm vào tôi,
Kisāgotamī, Dhammadinnā,
và Visākhā là thứ bảy (vào thời hiện tại).
Do các nghiệp ấy đã được thực hiện tốt đẹp
và do các nguyện lực của tác ý,
sau khi từ bỏ thân nhân loại
tôi đã đi đến cõi trời Đạo Lợi.
Và trong kiếp sống cuối cùng hiện nay,
tôi đã được sanh ra tại kinh thành Giribbaja,
trong gia đình triệu phú thịnh vượng.
Rồi đến lúc tôi đã ở vào lứa tuổi thanh xuân.
Sau khi nhìn thấy kẻ trộm đang bị dẫn đi để xử tử,
tôi đã bị luyến ái với gã.
bằng ngàn đồng tiền.
cha của tôi đã giải cứu gã ấy khỏi cái chết
cha đã ban gã ấy cho tôi.
Sau khi biết được tâm ý của tôi,
Tôi đã trở nên thân thiết,
vô cùng yêu thương, gắn bó đối với gã ấy.
Vì lòng tham đối với các đồ trang sức của tôi,
gã nghịch thù ấy có ý định gây tội
đã đưa (tôi) đến ngọn núi có vực thẳm Kẻ Trộm
và đã nghĩ đến việc giết chết (tôi).
tôi đã cúi lạy,
nghiêm chỉnh chắp tay lại với người chồng,
trong lúc bảo vệ mạng sống của mình,
và đã nói lời nói này:
vàng vòng ngọc trai ngọc bích này
ngọc trai ngọc bích này có nhiều,
xin chàng hãy tự mang đi tất cả.
Và hãy thông báo rằng thiếp là ‘Nô tỳ.’”
“Này người đẹp, nàng phải chết.
Chớ than vãn nhiều quá.
Và ta biết chắc rằng
không giết thì tài sản không mang đi được.”
“Kể từ khi thiếp ghi nhớ được bản thân,
kể từ khi thiếp đạt được sự hiểu biết,
và thiếp biết chắc rằng
không ai khác được yêu thương hơn là chàng.
Xin chàng hãy đến, thiếp sẽ ôm lấy chàng
và sẽ nhiễu quanh chàng.
Và giờ đây không còn có
sự gần gũi nào giữa thiếp và chàng nữa.”
Không hẳn trong mọi trường hợp
người nam là khôn ngoan.
Người nữ có sự cẩn thật nhiều bề cũng là khôn ngoan.
có sự cẩn thật nhiều bề
Không hẳn trong mọi trường hợp
người nam là khôn ngoan.
Người nữ cân nhắc điều lợi ích một cách mau chóng cũng là khôn ngoan.
cân nhắc điều lợi ích một cách mau chóng
Quả nhiên, một cách nhẹ nhàng và mau chóng
tôi đã suy nghĩ mưu kế.
Giống như bộ lông (giết chết) con thú,
khi ấy tôi đã giết chết gã Sattuka như thế.
Và người nào
không mau chóng nhận ra điều lợi ích đã bị vuột mất,
người có trí kém cỏi ấy sẽ bị giết
như là kẻ trộm ở hẻm núi.
Và người nào
thật mau chóng nhận ra điều lợi ích đã bị vuột mất,
(người ấy) thoát khỏi sự quấy rối của kẻ thù,
giống như tôi và Sattuka vào lúc ấy vậy.
Khi ấy, tôi đã quăng gã Sattuka ấy
vào hóc núi,
rồi đã đi đến gặp những người (ngoại đạo) mặc vải trắng,
và đã xuất gia.
những sợi tóc của tôi bằng nhíp,
sau khi đã nhổ lên toàn bộ
họ đã cho tôi xuất gia và đã chỉ dạy giáo lý
không có gián đoạn.
Tôi đã học xong (giáo lý) ấy từ họ.
Tôi đã ngồi xuống mỗi một mình
và đã suy xét về (giáo lý) ấy.
Có con chó tha bàn tay người đã bị đứt lìa
bàn tay người đã bị đứt lìa
và đã đánh rơi ở cạnh tôi rồi bỏ chạy.
Sau khi nhìn thấy cảnh tượng (ấy), tôi đã nhặt lấy
bàn tay có đầy dòi bọ ấy.
Sau khi từ chỗ ấy đứng dậy, bị chấn động
tôi đã hỏi những người đồng đạo.
Họ đã nói rằng:
“Những vị tỳ khưu dòng Sakya biết rõ ý nghĩa ấy.”
(Nghĩ rằng) “Ta sẽ hỏi ý nghĩa ấy,” tôi đây
đã đi đến các vị Thinh Văn của đức Phật.
Sau khi đón nhận tôi, các vị ấy đã đi
đến bên đức Phật Tối Thượng.
Và đấng Lãnh Đạo ấy đã thuyết Pháp cho tôi về:
“Uẩn, xứ, giới,
đề mục bất mỹ, vô thường, khổ não,
vô ngã.”
Sau khi lắng nghe Giáo Pháp của vị ấy,
tôi đã làm cho Pháp nhãn được thanh tịnh.
Sau đó, được hiểu rõ Chánh Pháp,
tôi đã yêu cầu sự xuất gia và sự tu lên bậc trên.
Khi ấy, đấng Lãnh Đạo ấy đã nói rằng:
“Này cô gái hiền thục, hãy đến.”
Khi ấy, tôi đã được tu lên bậc trên.
Tôi đã nhìn thấy một ít nước.
Với sự rửa sạch bàn chân,
tôi đã biết được là có sự tiêu hoại với nước.
“Tất cả các hành cũng là tương tợ như thế.”
Khi ấy, tôi đã tự suy xét rằng:
Do đó, tâm tôi đã được giải thoát
trọn vẹn không còn chấp thủ.
trong số các vị ni có thắng trí nhạy bén.
Khi ấy, đấng Chiến Thắng đã tuyên bố tôi là đứng đầu
tôi có năng lực về các thần thông,
về thiên nhĩ giới,
tôi biết được tâm của người khác.
Là người thực hành theo lời dạy của bậc Đạo Sư,
Tôi biết được đời sống trước đây,
thiên nhãn được thanh tịnh.
Sau khi đã quăng bỏ tất cả các lậu hoặc,
tôi đã được thanh tịnh, hoàn toàn không ô nhiễm.
Bậc Đạo Sư đã được tôi phục vụ,
lời dạy của đức Phật đã được tôi thực hành,
nhiệm vụ nặng nề đã được đặt xuống,
lối dẫn đi tái sanh đã được xóa tan.
Vì mục đích nào tôi đã rời khỏi gia đình
xuất gia vào đời sống không gia đình,
mục đích ấy tức là sự đoạn tận tất cả các điều trói buộc đã được tôi đạt đến.
sự đoạn tận tất cả các điều trói buộc
Trí tuệ của tôi về ý nghĩa, về pháp, về ngôn từ,
và tương tợ y như thế về phép biện giải
là bao la, trong sạch
ở Giáo Pháp của đức Phật tối thượng.
Các phiền não của tôi đã được thiêu đốt,
tất cả các hữu đã được xóa sạch.
Sau khi cắt đứt sự trói buộc như là con voi cái (đã được cởi trói),
tôi sống không còn lậu hoặc.
Quả vậy, tôi đã thành công mỹ mãn,
trong sự hiện tiền của đức Phật tối thượng.
đã thành tựu tam minh,
đã thực hành lời dạy của đức Phật
Bốn (tuệ) phân tích,
tám giải thoát,
và sáu thắng trí đã được tôi đắc chứng;
tôi đã thực hành lời dạy của đức Phật.
Nghĩa là
Đấng Chiến Thắng tên Padumuttara, bậc đã đi đến bờ kia của mọi pháp, Một trăm ngàn kiếp trước, đấng Lãnh Đạo đã xuất hiện. Khi ấy, tôi sinh tại Haṁsavatī, vào gia đình triệu phú, rực rỡ bởi vô số châu báu, đầy đủ những lạc thú lớn lao. Tôi đến gặp đấng Đại Hùng ấy và nghe Ngài giảng Pháp. Sau đó, lòng tin trong sáng sinh khởi, tôi đến nương tựa đấng Chiến Thắng. Khi ấy, đấng Đại Bi tên Padumuttara, là bậc đứng đầu trong các vị ni có thắng trí nhanh nhạy, đã đặt Tỷ-kheo-ni Subhā vào vị trí ấy. Nghe được điều ấy, tôi hoan hỷ và dâng cúng vật thí cho bậc Đại Ẩn Sĩ, rồi cúi đầu sát chân Ngài và phát nguyện đạt vị trí ấy. Đấng Đại Hùng nói lời tùy hỷ: “Này cô gái hiền thục, điều nàng đã ước nguyện tất cả sẽ thành tựu. Hãy an lạc, hãy đạt Niết-bàn. Một trăm ngàn kiếp sau, sinh ra trong gia tộc Okkāka, bậc Đạo Sư tên Gotama theo dòng họ sẽ xuất hiện trong thế gian. Nàng sẽ là người thừa kế Pháp của Ngài, con chính thống, được Pháp tạo thành; Nàng sẽ là Bhaddā Kuṇḍalakesā, nữ đệ tử của bậc Đạo Sư.” Nhờ nghiệp ấy được làm tốt đẹp và nhờ sức nguyện của tâm ý, sau khi bỏ thân người, tôi sinh lên cõi trời Đạo Lợi. Từ đó chết đi, tôi đến cõi trời Dạ Ma, rồi đến cõi trời Đẩu Suất, rồi đến cõi Hóa Lạc Thiên, rồi đến cõi Tha Hóa Tự Tại. Bất cứ nơi nào tôi sinh ra, nhờ sức mạnh của nghiệp ấy, ở chính nơi ấy tôi được lập làm chánh hậu của các vua, làm hoàng hậu của các vị vua ấy. Từ đó chết đi, sinh vào cõi người, của các vua chuyển luân; và của các vua cai quản lãnh thổ; tôi được lập làm chánh hậu. Tôi đã hưởng sự thành đạt ở cõi trời và cõi người, được an vui ở mọi nơi, và luân hồi qua vô số kiếp. Trong kiếp Bhadda này, người thân của Phạm Thiên, danh tiếng lớn, tên là Kassapa theo dòng họ, bậc cao quý nhất trong những người thuyết giảng đã xuất hiện. Là người hộ độ của bậc Đại Ẩn Sĩ, lúc ấy vị chúa tể loài người ấy là vua xứ Kāsī tên Kikī, ở kinh thành Bārāṇasī cao quý nhất. Tôi là con gái thứ tư của vua ấy, nổi danh là “Bhikkhudāsī”. Nghe Pháp của đấng Chiến Thắng cao cả rồi, tôi xin được xuất gia. Cha đã không cho phép chúng tôi. Ngay tại nhà, suốt hai mươi ngàn năm, chúng tôi sống không xao lãng. Chúng tôi sống đời trong sạch của người thiếu nữ; là các công chúa được nuôi dưỡng khéo, bảy người con gái vui thích chăm sóc đức Phật. Đầy hoan hỷ, Samaṇī, Samaṇaguttā, Bhikkhunī, Bhikkhudāyikā, Dhammā và cả Sudhammā, và Saṅghadāyikā là người thứ bảy. Khemā, Uppalavaṇṇā, Paṭācārā và tôi khi ấy, Kisāgotamī, Dhammadinnā, và Visākhā là người thứ bảy. Nhờ các nghiệp ấy được làm tốt đẹp và nhờ sức nguyện của tâm ý, sau khi bỏ thân người, tôi sinh lên cõi trời Đạo Lợi. Trong kiếp sống cuối cùng này, tôi sinh tại kinh thành Giribbaja, vào gia đình triệu phú giàu có. Rồi khi tôi đến tuổi thanh xuân, Thấy tên trộm bị dẫn đi xử tử, tôi đem lòng yêu gã. Bằng một ngàn đồng tiền, cha tôi cứu gã khỏi cái chết. Cha gả tôi cho gã ấy, sau khi biết được lòng tôi. Tôi trở nên gắn bó với gã, vô cùng yêu thương và quý mến gã. Vì tham đồ trang sức của tôi, gã kẻ thù có ý đồ xấu ấy đưa tôi đến núi có vực thẳm Kẻ Trộm và định giết tôi ở đó. Tôi cúi lạy, chắp tay trịnh trọng trước người chồng, đang tìm cách giữ mạng sống của mình, và nói lời này: Chiếc vòng vàng này, ngọc trai và ngọc bích có nhiều đây, xin chàng hãy lấy đi tất cả. Và hãy loan báo rằng thiếp là “nô tỳ” của chàng.” “Hãy cởi đồ ra, người đẹp ơi, đừng than khóc quá nhiều. Ta biết chắc rằng không giết thì không mang tài sản đi được.” “Từ khi thiếp biết nhớ lại chính mình, từ khi thiếp biết nhận thức, thiếp biết chắc rằng không ai được thiếp yêu hơn chàng. Hãy đến đây, thiếp sẽ ôm chàng và đi vòng quanh chàng. Từ nay sẽ không còn nữa sự gặp gỡ nào giữa thiếp và chàng.” Không phải trong mọi trường hợp người nam mới là người khôn ngoan; người nữ cũng khôn ngoan, sáng suốt trong từng việc một. Không phải trong mọi trường hợp người nam mới là người khôn ngoan; người nữ cũng khôn ngoan, nhanh nhạy cân nhắc điều lợi ích. Thật nhanh và khéo, tôi nghĩ ra mưu kế ngay gần đó. Như tấm lông thú [làm dấu hiệu], khi ấy tôi đã giết gã Sattuka. Người nào có việc lợi ích xảy đến mà không nhanh chóng nhận ra, kẻ trí kém ấy sẽ bị giết, như tên trộm trong hẻm núi. Người nào có việc lợi ích xảy đến mà nhanh chóng nhận ra ngay, sẽ thoát khỏi vòng vây của kẻ thù, như tôi thoát khỏi Sattuka khi ấy. Khi ấy, tôi ném gã Sattuka xuống hóc núi, rồi đến gặp nhóm người mặc vải trắng và xuất gia ở đó. Tóc của tôi, bằng chiếc nhíp, họ nhổ sạch toàn bộ khi ấy; xuất gia rồi, giáo lý của họ họ chỉ dạy cho tôi không gián đoạn. Học xong giáo lý ấy từ họ, tôi ngồi xuống một mình và suy xét về giáo lý ấy. Một con chó [tha đến] một bàn tay người. Bàn tay đã bị đứt lìa ấy, con chó đánh rơi ngay cạnh tôi rồi bỏ chạy. Thấy vậy, tôi cầm lấy dấu hiệu ấy — bàn tay đầy dòi bọ kia. Từ đó đứng dậy, lòng chấn động, tôi hỏi những người đồng đạo. Họ nói rằng: “Các Tỷ-kheo dòng Sakya biết rõ ý nghĩa ấy.” Nghĩ “ta sẽ hỏi ý nghĩa ấy”, tôi đến gặp các vị đệ tử của đức Phật. Đón nhận tôi, các vị ấy đi đến bên đức Phật cao quý nhất. Đấng Lãnh Đạo ấy thuyết Pháp cho tôi: về uẩn, xứ, giới; về bất tịnh, vô thường, khổ, và vô ngã. Nghe Pháp của Ngài rồi, tôi làm cho Pháp nhãn được trong sạch. Sau đó, hiểu rõ Chánh Pháp, tôi xin xuất gia và tu lên bậc trên. Khi được thỉnh cầu, đấng Lãnh Đạo nói: “Hãy đến, cô gái hiền thục.” Khi ấy, tôi được tu lên bậc trên. Tôi nhìn thấy một ít nước. Nhờ việc rửa chân, tôi biết được sự sinh diệt theo dòng nước. Mọi hành cũng đều như vậy — khi ấy tôi tự suy xét như thế. Nhờ đó, tâm tôi được giải thoát, hoàn toàn không còn chấp thủ. Về thắng trí nhanh nhạy, khi ấy đấng Chiến Thắng tuyên bố tôi là bậc đứng đầu. Tôi làm chủ các thần thông, và thiên nhĩ, tôi biết tâm của người khác, là người sống theo lời dạy của bậc Đạo Sư. Tôi biết các đời sống trước đây, thiên nhãn đã thanh tịnh. Đoạn bỏ hết các lậu hoặc, tôi trong sạch, hoàn toàn không ô nhiễm. Bậc Đạo Sư đã được tôi phụng sự, lời Phật dạy đã được tôi thực hành, gánh nặng đã được đặt xuống, dây dẫn đi tái sinh đã bị nhổ sạch. Mục đích vì đó tôi xuất gia, từ nhà vào đời sống không nhà; mục đích ấy tôi đã đạt đến: sự chấm dứt mọi trói buộc. Trí của tôi về ý nghĩa, về pháp, về ngôn từ, và cũng vậy về phép biện giải, trong sạch và tinh khiết, trong giáo pháp của đức Phật cao quý nhất. Mọi phiền não của tôi đã được đốt sạch, mọi cảnh giới sinh tử đã bị nhổ sạch. Như voi cái bứt đứt dây trói, tôi sống không còn lậu hoặc. Tôi đã thật may mắn, được đến trước mặt đức Phật cao quý nhất; đã đạt được ba minh, đã làm theo lời Phật dạy. Bốn tuệ phân tích, tám giải thoát, và sáu thắng trí đã được tôi chứng đắc; tôi đã làm theo lời Phật dạy.
Tỷ-kheo-ni Bhaddā Kuṇḍalakesā đã nói những bài kệ này như thế. Ký sự về trưởng lão ni Kuṇḍalakesā — phần thứ nhất.