Kệ của trưởng lão Tālapuṭa
Bài kệ dài của trưởng lão Tālapuṭa, vị trưởng đoàn kịch trước khi xuất gia — một cuộc đối thoại kịch tính giữa ngài và tâm của chính mình. Mười sáu bài kệ đầu đều mở đầu bằng câu hỏi day dứt "Khi nào...?" — khi nào tôi sẽ sống một mình trong hang núi thấy mọi hiện hữu là vô thường; khi nào mặc y ca-sa rách rưới, diệt tham sân si, sống an lạc trong rừng; khi nào cầm gươm tuệ sắc bén cắt đứt dây leo tham ái; khi nào đánh tan Ma Vương và đạo quân của nó nơi bảo tọa sư tử; khi nào không còn phật ý vì lời thô lỗ, không hớn hở vì lời ca ngợi; khi nào mây mưa mùa đổ xuống ướt cả y trong rừng; khi nào như người nghèo mắc nợ tìm được kho báu, tôi chứng đắc Giáo Pháp của bậc Đại Ẩn Sĩ? Từ bài kệ 17, giọng văn chuyển thành tranh luận: tâm từng năn nỉ ngài bỏ đời sống gia đình ("sống ở nhà thế là đủ rồi!"), từng hứa hẹn chim muông Giribbaja, thiền, quyền, lực, giác chi, ba Minh, đạo lộ tám chi — nay xuất gia rồi tâm lại không khích lệ nữa, cứ trở về thói cũ như người trồng cây rồi muốn chặt cây khi sắp ra trái. Tālapuṭa tuyên bố không còn làm theo lời tâm: tâm là kẻ vô hình, đi xa, đi một mình như con khỉ nhảy nhót; chính tâm đã làm ta thành Bà-la-môn, vua chúa, thương buôn, nô lệ, chư Thiên, A-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, người địa ngục qua bao kiếp luân hồi vì lòng vô ơn của nó. Phần kết là quyết tâm chế ngự: ta sẽ trói ngươi vào cột đề mục bằng dây niệm chắc chắn như trói voi vào cột; dùng tuệ cắt đứt đường tà, đặt ngươi vào chánh đạo; thấy rõ sanh khởi và tan rã, ngươi sẽ là thừa tự của bậc Giáo chủ tối cao. Núi sông đất trời, ba cõi đều vô thường bị áp chế — tâm ơi, ngươi còn đi đâu mà tìm khoái lạc?
Điểm thực hànhTâm hay hứa hẹn rồi nuốt lời: hãy trói nó vào cột đề mục bằng sợi dây chánh niệm chắc chắn, như người ta trói voi vào cột, thay vì tiếp tục thương lượng với nó.
Trưởng Lão Tăng Kệ 19.1 Phẩm Năm Mươi Kệ Phẩm thứ nhất Tālapuṭa
sống đơn độc một mình, không hai, ở những hang núi,
đang nhìn thấy rõ tất cả hiện hữu là vô thường?
Điều này đây là (suy nghĩ) của tôi, khi nào điều ấy sẽ trở thành hiện thực?
Khi nào tôi (sẽ trở thành) vị hiền trí, mặc y vá bị rách rưới,
với vải màu ca-sa, không sở hữu, không ham muốn,
sau khi tiêu diệt luyến ái, sân hận, và si mê tương tự y như thế,
rồi sẽ đi vào khu rừng sống có sự an lạc?
Khi nào tôi sẽ sống một mình, ở tại khu rừng,
có sự sợ hãi đã được xa lìa,
đang nhìn thấy rõ thân này là vô thường, hang ổ của sự hủy hoại và bệnh tật, bị áp chế bởi sự chết và sự già?
Khi nào điều ấy sẽ trở thành hiện thực?
Khi nào tôi sẽ sống, sau khi cầm lấy cây gươm sắc bén làm bằng trí tuệ
cắt đứt nhánh dây leo tham ái,
nguồn sanh ra sợ hãi, vật đem lại khổ đau,
có sự đeo bám với nhiều hình thức? Khi nào điều ấy sẽ trở thành hiện thực?
Khi nào tôi sẽ mạnh dạn cầm lấy con dao làm bằng trí tuệ,
có quyền uy nổi trội của các vị ẩn sĩ
và sẽ mạnh dạn đánh tan Ma Vương cùng với đạo quân binh
nơi bảo tọa sư tử? Khi nào điều ấy sẽ trở thành hiện thực?
Khi nào ở các cuộc tụ hội của các bậc đức hạnh, tôi
có thể được các vị có lòng tôn kính Giáo Pháp như thế ấy,
có quan điểm đúng theo sự thật, có các giác quan đã được chế ngự,
ghi nhận là có sự nỗ lực? Khi nào điều ấy sẽ trở thành hiện thực?
Khi nào các sự mệt mỏi, đói, khát,
gió, nóng, hoặc các loài sâu bọ, rắn rết
sẽ không quấy rối tôi,
điều ấy ở Giribbaja là không tốt cho mục đích? Khi nào điều ấy sẽ trở thành hiện thực?
Khi nào, với bản thân đã được định tĩnh, có niệm,
tôi sẽ đạt đến bằng trí tuệ điều đã được thấu triệt bởi bậc Đại Ẩn Sĩ,
(tức là) bốn Sự Thật rất khó nhận thức?
Khi nào điều ấy sẽ trở thành hiện thực?
Khi nào được gắn bó với các sự vắng lặng,
tôi sẽ nhìn thấy bằng trí tuệ vô số các sắc, các thinh,
các hương, các vị, các xúc, và các pháp
là bị cháy rực? Khi nào điều này đây đối với tôi (sẽ trở thành hiện thực)?
Khi nào bị nói bằng lời nói thô lỗ,
do hiện tượng ấy, tôi sẽ không trở nên phật ý,
và ngay cả khi được ca ngợi, do hiện tượng ấy,
tôi sẽ không trở nên hớn hở? Khi nào điều này đây đối với tôi (sẽ trở thành hiện thực)?
Khi nào tôi có thể xem các nhánh củi, các cọng cỏ, các dây leo,
các uẩn này, và vô lượng các pháp,
thuộc về nội phần luôn cả ngoại phần,
là như nhau? Khi nào điều này đây đối với tôi (sẽ trở thành hiện thực)?
Khi nào đám mây đen thuộc mùa mưa
với nước mới sẽ đổ mưa xuống tôi cùng với y áo trong khi tôi đang ở trong rừng
bước đi trên đạo lộ đã được các bậc ẩn sĩ tiến bước?
Khi nào điều ấy sẽ trở thành hiện thực?
Khi nào, sau khi nghe được tiếng kêu của chim công ở trong hang núi,
loài chim có mào ở trong rừng,
tôi sẽ thức dậy
và tự suy nghiệm về sự chứng đạt Bất Tử? Khi nào điều ấy sẽ trở thành hiện thực?
Khi nào tôi sẽ vượt qua sông Gaṅgā, sông Yamunā, sông Sarassatī,
vực thẳm của trái đất, và cửa ngõ vào địa ngục
bằng thần thông, không bị trở ngại,
không có hãi sợ? Khi nào điều ấy sẽ trở thành hiện thực?
Khi nào, trong khi xa lánh tất cả hiện tướng mỹ miều,
được gắn bó với thiền,
tôi sẽ phá tan lòng ham muốn ở năm loại dục,
tựa như con voi có sự di chuyển không bị ràng buộc? Khi nào điều ấy sẽ trở thành hiện thực?
Khi nào tôi sẽ được vui mừng sau khi đã chứng đắc Giáo Pháp của bậc Đại Ẩn Sĩ,
tựa như người nghèo khó, bị mắc nợ, bị áp bức bởi những kẻ có tài sản,
sẽ được vui mừng sau khi tìm ra của cất giấu?
Khi nào điều ấy sẽ trở thành hiện thực?
Trong nhiều năm, ta đã được ngươi yêu cầu rằng:
‘Điều này đối với ngài là quá đủ về việc sống ở gia đình!’
Việc ấy, giờ đây, trong khi ta đã xuất gia,
này tâm, vì lý do gì mà ngươi không khích lệ?
Này tâm, không phải là ta đã được ngươi yêu cầu rằng:
‘Ở Giribbaja, những con chim có cánh nhiều màu sắc,
có sự kêu gào bởi tiếng sấm của vị Thần Inda vĩ đại,
chúng sẽ làm ngài vui thích, khi ngài tham thiền ở trong rừng?’
Sau khi đã lìa bỏ tất cả, bạn bè, các người yêu quý,
và các thân quyến ở gia đình,
thú vui và ngũ dục ở thế gian,
ta đã đi đến nơi này; này tâm, như thế ngươi cũng chưa được hài lòng đối với ta sao?
Việc này chỉ liên quan đến ta, do đó không có ngươi và các thứ khác.
Vào thời điểm mặc áo giáp, việc gì với sự than vãn?
Trong khi xem xét rằng: ‘Mọi thứ này là dao động,’
ta đã ra đi tầm cầu vị thế Bất Tử.
Vị tuyên thuyết về lời đã khéo được thuyết giảng, bậc tối thượng của loài hai chân,
vị thầy thuốc vĩ đại, đấng Điều Ngự Trượng Phu (đã nói rằng):
‘Tâm thì dao động tương tự con khỉ,
với người có sự luyến ái chưa được xa lìa thì việc chế ngự vô cùng khó khăn.’
Bởi vì các dục là đa dạng, ngọt ngào, làm thích ý,
các phàm nhân ngu si bị dính chặt vào chúng.
Những kẻ ấy mong muốn khổ đau, có sự tầm cầu việc tái sanh,
bị tâm dẫn dắt, xô đẩy vào địa ngục.
‘Ở khu rừng được kêu vang bởi các loài chim công, chim cò,
trong khi sống được tôn vinh bởi những con báo, bởi những con hổ,
ngài hãy từ bỏ sự mong mỏi ở thân, chớ lơi lỏng,’
này tâm, ngươi thường khích lệ ta trước đây như thế.
‘Ngài hãy tu tập các thiền và các quyền,
các lực, các chi phần đưa đến giác ngộ, các sự tu tập về định,
và hãy chạm đến ba Minh trong Giáo Pháp của đức Phật,’
này tâm, ngươi thường khích lệ ta trước đây như thế.
‘Ngài hãy tu tập đạo lộ đưa đến sự đạt được Bất Tử,
có sự dẫn dắt ra khỏi, có sự đi sâu vào việc cạn kiệt tất cả khổ đau,
có tám chi phần, có sự rửa sạch tất cả phiền não,’
này tâm, ngươi thường khích lệ ta trước đây như thế.
‘Ngài hãy xem xét theo đúng đường lối rằng các uẩn là khổ đau,
và từ đó khổ đau sanh lên, ngài hãy từ bỏ nó;
ngay tại nơi đây, ngài hãy thực hiện việc chấm dứt khổ đau,’
này tâm, ngươi thường khích lệ ta trước đây như thế.
‘Ngài hãy nhìn thấy rõ theo đúng đường lối là vô thường, là khổ đau,
là không, là vô ngã, là bất hạnh, là hủy hoại;
ngài hãy ngưng lại các sự lang thang của ý thuộc về tâm,’
này tâm, ngươi thường khích lệ ta trước đây như thế.
‘Đầu cạo, có sự hủy tướng, đã đi đến với sự mắng nhiếc,
chỉ có cái bát ở bàn tay, ngài hãy khất thực ở những gia đình;
ngài hãy gắn bó với lời dạy của bậc Đạo Sư, của vị Đại Ẩn Sĩ,’
này tâm, ngươi thường khích lệ ta trước đây như thế.
‘Có bản thân đã khéo được thu thúc, trong khi đi giữa đường ở nơi các gia đình,
với tâm ý không bám víu ở các dục,
giống như mặt trăng ở vào tháng sáng lạng và đầy đặn,’
này tâm, ngươi thường khích lệ ta trước đây như thế.
‘Ngài hãy là vị ngụ ở rừng và chuyên đi khất thực,
hãy là vị ngụ ở mộ địa và mặc y may bằng vải bị quăng bỏ,
hãy là vị chuyên về oai nghi ngồi (không nằm), luôn luôn được vui thích ở hạnh từ khước,’
này tâm, ngươi thường khích lệ ta trước đây như thế.
Giống như người tầm cầu trái cây, sau khi gieo trồng các cây,
có phải ngươi muốn chặt chính cái cây ấy ở gốc rễ?
Này tâm, ngươi đã làm điều tương tự như thế,
là việc ngươi khích lệ ta về vô thường, về dao động.
Này kẻ vô hình, kẻ đi xa, kẻ bước đi một mình,
giờ đây ta sẽ không làm theo lời nói của ngươi,
bởi vì các dục là khổ đau, cay đắng, có nỗi sợ hãi lớn lao,
ta sẽ sống, có tâm hướng đến chỉ mỗi Niết Bàn.
Ta đã ra đi, không phải vì bất hạnh hoặc vì đã làm điều vô liêm sỉ,
không phải vì lý do (bốc đồng) của tâm, không phải vì bị đày đi xa,
không phải vì lý do nuôi mạng,
này tâm, ta đã thực hiện lời hứa đối với ngươi.
‘Tánh ít ham muốn, việc dứt bỏ sự gièm pha,
sự lắng dịu của khổ đau là được ca ngợi bởi các bậc thiện nhân,’
này tâm, vào lúc đó ngươi khích lệ ta như thế,
giờ đây ngươi đi theo lối đã thực hành trước đây.
Tham ái và vô minh, đáng yêu và không đáng yêu,
các sắc mỹ miều và các cảm thọ khoái lạc,
và các loại dục làm thích ý đã được ói mửa ra,
ta không thể ra sức nuốt vào các thứ đã được ói mửa ra.
Này tâm, lời nói của ngươi đã được ta thực hiện khắp mọi nơi,
ngươi đã không bị tức giận với ta trong nhiều kiếp sống,
sự hình thành nội tâm là nhờ vào lòng biết ơn của ngươi,
trong khi (ta) bị luân hồi dài lâu, khổ đau đã được tạo ra là do ngươi.
Này tâm, chính ngươi làm chúng ta trở thành Bà-la-môn,
ngươi làm cho trở thành vị Sát-đế-lỵ, hoặc ẩn sĩ của hoàng gia,
một thời chúng ta là các thương buôn và các nô lệ,
hoặc thậm chí bản thể chư Thiên cũng do chính ngươi thôi.
Với lý do chính vì ngươi, chúng ta trở thành các A-tu-la,
có nguồn gốc là ngươi, chúng ta trở thành các người địa ngục,
rồi một thời còn là các súc sanh,
hoặc thậm chí bản thể ngạ quỷ cũng do chính ngươi thôi.
Không lẽ ngươi sẽ lừa gạt ta lần này lần khác,
như là đang phô bày cái mặt nạ vào lúc này lúc khác,
ngươi đùa giỡn với ta như là đùa giỡn với kẻ điên khùng,
này tâm, ta đã bị sai sót bất cứ điều gì đối với ngươi?
Trước đây, cái tâm này đã du hành lang thang
bằng cách nào theo ý thích, đến nơi nào theo ước muốn, một cách thoải mái,
giờ đây tôi sẽ chế ngự nó theo đúng đường lối,
tựa như người cầm móc câu chế ngự con voi bị phát dục.
Và bậc Đạo Sư của ta đã khẳng định thế gian này
là vô thường, không trường cửu, không cốt lõi.
Này tâm, ngươi hãy lao vào Giáo Pháp của đấng Chiến Thắng,
hãy giúp cho ta vượt qua dòng lũ lớn rất khó vượt qua.
Này tâm, điều này đối với ngươi không giống như trước đây,
ta không thể quay về trong sự khống chế của ngươi,
ta đã xuất gia trong Giáo Pháp của bậc Đại Ẩn Sĩ,
những người như ta không gánh chịu sự tổn hại.
Các núi, các biển, các dòng sông, trái đất,
bốn hướng chính, các hướng phụ, phần bên dưới, các thế giới chư Thiên,
tất cả ba cõi đều vô thường, bị áp chế;
này tâm, ngươi sẽ đi đến đâu vui thích khoái lạc?
Này tâm, ta là người có sự vững chãi là mục đích tối hậu, ngươi sẽ làm gì ta?
Này tâm, ta không còn là kẻ đi theo sự khống chế của ngươi.
Đương nhiên, không nên chạm đến túi da có miệng ở hai đầu,
thật ghê tởm cái vật chứa đầy chín dòng chảy!
Ở dốc núi và chóp đỉnh rất thiên nhiên và xinh đẹp,
bị xâm nhập, lai vãng bởi loài heo rừng và linh dương,
ở khu rừng được rưới rắc bởi những con mưa với làn nước mới,
được đi đến ngôi nhà hang động ở nơi ấy, ngươi sẽ vui thích.
Những con chim có cánh nhiều màu sắc, có cổ màu xanh xinh xinh,
có mồng xinh, có lông và cánh được tô màu xinh đẹp,
có sự kêu gào bởi tiếng sấm vang dội vô cùng êm dịu,
chúng sẽ làm ngươi vui thích, khi ngươi tham thiền ở trong rừng?
Khi trời đã đổ mưa,
khi cỏ dại dài bốn lóng tay,
khi khu rừng đã được nở rộ hoa trông như đám mây,
ta sẽ nằm ở giữa các ngọn núi như là loài cây cối, (tấm thảm cỏ) ấy sẽ êm ái đối với ta tương tự bông gòn.
Tuy nhiên, ta sẽ hành động thậm chí như là vị chúa tể.
Hãy là vừa đủ cho ta với bất cứ vật nào được thọ nhận.
Giống như kẻ không bị mệt mỏi, ta sẽ hành động đối với ngươi,
giống như đối với cái túi da mèo đã khéo bị nhồi nắn.
Tuy nhiên, ta sẽ hành động thậm chí như là vị chúa tể.
Hãy là vừa đủ cho ta với bất cứ vật nào được thọ nhận.
Với sự tinh tấn, ta sẽ đưa ngươi vào sự cai quản của ta,
tựa như người cầm móc câu thiện xảo (sẽ khống chế) con voi đã bị động dục.
Nghĩa là
Khi nào tôi sẽ ở trong hang núi, một mình, không người thứ hai, thấy rõ mọi cõi hiện hữu là vô thường? Ước nguyện này của tôi, khi nào sẽ thành? Khi nào tôi là bậc hiền trí mặc y vá rách rưới, khoác y ca-sa, không của mình, không mong cầu, đã diệt tham, sân và si, rồi an lạc sống trong rừng? Khi nào (tôi thấy) thân này vô thường, là tổ của chết chóc và bệnh tật, bị cái chết và tuổi già áp chế; thấy rõ như vậy, không còn sợ hãi, tôi sẽ an trú — một mình trong rừng; khi nào điều ấy sẽ thành? Khi nào tôi chặt đứt mẹ của sợ hãi, kẻ mang lại khổ đau — chặt đứt dây leo tham ái sau khi cầm gươm tuệ sắc bén, quấn quanh mọi thứ? Khi nào điều ấy sẽ thành? Khi nào tôi cầm lấy thanh kiếm làm bằng trí tuệ, thanh kiếm của các bậc ẩn sĩ, uy lực phi thường, nhanh chóng đập tan Ma Vương và đạo quân của nó, ngồi trên bảo tọa sư tử? Khi nào điều ấy sẽ thành? Khi nào tôi được thấy trong các hội chúng của bậc thiện, giữa những vị vững vàng, tôn kính Pháp, thấy sự vật như thật, các căn đã chế ngự, là người tinh tấn? Khi nào điều ấy sẽ thành? Khi nào sự biếng nhác, đói, khát, gió, nắng, côn trùng, bò sát không còn áp chế tôi nữa, khi tôi hướng tâm về mục đích ở Giribbaja? Khi nào điều ấy sẽ thành? Khi nào tôi hiểu điều bậc Đại Ẩn Sĩ đã thấu triệt — bốn Sự Thật rất khó thấy ấy; định tĩnh và có chánh niệm, tôi sẽ hiểu thấu — bằng trí tuệ; khi nào điều ấy sẽ thành? Khi nào tôi (thấy) vô số sắc và thinh, hương, vị, xúc và các pháp — đang bốc cháy; tôi, chuyên tâm vào sự an tịnh, sẽ thấy bằng trí tuệ — khi nào điều ấy sẽ thành cho tôi? Khi nào bị nói lời thô lỗ, tôi không vì thế mà buồn phiền; và khi được ca ngợi, cũng không vì thế mà hớn hở? Khi nào điều ấy sẽ thành cho tôi? Khi nào tôi xem củi, cỏ, dây leo và các uẩn này cùng vô lượng các pháp, thuộc nội phần và ngoại phần, đều chỉ ngang nhau như thế? Khi nào điều ấy sẽ thành cho tôi? Khi nào mây mưa theo mùa sẽ đổ nước mới ướt đẫm tôi và y áo trong rừng, khi tôi bước trên con đường các bậc ẩn sĩ đã đi? Khi nào điều ấy sẽ thành? Khi nào (nghe) con chim công có mào trong rừng, nghe tiếng kêu của nó trong hang núi, tôi sẽ đứng dậy, hướng đến sự đạt được Bất Tử? Khi nào điều ấy sẽ thành? Khi nào tôi vượt qua sông Gaṅgā, Yamunā, Sarasvatī, vực thẳm ném xuống và miệng của con ngựa cái, bằng thần thông, không bị cản trở, nơi khủng khiếp ấy? Khi nào điều ấy sẽ thành? Khi nào tôi, như con voi du hành không ràng buộc, đập vỡ lòng ham muốn năm dục, xa lánh mọi tướng xinh đẹp, chuyên tâm vào thiền — khi nào điều ấy sẽ thành? Khi nào tôi, như kẻ nghèo mắc nợ tìm được kho báu chôn giấu, bị chủ nợ áp bức, sau khi đã làm hài lòng họ, tôi sẽ hoan hỷ khi chứng đắc Giáo Pháp — Khi nào điều ấy sẽ thành? Nhiều năm ngươi đã năn nỉ ta: "Sống ở nhà thế là đủ rồi đối với ngài!" Giờ đây ta đã xuất gia rồi, này tâm, sao ngươi không thúc giục ta nữa? Này tâm, chẳng phải ngươi đã năn nỉ ta rằng: "Ở Giribbaja, những con chim cánh sặc sỡ, hân hoan trước tiếng sấm của Thần Mưa, sẽ làm ngài vui thích khi tham thiền trong rừng"? Trong gia đình: bạn bè và người thân yêu, còn trong đời: trò chơi, khoái lạc và ngũ dục; tất cả những thứ ấy ta đã từ bỏ mà đến đây; thế mà ngươi, tâm ạ, vẫn chưa hài lòng với ta sao? Điều này chỉ của riêng ta, không thuộc về người khác; đến lúc mặc giáp ra trận, than vãn làm gì? Thấy mọi thứ này đều không vững chắc, ta đã ra đi tìm cầu trạng thái không chết. Bậc nói lời khéo léo, tối thượng trong loài người, vị thầy thuốc vĩ đại, người điều ngự kẻ đáng điều ngự, đã nói: "Tâm dao động như con khỉ, với người chưa lìa tham ái thì thật khó chế ngự." Các dục đa dạng, ngọt ngào, làm thích ý; phàm nhân vô trí bị trói chặt vào chúng. Tìm cầu tái sinh, họ mong muốn khổ đau; bị tâm dẫn dắt, họ bị đẩy vào địa ngục. "Ở rừng, nơi vang tiếng chim công và chim cò, được báo và hổ vây quanh, hãy bỏ sự luyến tiếc thân thể, đừng thất bại!" — ngươi từng thúc giục ta như thế, tâm ạ. "Hãy tu tập các thiền và các quyền, các lực, các chi phần giác ngộ và sự tu tập định, và chứng đắc ba Minh trong Giáo Pháp của Đức Phật!" — ngươi từng thúc giục ta như thế, tâm ạ. "Hãy tu tập đạo lộ dẫn đến Bất Tử, con đường thoát ly, hướng đến sự cạn kiệt mọi khổ đau, đạo lộ tám chi, rửa sạch mọi phiền não!" — ngươi từng thúc giục ta như thế, tâm ạ. "Hãy xét các uẩn là khổ theo đúng lý, và từ đâu khổ sinh khởi, hãy từ bỏ nguồn ấy; hãy chấm dứt khổ ngay trong đời này!" — ngươi từng thúc giục ta như thế, tâm ạ. "Hãy thấy rõ theo đúng lý: vô thường là khổ, trống không là vô ngã, và u ám là cái chết; hãy nhổ bật gốc tâm lang thang!" — ngươi từng thúc giục ta như thế, tâm ạ. "Đầu cạo trọc, xấu xí, bị nguyền rủa, tay cầm bát, hãy khất thực nơi các gia đình. Hãy chuyên tâm vào lời dạy của bậc Đạo Sư, bậc Đại Ẩn Sĩ!" — ngươi từng thúc giục ta như thế, tâm ạ. "Khéo thu thúc, hãy đi giữa các đường phố, tâm không dính mắc vào gia đình và dục lạc, như trăng rằm trong đêm sáng!" — ngươi từng thúc giục ta như thế, tâm ạ. "Hãy là người ở rừng và ăn đồ khất thực, người ở bãi tha ma, mặc y phấn tảo, người không nằm, luôn vui trong các hạnh đầu đà!" — ngươi từng thúc giục ta như thế, tâm ạ. Như người tìm trái trồng cây rồi, lại muốn chặt chính cây ấy ở gốc — ngươi đang làm y như thế với ta, tâm ạ, khi ngươi thúc giục ta vào chỗ vô thường, chao đảo. Tâm vô hình, đi xa, đi một mình: từ nay ta không làm theo lời ngươi nữa. Vì các dục là khổ, đắng cay, đầy nguy hiểm; ta sẽ sống với tâm chỉ hướng về Niết-bàn. Ta ra đi không vì bất hạnh, không vì vô liêm sỉ, không vì ý muốn nhất thời, không vì bị trục xuất, cũng không vì kế sinh nhai; mà vì ta đã đồng ý với lời hứa của ngươi, tâm ạ. "Ít ham muốn, dứt bỏ gièm pha, sự lắng dịu của khổ đau — được bậc chân nhân ca ngợi," ngươi từng thúc giục ta như thế hồi đó, tâm ạ, nhưng giờ ngươi lại quay về thói cũ! Tham ái, vô minh, cái đáng yêu và cái không đáng yêu, sắc đẹp, thọ lạc dễ chịu, và các dục làm vui thích — ta đã ói chúng ra rồi, ta không thể nuốt lại những thứ đã ói ra. Ta đã làm theo lời ngươi khắp mọi nơi, tâm ạ! Qua nhiều kiếp, ta không làm gì khiến ngươi giận. Vậy mà sự sinh khởi trong ta là do lòng vô ơn của ngươi — ta đã luân hồi lâu dài trong khổ đau do ngươi tạo ra. Chỉ ngươi, tâm ạ, làm ta thành Bà-la-môn; ngươi làm ta thành vua chúa, thành ẩn sĩ hoàng gia; có lúc ta thành thương nhân, có lúc thành nô lệ; và cả thân chư Thiên cũng do ngươi mà có. Chỉ vì ngươi mà ta thành A-tu-la; gốc ở ngươi, ta thành chúng sinh địa ngục; rồi có lúc thành súc sinh, và cả thân ngạ quỷ cũng do ngươi mà có. Ngươi sẽ không lừa gạt ta lần này lần khác nữa, dù ngươi phô bày bao nhiêu trò biến hóa lúc này lúc khác; ngươi đùa giỡn với ta như với kẻ điên — nhưng này tâm, ta đã phụ bạc ngươi điều gì đâu? Trước đây tâm này lang thang, theo ý thích, đến nơi nó muốn, như nó thích. Nay ta sẽ khéo chế ngự nó, như người cầm móc điều khiển con voi đang phát dục. Bậc Đạo Sư đã khiến thế gian này hiện ra với ta là vô thường, không bền, không có cốt lõi. Tâm ơi, hãy lao vào Giáo Pháp của đấng Chiến Thắng, hãy đưa ta qua dòng lũ lớn rất khó qua. Mọi thứ đã khác rồi, tâm ạ! Không gì khiến ta trở lại dưới quyền ngươi được! Ta đã xuất gia trong Giáo Pháp của bậc Đại Ẩn Sĩ; những người như ta không đi đến chỗ hư hoại. Núi, biển, sông ngòi, mặt đất; bốn phương chính, các phương phụ, phía dưới và bầu trời; cả ba cõi đều vô thường, bị áp chế — này tâm, ngươi đi đâu mà tìm lạc thú? Ngươi sẽ làm gì được ta, kẻ có quyết tâm tối hậu này, tâm ạ? Ta không còn là kẻ vâng theo quyền khống chế của ngươi, tâm ạ. Ta sẽ không bao giờ chạm vào cái ống bễ hai miệng nữa; ghê tởm thay cái thân đầy dẫy chín dòng chảy này! Nơi heo rừng và linh dương thường lui tới, trên dốc núi và đỉnh chóp tự nhiên xinh đẹp, trong rừng được mưa mùa rưới nước mới, ở đó, trong ngôi nhà hang động, ngươi sẽ vui thích. Chim công cổ xanh đẹp, mào đẹp, lông và cánh sặc sỡ xinh đẹp — hân hoan ca vang trước tiếng sấm du dương, sẽ làm ngươi vui thích khi ngươi tham thiền trong rừng. Khi trời đã mưa, cỏ cao bốn ngón tay, và rừng nở hoa như đám mây, giữa hai ngọn núi, ta sẽ nằm như thân cây chẻ đôi; chỗ nằm ấy với ta sẽ mềm như bông gòn. Ta sẽ hành xử như một vị chúa tể: được cái gì, cái ấy đủ cho ta. Và ta sẽ làm ngươi mềm mại, như người thợ không mệt mỏi nhào nắn chiếc túi da mèo cho khéo mềm. Ta sẽ hành xử như một vị chúa tể: được cái gì, cái ấy đủ cho ta. Bằng tinh tấn, ta sẽ đưa ngươi vào khuôn phép của ta, như người cầm móc thiện xảo điều khiển con voi phát dục.
Nay ngươi đã khéo thuần hóa và vững vàng, như thầy dạy ngựa dùng con ngựa chạy thẳng, ta có thể bước đi con đường an lành, con đường mà những người giữ gìn tâm luôn tu tập.
tựa như trói chặt con voi vào cây cột bằng sợi dây thừng chắc chắn.
Ngươi sẽ khéo được hộ trì bởi ta, khéo được tu tập nhờ vào niệm,
không còn bị lệ thuộc vào tất cả hiện hữu.
Sau khi cắt đứt việc theo đuổi đạo lộ sai trái bằng tuệ,
sau khi chế ngự bằng sự rèn luyện, sau khi đặt vào đạo lộ,
sau khi nhìn thấy nhân sanh khởi, sự tan rã và sự tạo thành,
ngươi sẽ trở thành người thừa tự của vị giáo chủ tối cao.
Này tâm, do tác động của bốn sự lầm lạc đã được xác định,
ngươi đã dẫn ta tựa như dẫn đứa trẻ làng quê đi vòng quanh,
sao ngươi không hầu cận đấng Bi Mẫn, bậc Đại Ẩn Sĩ,
vị có sự cắt đứt những ràng buộc và trói buộc?
Giống như con nai, tự tại, ở khu rừng nhiều màu sắc xinh đẹp,
(sau khi đến được) ngọn núi đáng yêu có vòng hoa là đám mây mưa,
tại nơi ấy, ở ngọn núi không đông đúc, ta sẽ vui thích.
Này tâm, chắc chắn là ngươi sẽ ở lại bên kia.
Những người nam và người nữ nào, có sự hoạt động theo ước muốn do sự tác động của ngươi,
hưởng thụ lạc thú (thế tục),
(những người ấy) là ngu si, có sự xoay chuyển theo quyền lực của Ma Vương.
Này tâm, những kẻ có sự thích thú với hiện hữu là các đệ tử của ngươi.”
Nghĩa là
Ta sẽ trói chặt ngươi vào đề mục bằng sức mạnh, như trói voi vào cột bằng dây thừng chắc chắn. Được ta hộ trì, được niệm tu tập chu đáo, ngươi sẽ không còn dính mắc vào mọi cõi hiện hữu. Bằng tuệ, ngươi sẽ cắt đứt kẻ đi theo đường tà; bằng sự tu tập, ngươi sẽ chế ngự nó và đặt nó vào chánh đạo. Khi đã thấy sự sinh khởi và sự tan rã của khổ, ngươi sẽ là thừa tự của bậc Thầy vĩ đại nhất. Dưới sự chi phối của bốn điên đảo, tâm ạ, ngươi đã lôi ta đi vòng quanh như con bò trong sân làng; đấng cắt đứt các kiết sử và trói buộc, sao nay ngươi không thân cận bậc Đại Mâu-ni đầy bi mẫn? Như con nai tự do trong rừng rực rỡ, ta sẽ leo lên ngọn núi đáng yêu vòng hoa mây mưa; ở đó, trên núi vắng người, ta sẽ vui thích — chắc chắn ngươi sẽ bị bỏ lại, tâm ạ. Những nam nữ sống theo ý muốn và quyền lực của ngươi, hưởng thụ bất cứ lạc thú nào, họ đều vô trí, quay theo quyền lực của Ma Vương; yêu thích hiện hữu, họ là đệ tử của ngươi, tâm ạ.
Trưởng lão Tālapuṭa đã nói bài kệ như thế. Phẩm Năm Mươi Kệ được chấm dứt.
TÓM LƯỢC NHÓM NÀY “Ở nhóm Năm Mươi có một vị Tālapuṭa trong sạch, ở đó các câu kệ là năm mươi và còn thêm năm nữa.”
có một vị Tālapuṭa trong sạch,
ở đó các câu kệ là năm mươi
và còn thêm năm nữa.”
Nghĩa là
Trong phẩm Năm Mươi, có một vị Tālapuṭa trong sạch; các bài kệ ở đó gồm năm mươi bài và thêm năm bài nữa.