Kệ của trưởng lão Aṅgulimāla
Tên cướp Aṅgulimāla đuổi theo Đức Phật mà không kịp, thắc mắc: "Ông đang đi mà nói đã dừng, tôi dừng rồi ông lại bảo chưa dừng?" Đức Phật đáp: "Ta đã dừng hẳn — buông gậy đối với mọi chúng sinh; ngươi chưa tự kiềm chế với các sinh mạng, nên ngươi chưa dừng." Nghe câu kệ hợp với Pháp, Aṅgulimāla quăng gươm xuống vực, đảnh lễ và xin xuất gia ngay tại chỗ. Các bài kệ sau là lời của vị trưởng lão mới: người từng buông thả mà quay về không buông thả thì chiếu sáng thế gian như trăng thoát khỏi mây; ước cho cả kẻ thù cũng được nghe Pháp; người đào kênh dẫn nước, thợ làm tên uốn tên, thợ mộc uốn gỗ — bậc sáng suốt uốn nắn chính mình. Ông từng tay vấy máu, bị nghiệp quả chạm đến rồi thọ dụng thức ăn không còn nợ nần; xưa sống ở rừng núi hang động với tâm chấn động, nay nằm đứng an lạc, là con của đấng Pháp Vương, đã đạt sự cạn kiệt các lậu hoặc.
Điểm thực hành"Dừng lại" thật không phải dừng bước chân — là buông cây gậy trong tay và trong tâm đối với mọi sinh mạng. Người từng buông thả quay về tỉnh giác vẫn chiếu sáng như trăng thoát khỏi mây.
Trưởng Lão Tăng Kệ 16.8 Phẩm Hai Mươi Kệ Phẩm thứ nhất Aṅgulimāla
còn tôi đã đứng lại thì ông lại nói: ‘Ngươi chưa đứng lại.’
Này ông Sa-môn, tôi hỏi ông về ý nghĩa này:
‘Tại sao ông đã đứng lại, còn tôi thì chưa đứng lại?’
‘Này Aṅgulimāla, Ta luôn luôn đứng lại
sau khi đã ngưng hẳn việc hành hạ đối với tất cả chúng sanh,
còn ngươi thì không tự hạn chế đối với các sinh mạng,
vì thế Ta đã đứng lại, còn ngươi thì chưa đứng lại.’
Quả thật, vị đại ẩn sĩ,
bậc Sa-môn đã đi vào khu rừng lớn,
lâu nay đã được con kính ngưỡng.
Sau khi nghe Ngài nói câu kệ ngôn gắn liền với Giáo Pháp, con đây sẽ từ bỏ ngàn điều xấu xa.
Nói như vậy, kẻ cướp đã quăng bỏ thanh gươm và vũ khí
vào hố, vào khe núi, vào vực thẳm.
Kẻ cướp đã đảnh lễ các bàn chân của đấng Thiện Thệ,
rồi ngay tại chỗ ấy đã cầu xin đức Phật việc xuất gia.
Và đức Phật, đấng Bi Mẫn, vị Đại Ẩn Sĩ,
bậc Đạo Sư của thế gian luôn cả chư Thiên,
khi ấy đã nói với vị ấy rằng: ‘Này tỳ khưu, hãy đến;’
chính điều này đã là trạng thái tỳ khưu đối với vị ấy.
Và vị nào trước đây đã bị xao lãng,
về sau không bị xao lãng,
vị ấy chiếu sáng thế gian này,
tựa như mặt trăng được thoát khỏi đám mây.
Đối với vị nào, nghiệp ác đã tạo
được chận đứng nhờ vào thiện pháp,
vị ấy chiếu sáng thế gian này,
tựa như mặt trăng được thoát khỏi đám mây.
Thật vậy, vị tỳ khưu trẻ tuổi nào
gắn bó vào lời dạy của đức Phật,
vị ấy chiếu sáng thế gian này,
tựa như mặt trăng được thoát khỏi đám mây.
Mong rằng ngay cả những kẻ thù của tôi hãy lắng nghe lời giảng về Giáo Pháp.
Mong rằng ngay cả những kẻ thù của tôi hãy gắn bó vào lời dạy của đức Phật.
Mong rằng ngay cả những kẻ thù của tôi hãy kết giao với những người tốt,
là những người giúp cho (người khác) hành theo Chánh Pháp.
Mong rằng chính những kẻ thù của tôi hãy lắng nghe Giáo Pháp của những vị thuyết giảng về nhẫn nại
và ca ngợi về sự không chống đối
vào lúc thích hợp,
và mong rằng họ hãy thực hành đúng theo điều ấy.
Bởi vì con người ấy sẽ không hãm hại tôi
hoặc bất cứ người nào khác,
có thể đạt được sự an tịnh tuyệt đối,
có thể bảo vệ các loài cử động hoặc không cử động.
Thật vậy, những người đào kênh dẫn nước,
những người làm tên uốn thẳng cây tên,
những người thợ mộc uốn nắn thanh gỗ,
những vị sáng suốt huấn luyện bản thân.
Nhiều người thuần phục bằng gậy gộc,
bằng các móc câu và các roi vọt.
Tôi được thuần phục không bằng gậy, không bằng dao
bởi vị như thế ấy.
‘Người Vô Hại’ là tên của tôi,
trước đây là kẻ hãm hại.
Hôm nay, tôi có tên đúng đắn,
tôi không hãm hại bất cứ người nào.
Trước đây, tôi đã là kẻ cướp,
được biết tiếng là ‘Aṅgulimāla.’
Trong khi bị cuốn trôi bởi vòng nước lũ mạnh mẽ,
tôi đã đi đến nương nhờ đức Phật.
Trước đây, tôi đã có bàn tay vấy máu,
được biết tiếng là ‘Aṅgulimāla.’
Hãy nhìn xem việc đi đến nương nhờ,
(nhờ vậy) lối dẫn đến hiện hữu đã được xóa sạch.
Sau khi tạo ra nhiều nghiệp như thế ấy,
có sự đưa đến khổ cảnh,
chịu tác động bởi quả thành tựu của nghiệp,
tôi thọ dụng thức ăn không phải nợ nần.
Những kẻ ngu si, có trí tồi,
bám víu vào sự xao lãng,
còn những người thông minh bảo vệ sự không xao lãng,
tựa như bảo vệ tài sản hạng nhất.
Ngươi chớ bám víu vào sự xao lãng,
chớ bám víu vào sự thân thiết với niềm thích thú dục trần,
bởi vì người không bị xao lãng, trong khi tham thiền,
đạt được sự an lạc tối thượng.
Việc đi đến (gặp đức Phật) của tôi là tốt đẹp, không phải là việc tránh xa (Ngài),
điều ấy đã được khuyên bảo một cách sái quấy đến tôi là không đúng;
trong số các pháp được phân hạng,
tôi đã đạt đến pháp cao nhất.
Việc đi đến (gặp đức Phật) của tôi là tốt đẹp, không phải là việc tránh xa (Ngài),
điều ấy đã được khuyên bảo một cách sái quấy đến tôi là không đúng;
ba Minh đã được thành tựu,
lời dạy của đức Phật đã được thực hành.
Ở khu rừng hoặc ở gốc cây,
ở những núi non hoặc ở những hang động,
tại nơi ấy, ở ngay tại nơi ấy, vào lúc ấy, tôi đã đứng,
với tâm tư chấn động.
Tôi nằm, tôi đứng một cách an lạc,
tôi duy trì mạng sống một cách an lạc,
không còn có bẫy sập của Ma Vương,
tôi đã được bậc Đạo Sư thương xót.
Trước đây, tôi đã là dòng dõi Bà-la-môn,
là cao quý từ hai tộc (cha và mẹ),
hôm nay tôi đây là người con trai của đức Thiện Thệ,
đấng Pháp Vương, bậc Đạo Sư.
Có tham ái đã được xa lìa, không còn chấp thủ,
có cánh cửa (của các giác quan) đã được canh phòng, đã khéo được thu thúc,
sau khi tiêu diệt gốc rễ của sầu khổ,
tôi đã đạt được sự cạn kiệt của các lậu hoặc.
Bậc Đạo Sư đã được tôi hầu hạ,
lời dạy của đức Phật đã được thực hành,
vật mang nặng đã được đặt xuống,
lối dẫn đến hiện hữu đã được xóa sạch.”
Nghĩa là
Đang đi, thưa Sa-môn, ngài nói "Ta đã dừng"; còn tôi đã dừng, ngài lại bảo tôi chưa dừng. Tôi hỏi ngài điều này, thưa Sa-môn: sao ngài đã dừng còn tôi thì chưa? Này Aṅgulimāla, Ta luôn luôn đã dừng — đã buông gậy đối với mọi chúng sinh. Còn ngươi chưa tự kiềm chế được với các sinh mạng; vì thế Ta đã dừng, còn ngươi thì chưa. Ôi, sau bao lâu, vị đại ẩn sĩ danh tiếng ấy, bậc Sa-môn đã vào khu rừng lớn này. Giờ con sẽ từ bỏ một ngàn điều ác, sau khi nghe bài kệ hợp với Pháp của Ngài. Nói vậy, tên cướp quăng gươm và vũ khí xuống hố, khe núi, vực thẳm. Hắn đảnh lễ dưới chân đấng Thiện Thệ và xin Đức Phật cho xuất gia ngay tại chỗ ấy. Đức Phật, bậc đại bi, vị đại ẩn sĩ, bậc Đạo Sư của thế gian cùng chư thiên, khi ấy nói với hắn: "Hãy đến, Tỷ-kheo!" Và như thế hắn trở thành Tỷ-kheo. Người xưa kia buông thả, về sau không còn buông thả, vị ấy chiếu sáng thế gian này, như mặt trăng thoát khỏi đám mây. Người mà nghiệp ác đã làm được việc thiện che phủ, lấn át, vị ấy chiếu sáng thế gian này, như mặt trăng thoát khỏi đám mây. Vị Tỷ-kheo trẻ tuổi nào gắn bó với lời dạy của Đức Phật, vị ấy chiếu sáng thế gian này, như mặt trăng thoát khỏi đám mây. Mong cả kẻ thù của tôi cũng nghe bài giảng Pháp! Mong cả kẻ thù của tôi cũng gắn bó với lời dạy của Đức Phật! Mong cả kẻ thù của tôi cũng gần gũi những người tốt, những người dìu dắt người khác vào Chánh Pháp! Mong cả kẻ thù của tôi nghe Pháp từ những vị giảng về nhẫn nhục, ca ngợi sự không chống đối, nghe Pháp đúng lúc, và mong họ thực hành theo điều ấy! Vì người ấy sẽ không hãm hại tôi hay bất cứ ai khác nữa. Đạt được sự an tịnh tối hậu, họ sẽ che chở cả loài động đậy lẫn loài bất động. Người đào kênh dẫn nước đi, thợ làm tên uốn thẳng cây tên, thợ mộc uốn nắn thanh gỗ — bậc sáng suốt uốn nắn chính mình. Có người thuần phục bằng gậy gộc, bằng móc câu và roi vọt. Tôi được thuần phục không gậy, không dao — bởi bậc như thế ấy. Tên tôi là "Người Vô Hại", dù xưa kia tôi là kẻ hãm hại. Hôm nay tên tôi mới đúng sự thật, vì tôi không hãm hại bất cứ ai. Xưa kia tôi là tên cướp, nổi tiếng là Aṅgulimāla. Bị cuốn trôi trong cơn lũ lớn, tôi đã đến nương nhờ Đức Phật. Xưa kia tay tôi vấy máu, nổi tiếng là Aṅgulimāla. Hãy xem sự nương tựa này — dây dắt đến hiện hữu đã nhổ sạch. Làm nhiều việc như thế ấy — những việc đưa đến cõi khổ — quả của nghiệp đã chạm đến tôi rồi, nên tôi thọ dụng thức ăn mà không còn nợ nần. Kẻ ngu si, ít trí, đắm mình trong buông thả; người thông minh giữ gìn sự không buông thả như giữ gìn tài sản quý nhất. Đừng đắm mình trong buông thả, đừng thân thiết với niềm vui dục trần; vì người không buông thả, khi tu thiền, đạt được hạnh phúc tối thượng. Sự đến gặp của tôi là điều tốt đẹp, không phải tránh xa; lời khuyên tôi nhận được không phải lời khuyên dở; trong các Pháp đã được phân chia giảng giải, tôi đã đến được Pháp cao nhất. Sự đến gặp của tôi là điều tốt đẹp, không phải tránh xa; lời khuyên tôi nhận được không phải lời khuyên dở; ba Minh đã được tôi thành tựu, lời dạy của Đức Phật đã làm xong. Ở rừng hay ở gốc cây, ở núi non hay hang động — nơi nào tôi đứng, lúc ấy, tâm tôi đều chấn động. Nay tôi nằm an lạc, đứng an lạc, sống đời mình một cách an lạc, đã ra khỏi tầm tay của Ma vương; ôi, bậc Đạo Sư đã thương xót tôi. Xưa tôi sinh trong dòng Bà-la-môn, cao quý cả hai phía cha mẹ; nay tôi là con của đấng Thiện Thệ, đấng Pháp Vương, bậc Đạo Sư. Tham ái đã xa lìa, không còn chấp thủ, cửa các căn được canh giữ, khéo thu thúc; đã nhổ tận gốc rễ của sầu khổ, tôi đã đạt sự cạn kiệt của các lậu hoặc. Tôi đã hầu hạ bậc Đạo Sư, lời dạy của Đức Phật đã làm xong; gánh nặng đã đặt xuống, dây dắt đến sự hiện hữu đã nhổ sạch.
Trưởng lão Aṅgulimāla đã nói bài kệ như thế.