Kệ của trưởng lão Sela
Bà-la-môn Sela ngắm Đức Phật với ba mươi hai tướng của bậc đại nhân và nói: thân hình vẹn toàn, da như vàng, răng trắng tinh như vậy thì xứng làm Chuyển Luân Vương cai trị bốn phương, việc gì phải làm Sa-môn? Đức Phật đáp: "Ta là vua — đấng Pháp vương vô thượng; Ta chuyển bánh xe Pháp không ai chuyển ngược lại được", và tướng quân tiếp nối bánh xe ấy là Sāriputta. Điều cần biết Ngài đã biết, điều cần bỏ Ngài đã bỏ — vì thế Ngài là đức Phật, vị phẫu thuật gia vô thượng, khó gặp ở đời. Sela tuyên bố với đoàn tùy tùng: ai muốn theo thì theo, ai không muốn thì đi — riêng ông sẽ xuất gia ngay trước bậc có trí tuệ cao quý. Ba trăm Bà-la-môn cùng xin sống Phạm hạnh; chỉ sau bảy đêm nương tựa, tất cả đã được huấn luyện thuần thục trong Giáo Pháp và chắp tay xin đảnh lễ dưới chân bậc Đạo Sư.
Điểm thực hànhĐừng đo một con người bằng vóc dáng và địa vị họ "xứng đáng" có — hãy hỏi điều cần biết họ đã biết chưa, điều cần bỏ họ đã bỏ chưa.
Trưởng Lão Tăng Kệ 16.6 Phẩm Hai Mươi Kệ Phẩm thứ nhất Sela
được thiện sanh, có vẻ đáng mến,
có màu da như vàng,
có răng trắng tinh, có sự tinh tấn.
Bởi vì những đặc điểm nào hiện hữu ở người được thiện sanh,
tất cả các đặc điểm ấy,
những tướng trạng của bậc đại nhân,
đều có ở thân thể của Ngài.
Ngài có cặp mắt trong sáng, khuôn mặt đầy đặn,
cao to, đứng ngay thẳng, oai vệ;
ở giữa hội chúng Sa-môn,
Ngài chói sáng tựa như mặt trời.
Là vị tỳ khưu có vóc dáng đẹp đẽ,
có làn da giống như vàng,
có màu da tối thượng như vậy,
Ngài cần gì với bản thể Sa-môn?
Ngài xứng đáng để trở thành vị vua,
đấng Chuyển Luân, người xa phu xuất sắc,
bậc có sự chiến thắng khắp bốn phương,
chúa tể của Jambusaṇḍa.
Các vị Sát-đế-lỵ, các tộc trưởng, các vị vua
đều phục tùng ngài;
ngài là vị vua đứng đầu các vị vua, là chúa của loài người.
Thưa ngài Gotama, xin ngài hãy cai trị vương quốc.’
‘Này Sela, Ta là đức vua,
Nghĩa là
Bạch Thế Tôn, thân Ngài vẹn toàn, rạng rỡ, sinh ra tốt đẹp, đáng ngắm nhìn; Ngài có màu da như vàng, răng trắng tinh; Ngài đầy tinh tấn. Mọi đặc điểm của người sinh ra tốt đẹp — các tướng của bậc đại nhân — tất cả đều có mặt trên thân Ngài. Mắt Ngài trong sáng, khuôn mặt tươi đẹp, cao lớn, thẳng thắn, oai nghiêm. Giữa hội chúng Sa-môn, Ngài chói sáng như mặt trời. Ngài là vị Tỷ-kheo có vóc dáng đẹp đẽ, làn da sáng như vàng; với vẻ ngoài tối thượng như vậy, Ngài cần gì đến đời sống Sa-môn? Ngài xứng đáng làm vua, đấng Chuyển Luân Vương, người cầm cương giỏi nhất, chiến thắng khắp bốn phương, chúa tể của cõi Jambusaṇḍa. Các vị vua chúa, quý tộc đều nên theo hầu ngài. Là vua trên các vua, chúa của loài người, thưa Gotama, xin ngài hãy trị vì! Ta là vua, này Sela —
(Đức Thế Tôn nói với Sela)
Ta chuyển vận bánh xe theo Giáo Pháp,
là bánh xe không thể bị chuyển vận ngược lại.’
‘Ngài tự xưng là bậc Toàn Giác,
Nghĩa là
đấng Pháp vương vô thượng. Ta chuyển bánh xe bằng Giáo Pháp — bánh xe không ai chuyển ngược lại được. Ngài tự xưng là bậc Toàn Giác,
(Bà-la-môn Sela nói)
Ngài chuyển vận bánh xe theo Giáo Pháp.
Thưa ngài Gotama, Ngài nói rằng:—
Vậy vị nào là tướng quân của ngài,
là đệ tử tiếp nối bậc Đạo Sư?
Vị nào tiếp tục vận chuyển cho Ngài
bánh xe Pháp đã được chuyển vận này?
‘Bánh xe đã được Ta chuyển vận
Nghĩa là
đấng Pháp vương vô thượng. "Ta chuyển bánh xe theo Giáo Pháp" — Ngài nói như vậy, thưa Gotama. Vậy ai là tướng quân của Ngài, vị đệ tử theo bước bậc Đạo Sư? Ai tiếp tục chuyển giúp Ngài bánh xe Pháp đã được chuyển ấy? Bánh xe đã được Ta chuyển vận
(Đức Thế Tôn nói với Sela)
Sāriputta, kế thừa đức Như Lai,
tiếp tục vận chuyển.
Điều cần biết rõ đã được biết rõ,
việc cần tu tập đã được tu tập,
cái cần dứt bỏ đã được Ta dứt bỏ;
này Bà-la-môn, vì thế Ta là đức Phật.
Này Bà-la-môn, ngươi hãy dẹp bỏ sự hoài nghi về Ta,
ngươi hãy xác quyết;
việc gặp gỡ các bậc Toàn Giác
thường xuyên là điều khó đạt được.
Quả vậy, việc tái xuất hiện ở thế gian
của những vị này là điều khó đạt được.
Này Bà-la-môn, Ta đây là bậc Toàn Giác,
phẫu thuật gia vô thượng.
Ta có tư cách Phạm Thiên, không thể so sánh,
người có sự tiêu diệt các đạo binh của Ma Vương,
sau khi chế ngự tất cả đối thủ,
Ta hân hoan, không có sự sợ hãi từ bất cứ đâu.’
Nghĩa là
là bánh xe Pháp vô thượng; Sāriputta, kế thừa đức Như Lai, tiếp tục chuyển bánh xe ấy. Điều cần biết rõ, Ta đã biết rõ; điều cần tu tập, Ta đã tu tập; điều cần dứt bỏ, Ta đã dứt bỏ — vì thế, này Bà-la-môn, Ta là đức Phật. Hãy dẹp bỏ hoài nghi về Ta, hãy xác quyết đi, này Bà-la-môn! Được gặp các bậc Toàn Giác là điều rất khó có được. Những vị ấy, ở đời thật khó đạt được, sự xuất hiện của các vị ấy. Này Bà-la-môn, Ta là đức Phật, vị phẫu thuật gia vô thượng. Ta có bản thể Phạm Thiên, không ai sánh bằng, người nghiền nát đạo binh của Ma vương; đã chế ngự mọi đối thủ, Ta hân hoan, không sợ hãi từ bất cứ phía nào.
Xin quý vị hãy lắng nghe điều này, những gì bậc Hữu Nhãn nói. Vị phẫu thuật gia, bậc đại anh hùng, rống lên như sư tử trong rừng.
không thể so sánh,
người có sự tiêu diệt các đạo binh của Ma Vương,
mà không tịnh tín?
Ai là người muốn theo ta,
hoặc ai không muốn thì hãy đi đi.
Tại đây, ta sẽ xuất gia trong sự chứng minh
của bậc có trí tuệ cao quý.’
‘Nếu Giáo Pháp này
của đấng Chánh Đẳng Giác được thích thú đối với ngài,
chúng tôi cũng sẽ xuất gia trong sự chứng minh
của bậc có trí tuệ cao quý.’
Ba trăm vị Bà-la-môn này
đã chắp tay thỉnh cầu:
‘Bạch đức Thế Tôn, chúng con sẽ sống Phạm hạnh
trong sự hiện diện của Ngài.’
‘Phạm hạnh đã khéo được thuyết giảng,
Nghĩa là
Bậc có bản thể Phạm Thiên, không ai sánh bằng — người nghiền nát đạo binh của Ma vương — ai thấy mà không sinh lòng tịnh tín, dù sinh trong dòng dõi thấp kém? Ai muốn theo ta thì theo; ai không muốn thì cứ đi. Ngay tại đây, ta sẽ xuất gia trước mặt bậc có trí tuệ cao quý ấy. Nếu điều ấy làm ngài vui thích — Giáo Pháp của đấng Chánh Đẳng Giác — chúng tôi cũng sẽ xuất gia trước mặt bậc có trí tuệ cao quý ấy. Ba trăm vị Bà-la-môn này chắp tay thỉnh cầu: "Chúng con sẽ sống đời Phạm hạnh trước mặt Ngài, bạch Thế Tôn." Đời Phạm hạnh đã khéo được thuyết giảng,
(Đức Thế Tôn nói với Sela)
việc xuất gia trong Giáo Pháp ấy không phải là vô ích
đối với người đang (ra sức) học tập, không bị xao lãng.’
‘Bạch đấng Hữu Nhãn, việc chúng con đi đến nương tựa vào Ngài
đến hôm nay là ngày thứ tám.
Bạch đức Thế Tôn, chúng con đã được huấn luyện trong Giáo Pháp của Ngài
bảy đêm.
Ngài là đức Phật, Ngài là bậc Đạo Sư,
Ngài là bậc Hiền Trí có sự chế ngự Ma Vương,
Ngài đã chặt đứt các pháp ngủ ngầm, đã được vượt qua,
Ngài giúp cho loài người này vượt qua.
Các mầm tái sanh đã được Ngài hoàn toàn vượt lên trên,
các lậu hoặc đã được Ngài phá tan,
tựa như con sư tử, không còn chấp thủ,
sự sợ hãi và khiếp đảm đã được dứt bỏ.
Ba trăm vị tỳ khưu này
đứng yên, chắp tay.
Bậc đấng Anh Hùng, xin Ngài hãy duỗi ra các bàn chân,
hãy để cho các bậc long tượng đảnh lễ đấng Đạo Sư.”
Nghĩa là
thấy rõ ngay hiện tại, không bị thời gian chi phối; sự xuất gia ở đây không vô ích đối với người học tập không xao lãng. Việc chúng con đến nương tựa Ngài — đến hôm nay là ngày thứ tám, bạch đấng Hữu Nhãn. Trong bảy đêm, bạch Thế Tôn, chúng con đã được huấn luyện trong Giáo Pháp của Ngài. Ngài là đức Phật, Ngài là bậc Đạo Sư, Ngài là bậc hiền trí đã chế ngự Ma vương; Ngài đã chặt đứt các pháp ngủ ngầm, đã vượt qua rồi, và đưa loài người này sang bờ kia. Các mầm tái sinh đã được Ngài vượt qua hết, các lậu hoặc của Ngài đã phá tan; như con sư tử không còn chấp thủ, sợ hãi và khiếp đảm đã dứt bỏ. Ba trăm vị Tỷ-kheo này đứng đây chắp tay. Xin hãy duỗi các bàn chân ra, bậc Đại Anh Hùng: để các bậc long tượng đảnh lễ bậc Đạo Sư.
Trưởng lão Sela đã nói bài kệ như thế.