Kệ của trưởng lão Māluṅkyaputta
Trưởng lão Māluṅkyaputta dạy hai cách sống đối nghịch nhau qua cả sáu căn. Khi thấy sắc, nghe tiếng, ngửi hương, nếm vị, chạm xúc hay biết pháp mà tác ý đến tướng yêu thích, chánh niệm bị đánh mất: cảm thọ sinh sôi từ căn ấy, tham lam và bực bội làm tổn hại tâm, chất chồng khổ đau như thế thì được gọi là ở xa Niết-bàn. Ngược lại, người tiếp xúc sáu trần với chánh niệm thì không tham luyến, cảm nhận mà không bám chặt; cảm thọ mòn dần đi chứ không tích lũy thêm — làm mòn khổ đau như thế thì được gọi là ở gần bên Niết-bàn.
Điểm thực hànhKhi một cảnh dễ chịu đến qua mắt, tai hay bất cứ căn nào, đừng tác ý vào tướng yêu thích của nó — cứ cảm nhận với chánh niệm, không bám chặt, thì cảm thọ tự mòn đi.
Trưởng Lão Tăng Kệ 16.5 Phẩm Hai Mươi Kệ Phẩm thứ nhất Māluṅkyaputta
trong khi chú ý đến dấu hiệu yêu thích
thì niệm của người ấy bị quên lãng.
Người có tâm đã bị luyến ái, cảm nhận và vướng mắc vào điều ấy, rồi tồn tại.
Đối với vị ấy, các thọ, gồm nhiều loại,
xuất phát từ sắc,
tăng trưởng;
do tham lam và do bực bội,
tâm của người này bị tổn hại;
đối với người đang tích lũy khổ đau như thế, được gọi là cách xa Niết Bàn.
Sau khi nghe thinh,
trong khi chú ý đến dấu hiệu yêu thích
thì niệm của người ấy bị quên lãng.
Người có tâm đã bị luyến ái, cảm nhận và vướng mắc vào điều ấy, rồi tồn tại.
Đối với vị ấy, các thọ, gồm nhiều loại,
xuất phát từ thinh,
tăng trưởng;
do tham lam và do bực bội,
tâm của người này bị tổn hại;
đối với người đang tích lũy khổ đau như thế, được gọi là cách xa Niết Bàn.
Sau khi ngửi mùi hương,
trong khi chú ý đến dấu hiệu yêu thích
thì niệm của người ấy bị quên lãng.
Người có tâm đã bị luyến ái, cảm nhận và vướng mắc vào điều ấy, rồi tồn tại.
Đối với vị ấy, các thọ, gồm nhiều loại,
xuất phát từ hương,
tăng trưởng;
do tham lam và do bực bội,
tâm của người này bị tổn hại;
đối với người đang tích lũy khổ đau như thế, được gọi là cách xa Niết Bàn.
Sau khi thưởng thức vị,
trong khi chú ý đến dấu hiệu yêu thích
thì niệm của người ấy bị quên lãng.
Người có tâm đã bị luyến ái, cảm nhận và vướng mắc vào điều ấy, rồi tồn tại.
Đối với vị ấy, các thọ, gồm nhiều loại,
xuất phát từ vị,
tăng trưởng;
do tham lam và do bực bội,
tâm của người này bị tổn hại;
đối với người đang tích lũy khổ đau như thế, được gọi là cách xa Niết Bàn.
Sau khi đụng chạm xúc,
trong khi chú ý đến dấu hiệu yêu thích
thì niệm của người ấy bị quên lãng.
Người có tâm đã bị luyến ái, cảm nhận và vướng mắc vào điều ấy, rồi tồn tại.
Đối với vị ấy, các thọ, gồm nhiều loại,
xuất phát từ xúc,
tăng trưởng;
do tham lam và do bực bội,
tâm của người này bị tổn hại;
đối với người đang tích lũy khổ đau như thế, được gọi là cách xa Niết Bàn.
Sau khi nhận biết pháp,
trong khi chú ý đến dấu hiệu yêu thích
thì niệm của người ấy bị quên lãng.
Người có tâm đã bị luyến ái, cảm nhận và vướng mắc vào điều ấy, rồi tồn tại.
Đối với vị ấy, các thọ, gồm nhiều loại,
xuất phát từ pháp,
tăng trưởng;
do tham lam và do bực bội,
tâm của người này bị tổn hại;
đối với người đang tích lũy khổ đau như thế, được gọi là cách xa Niết Bàn.
Vị ấy không bị luyến ái ở các sắc, sau khi nhìn thấy sắc,
có niệm.
Người có tâm không bị luyến ái, cảm nhận
và không vướng mắc vào điều ấy, rồi tồn tại.
Đối với vị ấy, trong lúc đang nhìn cũng như đang tiếp xúc với sắc như thế nào
mà thọ được cạn kiệt,
không được tích lũy,
thì vị ấy hành xử như vậy, có niệm;
đối với vị không tích lũy khổ đau như thế,
được gọi là gần bên Niết Bàn.
Nghĩa là
Thấy một sắc, chánh niệm bị đánh mất khi tác ý đến tướng đáng yêu thích; với tâm đầy tham luyến, người ấy cảm nhận nó và cứ bám chặt vào nó. Các cảm thọ của người ấy tăng trưởng, nhiều loại, sinh ra từ các sắc; tham lam và bực bội làm tổn hại tâm người ấy. Chất chồng khổ đau như thế, được gọi là ở xa Niết-bàn. Nghe một âm thanh, chánh niệm bị đánh mất khi tác ý đến tướng đáng yêu thích; với tâm đầy tham luyến, người ấy cảm nhận nó và cứ bám chặt vào nó. Các cảm thọ của người ấy tăng trưởng, nhiều loại, sinh ra từ các âm thanh; tham lam và bực bội làm tổn hại tâm người ấy. Chất chồng khổ đau như thế, được gọi là ở xa Niết-bàn. Ngửi một mùi hương, chánh niệm bị đánh mất khi tác ý đến tướng đáng yêu thích; với tâm đầy tham luyến, người ấy cảm nhận nó và cứ bám chặt vào nó. Các cảm thọ của người ấy tăng trưởng, nhiều loại, sinh ra từ các mùi hương; tham lam và bực bội làm tổn hại tâm người ấy. Chất chồng khổ đau như thế, được gọi là ở xa Niết-bàn. Nếm một vị, chánh niệm bị đánh mất khi tác ý đến tướng đáng yêu thích; với tâm đầy tham luyến, người ấy cảm nhận nó và cứ bám chặt vào nó. Các cảm thọ của người ấy tăng trưởng, nhiều loại, sinh ra từ các vị; tham lam và bực bội làm tổn hại tâm người ấy. Chất chồng khổ đau như thế, được gọi là ở xa Niết-bàn. Chạm một xúc chạm, chánh niệm bị đánh mất khi tác ý đến tướng đáng yêu thích; với tâm đầy tham luyến, người ấy cảm nhận nó và cứ bám chặt vào nó. Các cảm thọ của người ấy tăng trưởng, nhiều loại, sinh ra từ các xúc chạm; tham lam và bực bội làm tổn hại tâm người ấy. Chất chồng khổ đau như thế, được gọi là ở xa Niết-bàn. Biết một pháp, chánh niệm bị đánh mất khi tác ý đến tướng đáng yêu thích; với tâm đầy tham luyến, người ấy cảm nhận nó và cứ bám chặt vào nó. Các cảm thọ của người ấy tăng trưởng, nhiều loại, sinh ra từ các pháp; tham lam và bực bội làm tổn hại tâm người ấy. Chất chồng khổ đau như thế, được gọi là ở xa Niết-bàn. Vị ấy không tham luyến ở các sắc; khi nhìn thấy sắc, vị ấy có chánh niệm. Với tâm không tham luyến, vị ấy cảm nhận và không bám chặt vào nó. Vừa nhìn sắc, vừa trải qua cảm thọ, vị ấy mòn dần, không chất chồng thêm: sống có chánh niệm là như vậy. Làm mòn khổ đau như thế, được gọi là ở gần bên Niết-bàn.
Vị ấy không tham luyến ở các âm thanh, sau khi nghe âm thanh, có chánh niệm. Người có tâm không tham luyến, cảm nhận và không vướng mắc vào điều ấy, rồi tồn tại.
mà thọ được cạn kiệt,
không được tích lũy,
thì vị ấy hành xử như vậy, có niệm;
đối với vị không tích lũy khổ đau như thế,
được gọi là gần bên Niết Bàn.
Vị ấy không bị luyến ái ở các hương, sau khi ngửi hương,
có niệm.
Người có tâm không bị luyến ái, cảm nhận
và không vướng mắc vào điều ấy, rồi tồn tại.
Đối với vị ấy, trong lúc đang ngửi cũng như đang tiếp xúc với hương như thế nào
mà thọ được cạn kiệt,
không được tích lũy,
thì vị ấy hành xử như vậy, có niệm;
đối với vị không tích lũy khổ đau như thế,
được gọi là gần bên Niết Bàn.
Vị ấy không bị luyến ái ở các vị, sau khi nếm vị,
có niệm.
Người có tâm không bị luyến ái, cảm nhận
và không vướng mắc vào điều ấy, rồi tồn tại.
Đối với vị ấy, trong lúc đang nếm cũng như đang tiếp xúc với vị như thế nào
mà thọ được cạn kiệt,
không được tích lũy,
thì vị ấy hành xử như vậy, có niệm;
đối với vị không tích lũy khổ đau như thế,
được gọi là gần bên Niết Bàn.
Vị ấy không bị luyến ái ở các xúc, sau khi đụng chạm xúc,
có niệm.
Người có tâm không bị luyến ái, cảm nhận
và không vướng mắc vào điều ấy, rồi tồn tại.
Đối với vị ấy, trong lúc đang đụng chạm cũng như đang tiếp xúc với xúc như thế nào
mà thọ được cạn kiệt,
không được tích lũy,
thì vị ấy hành xử như vậy, có niệm;
đối với vị không tích lũy khổ đau như thế,
được gọi là gần bên Niết Bàn.
Vị ấy không bị luyến ái ở các pháp, sau khi nhận biết pháp,
có niệm.
Người có tâm không bị luyến ái, cảm nhận
và không vướng mắc vào điều ấy, rồi tồn tại.
Đối với vị ấy, trong lúc đang nhận thức cũng như đang tiếp xúc với pháp như thế nào
mà thọ được cạn kiệt,
không được tích lũy,
thì vị ấy hành xử như vậy, có niệm;
đối với vị không tích lũy khổ đau như thế,
được gọi là gần bên Niết Bàn.”
Nghĩa là
Vừa nghe âm thanh, vừa trải qua cảm thọ, vị ấy mòn dần, không chất chồng thêm: sống có chánh niệm là như vậy. Làm mòn khổ đau như thế, được gọi là ở gần bên Niết-bàn. Vị ấy không tham luyến ở các mùi hương; khi ngửi mùi hương, vị ấy có chánh niệm. Với tâm không tham luyến, vị ấy cảm nhận và không bám chặt vào nó. Vừa ngửi mùi hương, vừa trải qua cảm thọ, vị ấy mòn dần, không chất chồng thêm: sống có chánh niệm là như vậy. Làm mòn khổ đau như thế, được gọi là ở gần bên Niết-bàn. Vị ấy không tham luyến ở các vị; khi nếm vị, vị ấy có chánh niệm. Với tâm không tham luyến, vị ấy cảm nhận và không bám chặt vào nó. Vừa nếm vị, vừa trải qua cảm thọ, vị ấy mòn dần, không chất chồng thêm: sống có chánh niệm là như vậy. Làm mòn khổ đau như thế, được gọi là ở gần bên Niết-bàn. Vị ấy không tham luyến ở các xúc chạm; khi chạm xúc, vị ấy có chánh niệm. Với tâm không tham luyến, vị ấy cảm nhận và không bám chặt vào nó. Vừa chạm xúc, vừa trải qua cảm thọ, vị ấy mòn dần, không chất chồng thêm: sống có chánh niệm là như vậy. Làm mòn khổ đau như thế, được gọi là ở gần bên Niết-bàn. Vị ấy không tham luyến ở các pháp; khi biết một pháp, vị ấy có chánh niệm. Với tâm không tham luyến, vị ấy cảm nhận và không bám chặt vào nó. Vừa biết một pháp, vừa trải qua cảm thọ, vị ấy mòn dần, không chất chồng thêm: sống có chánh niệm là như vậy. Làm mòn khổ đau như thế, được gọi là ở gần bên Niết-bàn.”
Trưởng lão Māluṅkyaputta đã nói bài kệ như thế.