Kệ của trưởng lão Mahākappina
Trưởng lão Mahākappina nói về người nhìn thấy trước tương lai nên không để lộ sơ hở, về niệm hơi thở tu tập tròn đủ tỏa sáng như mặt trăng thoát khỏi mây, và về tâm trong sạch chiếu sáng mọi phương. Trọng tâm là trí tuệ: có trí tuệ thì dù khánh tận tài sản vẫn sống, không có trí tuệ thì giàu cũng như không sống; ai sinh ra ắt phải chết, nên khóc than người chết là vô ích, lại làm hại mắt, thân và trí của người còn sống.
Điểm thực hànhKhi đối diện mất mát, đừng để khóc than làm hại mắt, thân và trí: giữ tâm trong sạch và dùng trí tuệ để làm tròn phận sự của người còn sống.
Trưởng Lão Tăng Kệ 10.3 Phẩm Mười Kệ Phẩm thứ nhất Mahākappina
về sự việc có lợi, có hại, và cả hai điều ấy,
những kẻ thù hoặc bạn bè của người ấy,
trong khi tìm kiếm, không nhìn ra sự sơ hở (của người ấy).
Niệm hơi thở vào hơi thở ra của vị nào
được tròn đủ, khéo được tu tập,
được tích lũy theo thứ lớp
giống như điều đã được thuyết giảng bởi đức Phật,
vị ấy chiếu sáng thế gian này,
tựa như mặt trăng được thoát khỏi đám mây.
Thật vậy, tâm của tôi trong trắng,
không hạn lượng, đã được khéo tu tập,
đã được thấu triệt, và đã được nắm chắc,
nó chiếu sáng tất cả các phương.
Người có trí tuệ cũng vẫn sinh tồn
cho dầu có sự khánh tận về tài sản,
nhưng với việc không đạt được trí tuệ,
người có tài sản cũng không sinh tồn.
Trí tuệ có sự phán xét điều đã được nghe,
trí tuệ có sự làm tăng trưởng danh thơm tiếng tốt.
Ở thế gian này, người sở hữu trí tuệ
tìm thấy các niềm an lạc thậm chí ở những nỗi khổ đau.
Quy luật này không phải (chỉ riêng) cho hôm nay,
không là kỳ bí, cũng không bất thường.
Bất luận ở đâu, sanh ra rồi chết;
trong trường hợp ấy có điều gì là bất thường?
Bởi vì đối với kẻ đã được sanh ra,
sau sự sống thì có cái chết là điều chắc chắn, không bị gián đoạn.
Ở đây, những ai được sanh ra đều chết,
bởi vì các sanh mạng có quy luật tự nhiên như vậy.
Bởi vì điều lợi ích cho mạng sống của những người khác
không đem lại lợi ích ấy cho người đã chết.
Việc than khóc về người đã chết không phải là tiếng tốt, không phải là sự trong sạch,
không được các Sa-môn, Bà-la-môn khen ngợi.
Việc than khóc hủy diệt con mắt và thân xác,
còn dung nhan, sức lực, và trí óc bị tàn tạ.
Những kẻ thù của người ấy trở nên mừng rỡ,
những thân hữu của người này không được hạnh phúc.
Chính vì thế, nên mong mỏi (có được) những người thông minh
và luôn cả những người học rộng sống ở trong gia tộc,
nhờ vào năng lực trí tuệ của chính những người ấy mà họ hoàn thành phận sự,
tựa như nhờ vào chiếc thuyền mà vượt qua dòng sông ngập tràn.”
Nghĩa là
Ai nhìn thấy trước được tương lai, cả điều lợi lẫn điều hại, cả hai điều ấy, thì kẻ thù hay bạn tốt của người ấy, dù soi xét kỹ cũng không tìm ra chỗ sơ hở. Niệm hơi thở của ai đã tròn đủ, đã tu tập khéo, được vun bồi dần dần theo thứ lớp, như Đức Phật đã dạy: người ấy chiếu sáng thế gian này, như mặt trăng thoát khỏi mây. Thật vậy, tâm tôi trong sạch, không còn giới hạn, đã tu tập khéo; đã xuyên thấu và được nâng lên — nó tỏa sáng khắp mọi phương. Người có trí tuệ vẫn sống được dù tài sản có khánh tận; nhưng nếu không có được trí tuệ, thì giàu có cũng như không sống. Trí tuệ biết gạn lọc điều đã nghe; trí tuệ làm lớn thêm danh thơm tiếng tốt; người có trí tuệ, ngay ở đời này, giữa khổ đau vẫn tìm thấy niềm an lạc. Pháp này không phải chỉ dành cho hôm nay, chẳng có gì kỳ bí hay lạ lùng. Nơi đâu có sinh ra là có chết; chuyện ấy thì có gì lạ đâu? Ai đã sinh ra, thì sau đời sống, cái chết chắc chắn theo sau; mọi loài sinh ra ở đây đều chết ở đây, vì bản chất của chúng sinh là như vậy. không ích gì cho người đã chết: những thứ có ích cho người sống; khóc than người chết không phải tiếng tốt, không phải danh vọng, cũng không được các Sa-môn, Bà-la-môn khen ngợi. Khóc than làm hại mắt và thân thể; dung nhan, sức lực và trí óc đều suy giảm. Kẻ thù của người ấy thì mừng rỡ; người thân thiện với ta lại chẳng vui gì. Vì vậy, hãy mong trong gia tộc có những người ở lại là người thông minh và học rộng; nhờ sức mạnh trí tuệ của họ mà công việc được làm tròn, như nhờ chiếc thuyền mà qua được dòng sông đầy nước.
Trưởng lão Mahākappina đã nói bài kệ như thế.