Ký sự về trưởng lão Tipadumiya

Trưởng lão Tipadumiya kể: ông là người làm tràng hoa ở thành Haṁsavatī. Khi đức Phật Padumuttara rời thành phố đi qua khu phố chợ, ông cầm ba đóa hoa tuyệt hảo nhất tự hỏi: mang những bông hoa này dâng vua thì được gì — một ngôi làng, một cánh đồng hay ngàn đồng tiền? Chi bằng cúng dường đấng Điều Phục những ai chưa được điều phục, nguồn an lạc của mọi chúng sinh, để đạt tài sản Bất Tử. Ông làm tâm tịnh tín, cầm ba đóa sen đỏ tung lên không trung; kỳ diệu thay, hoa xòe ra và lơ lửng trên đầu đức Phật, cuống ở trên, miệng hoa ở dưới, khiến loài người hoan hô, chư thiên tán thán và xin nghe Pháp. Đức Phật đứng giữa đường thọ ký: người này sẽ ở cung điện Mahāvitthārika dài ba trăm do-tuần, rộng một trăm năm mươi, có bốn trăm ngàn tháp nhọn, trăm ngàn koṭi tiên nữ thiện xảo ca múa vây quanh, mưa hoa đỏ rơi thường xuyên, hoa đỏ to bằng bánh xe treo ở chốt ngà voi và cổng chào, hương thơm cõi trời tỏa khắp một trăm do-tuần; bảy mươi lăm lần làm Chuyển Luân Vương và cuối cùng chạm đến cảnh giới tịch diệt. Ông gọi đó là thương vụ kinh doanh khéo léo nhất: ba đóa sen đổi lấy ba sự thành tựu. Cuối bài là phần tóm lược phẩm Nāgasamāla gồm bảy mươi lăm câu kệ.

Điểm thực hành

Ba đóa hoa dâng vua chỉ đổi được một ngôi làng; dâng lên đức Phật, chúng đổi được sự giải thoát. Biết định giá lại những gì mình đang cầm trong tay — đó là thương vụ khéo léo nhất của đời người.

Trưởng Lão Ký Sự Phẩm Nāgasamāla Tipadumiya

Nghĩa là

Đức Chánh Đẳng Giác tên Padumuttara, bậc đã đi đến bờ bên kia của mọi pháp; đã tự rèn luyện, được các vị đã rèn luyện vây quanh, khi ấy Ngài rời khỏi thành phố. Trong thành phố Haṁsavatī, khi ấy tôi là người làm tràng hoa; ba đóa hoa tuyệt hảo nhất tại nơi ấy, tôi cầm lấy những đóa sen ấy. “Tôi thấy đức Phật, bậc không nhiễm ô, trên lối đi ngược chiều ở khu phố chợ; vừa thấy đức Phật Toàn Giác, khi ấy tôi suy nghĩ như vầy: “Tôi được gì từ những bông hoa này, những bông đã được mang dâng lên đức vua cho tôi? một ngôi làng hay một cánh đồng của làng, hay tôi có thể được một ngàn đồng chăng? Đấng anh hùng điều phục những ai chưa được điều phục, là nguồn đem lại an lạc cho tất cả chúng sinh; cúng dường đấng lãnh đạo thế gian rồi, tôi sẽ đạt được tài sản Bất Tử.” Suy nghĩ như thế rồi, tôi làm tâm mình tịnh tín; cầm lấy ba đóa sen đỏ, khi ấy tôi tung lên không trung. Vừa được tôi tung lên, những bông hoa ấy xòe ra trên không trung; chúng giữ ở trên đầu tại nơi ấy, cuống hoa ở trên, miệng hoa hướng xuống. Những người nào nhìn thấy, họ thốt lên tiếng hoan hô; chư thiên ở trên không trung, thốt lên lời tán thán: “Điều kỳ diệu đã xuất hiện ở thế gian, nhờ sức mạnh của đức Phật tối thượng; tất cả chúng ta sẽ nghe Chánh Pháp, nhờ sức mạnh của những bông hoa.” Đức Padumuttara, bậc hiểu biết thế gian, bậc thọ nhận lễ cúng dường; đang đứng ngay trên đường lớn, nói những bài kệ này: “Người nào đã cúng dường đức Phật, bằng những đóa sen đỏ, chàng thanh niên ấy; Ta sẽ tuyên bố về người ấy; các ngươi hãy nghe lời Ta nói. Ba mươi ngàn kiếp, người ấy sẽ vui hưởng ở cõi trời; sẽ vui hưởng ở cõi trời; ba mươi kiếp làm chúa của chư thiên, người ấy sẽ cai quản cõi trời. Một cung điện tên Mahāvitthārika, sẽ có cho người ấy ngay khi ấy; cao vút ba trăm do-tuần, trải rộng một trăm năm mươi do-tuần. Bốn trăm ngàn tháp nhọn, và được khéo hoàn thành; được trang hoàng bằng nhà mái nhọn cao quý, được điểm tô bằng những chiếc giường lớn. Trăm ngàn koṭi tiên nữ, sẽ vây quanh người ấy; thiện xảo về ca vũ, và thuần thục cả về nhạc cụ. Trong cung điện cao quý như thế ấy, đông đảo đoàn nữ nhân vây quanh; một cơn mưa hoa sẽ rơi xuống, hoa đỏ của cõi trời, luôn luôn như vậy. Trên chốt tường, trên ngà voi, trên thanh ngang cửa, trên cổng chào; những đóa sen đỏ to bằng bánh xe, sẽ treo lơ lửng ngay khi ấy. Được lá che phủ, phủ đầy cánh hoa, bên trong cung điện cao quý này; trải ra rồi phủ lên, chúng sẽ nằm yên ngay khi ấy. Vây quanh tòa nhà, khắp một trăm do-tuần xung quanh; những đóa sen đỏ ấy cũng vậy, sẽ tỏa hương thơm của cõi trời. Bảy mươi lăm lần, người ấy sẽ là Chuyển Luân Vương; Chuyển Luân Vương; lãnh thổ vương quốc rộng lớn, không thể đếm xuể. Hưởng hai sự thịnh đạt rồi, không tai họa, không nguy khốn; khi đoạn cuối được đạt đến, người ấy sẽ đạt đến cảnh giới tịch diệt.” Đức Phật đã được tôi thấy thật rõ ràng; thương vụ đã được thực hiện khéo léo; cúng dường ba đóa sen rồi, tôi hưởng ba sự thịnh đạt. Ngày nay, đối với tôi, người đã đạt được Chánh Pháp, đã được giải thoát hoàn toàn; một đóa sen đỏ khéo nở rộ, sẽ được giữ ở trên đầu của tôi. Khi đang kể về việc làm của tôi, của bậc Đạo Sư Padumuttara; đối với một trăm ngàn sinh mạng, sự chứng ngộ Chánh Pháp đã xảy ra. Một trăm ngàn kiếp trước, khi tôi cúng dường đức Phật ấy; tôi không còn biết đến đường dữ; đó là quả của ba đóa sen. Các phiền não đã được tôi thiêu đốt, mọi kiếp sống đã bị nhổ tận gốc; mọi lậu hoặc đã khô kiệt, giờ đây không còn tái sinh nữa. Bốn tuệ phân tích, tám giải thoát và sáu thắng trí đã được chứng đắc; tôi đã làm theo lời dạy của đức Phật.

Trưởng lão Tipadumiya đã nói lên những lời kệ này như thế ấy. Ký sự về trưởng lão Tipadumiya là phần thứ mười. Phẩm Nāgasamāla là phẩm thứ tám. Phần tóm lược của phẩm này: Vị trưởng lão có tràng hoa, vị có sự suy tưởng về dấu chân, vị có sự suy tưởng (về đức Phật), vị dâng cúng củ sen, vị suy tưởng về một phần (vật thực), vị dâng cúng cỏ, (vị dâng cúng) kim khâu, vị có các bông hoa pāṭali, vị đứng chắp tay, vị có ba đóa sen hồng; (tổng cộng) có bảy mươi lăm câu kệ.