Ký sự về trưởng lão Anuruddha
Trưởng lão Anuruddha kể: ông gặp đức Phật Sumedha đang an trú độc cư thiền định dưới cội cây, chắp tay thỉnh cầu được dâng một cây đèn. Đức Phật chấp nhận; ông khoan thủng các thân cây, gắn thiết bị và dâng một ngàn tim đèn, cháy sáng suốt bảy ngày rồi lụi tàn. Nhờ tâm tịnh tín và nguyện lực ấy, ông sinh vào Thiên cung có cung điện chiếu sáng xung quanh, chiếu sáng khắp một trăm do-tuần vượt trội mọi chư thiên, ba mươi kiếp làm chúa của chư thiên không ai xem thường, hai mươi tám lần làm Chuyển Luân Vương, ngày đêm nhìn thấy xa một do-tuần. Nay trong Giáo Pháp của đức Phật Gotama, ông nhìn thấy một ngàn thế giới bằng trí tuệ và đạt được Thiên nhãn — tất cả đều là quả của việc dâng cúng cây đèn.
Điểm thực hànhMột ngọn đèn dâng lên với tâm trong sạch cháy bảy ngày rồi tắt, nhưng ánh sáng của việc làm ấy chiếu soi qua ba mươi kiếp làm vua trời và kết tinh thành Thiên nhãn thấy khắp ngàn thế giới.
Trưởng Lão Ký Sự Phẩm Buddha Anuruddha
bậc Trưởng Thượng của thế gian, đấng Nhân Ngưu,
đang an trú vào hạnh độc cư.
bậc Lãnh Đạo Thế Gian
Sau khi đi đến gặp bậc Toàn Giác,
đấng Lãnh Đạo Thế Gian Sumedha,
tôi đã chắp tay lên
đã thỉnh cầu đức Phật tối thượng rằng:
“Bạch đấng Đại Hùng,
bậc Trưởng Thượng của thế gian, đấng Nhân Ngưu,
con sẽ dâng lên cây đèn đến Ngài
Ngài là vị đang tham thiền ở dưới cội cây,
Bậc trí tuệ ấy, đấng Tự Chủ cao quý trong số các vị đang thuyết giảng đã chấp nhận.
đấng Tự Chủ cao quý trong số các vị đang thuyết giảng
Khi ấy, tôi đã khoan thủng các thân cây
đã gắn thiết bị vào.
Tôi đã dâng lên đức Phật, đấng quyến thuộc của thế gian một ngàn tim đèn.
đức Phật, đấng quyến thuộc của thế gian
Sau khi đã cháy sáng bảy ngày,
các cây đèn của tôi đã lụi tàn.
Do sự tịnh tín ấy ở trong tâm
do các nguyện lực của tác ý,
sau khi từ bỏ thân nhân loại,
tôi đã được sanh ra ở Thiên cung.
Được đạt đến bản thể Thiên nhân,
có cung điện đã được hóa hiện ra cho tôi,
nó chiếu sáng ra xung quanh;
điều này là quả báu của việc dâng cúng cây đèn.
Khi ấy, tôi đã chiếu sáng ở xung quanh một trăm do-tuần,
tôi đã chiếu sáng ở xung quanh
tôi vượt trội tất cả chư Thiên;
điều này là quả báu của việc dâng cúng cây đèn.
Tôi đã là vị Chúa của chư Thiên
cai quản Thiên quốc ba mươi ba kiếp,
không người nào xem thường tôi;
điều này là quả báu của việc dâng cúng cây đèn.
Và tôi đã trở thành đấng Chuyển Luân Vương hai mươi tám lần.
đấng Chuyển Luân Vương
tôi nhìn thấy (xa khoảng cách) một do-tuần ở xung quanh vào ban ngày và ban đêm.
một do-tuần ở xung quanh
Tôi nhìn thấy một ngàn thế giới bằng trí tuệ
trong Giáo Pháp của bậc Đạo Sư,
tôi đã đạt được Thiên nhãn;
điều này là quả báu của việc dâng cúng cây đèn.
Đấng Toàn Giác tên Sumedha
là ba mươi ngàn kiếp về trước.
tôi đã dâng cúng cây đèn đến Ngài.
Với tâm ý trong sạch,
Nghĩa là
Tôi thấy đức Thế Tôn Sumedha, bậc trưởng thượng của thế gian, đấng trâu chúa trong loài người; đang an trú trong sự xa lìa ồn náo, đấng lãnh đạo thế gian. Đi đến gần đức Phật Toàn Giác rồi, đức Sumedha, đấng lãnh đạo thế gian, tôi chắp tay lên, rồi thỉnh cầu đức Phật tối thượng: “Xin Ngài thương xót, bạch đấng Đại Hùng, bậc trưởng thượng của thế gian, đấng trâu chúa trong loài người; con sẽ dâng lên Ngài một cây đèn, cho Ngài đang thiền định dưới cội cây. Bậc trí tuệ ấy chấp nhận, đấng Tự Sinh, bậc cao quý nhất trong số những người thuyết giảng; khoan thủng các thân cây rồi, khi ấy tôi lắp đặt thiết bị vào. Tôi dâng một ngàn tim đèn, cho đức Phật, bậc thân thuộc của thế gian; cháy sáng suốt bảy ngày rồi, những cây đèn của tôi lụi tàn. Nhờ tâm tịnh tín ấy, và nhờ các nguyện lực của tác ý, từ bỏ thân người rồi, tôi sinh vào một Thiên cung. Khi sinh làm chư thiên, cung điện của tôi được khéo tạo nên; nó chiếu sáng ra khắp xung quanh — đó là quả của việc dâng cúng đèn. Khắp một trăm do-tuần xung quanh, khi ấy tôi chiếu sáng; tôi vượt trội tất cả chư thiên — đó là quả của việc dâng cúng đèn. Ba mươi kiếp tôi làm chúa của chư thiên, cai quản cõi trời; không ai xem thường tôi — đó là quả của việc dâng cúng đèn. Hai mươi tám lần, tôi là Chuyển Luân Vương; Chuyển Luân Vương; ngày và đêm tôi nhìn thấy, khắp một do-tuần xung quanh khi ấy. Tôi nhìn thấy một ngàn thế giới bằng trí tuệ, trong Giáo Pháp của bậc Đạo Sư; tôi đã đạt được Thiên nhãn — đó là quả của việc dâng cúng đèn. Đức Phật Toàn Giác tên Sumedha, từ ba mươi ngàn kiếp trước; ngọn đèn đã được tôi dâng lên Ngài, với tâm ý trong sạch.
Bốn tuệ phân tích, và tám giải thoát này nữa; sáu thắng trí đã được chứng đắc;
Nghĩa là
tôi đã làm theo lời dạy của đức Phật.
Trưởng lão Anuruddha đã nói lên những lời kệ này như thế ấy. Ký sự về trưởng lão Anuruddha là phần thứ tư.