Nikaya Ngôn Ngữ Hiện Đại
Trang chủ › Milinda & Apadāna › Ký sự về trưởng lão Koṭṭhita

Ký sự về trưởng lão Koṭṭhita

7 Mahākoṭṭhikattheraapadāna · THA-AP539 · 122 đoạn

Trưởng lão Mahākoṭṭhita kể: kiếp xưa làm Bà-la-môn ở Haṁsavatī, ông nghe đức Phật Padumuttara đặt một vị Thinh Văn vào vị thế đứng đầu về bốn tuệ phân tích, liền cúng dường bảy ngày và phát nguyện vị thế ấy. Sau nhiều kiếp làm vua trời và Chuyển Luân Vương, kiếp cuối ông sanh vào gia tộc Bà-la-môn giàu có ở Sāvatthī, xuất gia, và ngay khi cạo tóc, đắp y đã chặt đứt tà kiến, chứng A-la-hán và được đặt vào vị thế tối thắng về các pháp phân tích.

Điểm thực hành

Hiểu sâu một pháp cho rạch ròi — về ý nghĩa, về pháp, về ngôn từ và về cách trình bày — là nền tảng để giải thích cho người khác mà không lầm lẫn.

Trưởng Lão Ký Sự Phẩm Kaccāyana Mahākoṭṭhika

đấng Chiến Thắng tên Padumuttara,
bậc Hiền Trí, đấng hiểu biết về toàn bộ thế giới,
Trước đây một trăm ngàn kiếp,
đấng hiểu biết về toàn bộ thế giới, bậc Hữu Nhãn đã hiện khởi.
Là bậc giáo giới,
là vị làm cho hiểu rõ,
là vị giúp cho tất cả chúng sanh vượt qua,
được thiện xảo trong việc thuyết giảng, đức Phật đã giúp cho nhiều người vượt qua.
Bậc Thương Tưởng,
vị tầm cầu sự lợi ích cho tất cả chúng sanh,
cũng đã an trú vào ngũ giới cho tất cả các ngoại đạo
cho tất cả các ngoại đạo đã đi đến.
Như thế, được tô điểm với các vị A-la-hán có năng lực như thế ấy, (thế gian) đã không bị rối loạn
và trống vắng các vị ngoại đạo.
được tô điểm với các vị A-la-hán
có năng lực như thế ấy,
Bậc Đại Hiền Trí ấy cao năm mươi tám ratana
Bậc Đại Hiền Trí ấy
tợ như cây cột trụ bằng vàng,
có ba mươi hai hảo tướng.
Cho đến khi ấy, tuổi thọ được biết là một trăm ngàn năm.
Cho đến khi ấy,
Trong khi tồn tại như thế,
Ngài đã giúp cho nhiều người vượt qua.
Khi ấy, tôi là người Bà-la-môn ở tại Haṁsavatī,
thông suốt các bộ Vệ Đà.
Tôi đã đi đến bậc Ưu Tú cao cả của chúng sanh
và đã lắng nghe việc thuyết giảng Giáo Pháp.
Khi ấy, đấng Anh Hùng ấy
có hành xứ về sự hiểu biết đã được rạch ròi
và là vị rành rẽ về ý nghĩa, về pháp, về ngôn từ,
và về phép biện giải.
đã thiết lập vào vị thế tối thắng đối với vị Thinh Văn
Nghe được điều ấy, tôi đã trở nên hoan hỷ.
Khi ấy, tôi đã cung cấp vật thực đến đấng Chiến Thắng cao quý cùng các vị Thinh Văn
trong bảy ngày.
Sau khi khoác lên bậc Đại Đương của giác ngộ cùng với các đệ tử bằng các tấm vải,
bậc Đại Đương của giác ngộ cùng với các đệ tử
tôi đã quỳ xuống ở cạnh bàn chân (Ngài)
và đã phát nguyện vị thế ấy.
Do đó, bậc Cao Cả của thế gian đã nói rằng:
“Các ngươi hãy nhìn xem vị Bà-la-môn cao thượng này,
đã cúi mình ở bàn chân của Ta.
vị có ánh sáng từ lòng đóa hoa sen phát ra,
vị thế vị tỳ khưu hàng đầu của đức Phật.
người này phát nguyện vị thế
Với đức tin ấy, với sự dứt bỏ,
và với sự lắng nghe Giáo Pháp,
Sau khi đã được sung sướng ở mọi nơi
và sau khi đã luân hồi ở cõi này cõi khác,
trong thời vị lai xa xăm
người này sẽ đạt được điều ước nguyện ấy.
Vào một trăm ngàn kiếp về sau này,
xuất thân gia tộc Okkāka
bậc Đạo Sư tên Gotama,
sẽ xuất hiện ở thế gian.
là người thừa tự Giáo Pháp của vị (Phật) ấy,
là chánh thống, được tạo ra từ Giáo Pháp,
có tên là Koṭṭhita.”
(Người này) sẽ trở thành Thinh Văn của bậc Đạo Sư,
Nghe được điều ấy, tôi đã trở nên hoan hỷ,
từ đó cho đến hết cuộc đời.
Với tâm từ ái, tôi đã phục vụ đấng Chiến Thắng
có niệm, có tuệ, định tĩnh.
Do quả thành tựu của nghiệp ấy
và do các nguyện lực của tác ý,
sau khi từ bỏ thân nhân loại
tôi đã đi đến cõi trời Đạo Lợi.
Và tôi đã cai quản Thiên quốc ba trăm lần.
cai quản Thiên quốc
Và tôi đã trở thành đấng Chuyển Luân Vương năm trăm lần.
trở thành đấng Chuyển Luân Vương
Lãnh thổ vương quốc là bao la,
không thể đo lường bằng phương diện tính đếm.
tôi đã được sung sướng ở tất cả các nơi.
Do nhờ tác động của nghiệp ấy
Tôi (đã) luân hồi ở hai cảnh giới
trong bản thể Thiên nhân và loài người,
tôi không đi đến cõi tái sanh khác;
điều này là quả báu của việc khéo hành trì.
Tôi (đã) được sanh ra ở hai gia tộc,
Sát-đế-lỵ và Bà-la-môn,
tôi không biết đến gia tộc hạ tiện;
điều này là quả báu của việc khéo hành trì.
Khi đạt đến lần hiện hữu cuối cùng,
tôi đã là thân quyến của đấng Phạm Thiên (dòng dõi Bà-la-môn).
trong gia tộc Bà-la-môn có tài sản lớn lao ở thành phố Sāvatthī.
Tôi đã được tái sanh
Người mẹ tên là Candavatī,
người cha của tôi tên là Assalāyana.
Và đức Phật đã hướng dẫn cha tôi
về sự thanh tịnh toàn diện.
Khi ấy, được tịnh tín
tôi đã xuất gia vào đời sống không gia đình ở đấng Thiện Thệ.
Thầy chỉ dạy là vị Moggallāna,
thầy tế độ là vị xuất thân từ bà Sārī.
Khi các sợi tóc đang được cạo,
tà kiến đã được chặt đứt tận gốc.
Và trong khi đang quấn y ca-sa,
tôi đã thành tựu phẩm vị A-la-hán.
Và sự hiểu biết của tôi về ý nghĩa, về pháp, về ngôn từ,
và về phép biện giải là đã được phân giải;
vì thế đấng Cao Cả của thế gian
đã thiết lập tôi vào vị thế tối thắng.
Được vị Upatissa hỏi, tôi đã giải thích không bị lầm lẫn.
Được vị Upatissa hỏi,
Vì thế tôi đã là vị đứng đầu về các pháp phân tích
trong Giáo Pháp của đấng Toàn Giác.
Các phiền não của tôi đã được thiêu đốt,
tất cả các hữu đã được xóa sạch. Sau khi cắt đứt sự trói buộc như là con voi đực (đã được cởi trói),
tôi sống không còn lậu hoặc.
Quả vậy, tôi đã thành công mỹ mãn,
đã thành tựu tam minh, đã thực hành lời dạy đức Phật trong sự hiện tiền của đức Phật tối thượng.
đã thực hành lời dạy đức Phật
Bốn (tuệ) phân tích,
tám giải thoát, và sáu thắng trí đã được (tôi) đắc chứng;
tôi đã thực hành lời dạy của đức Phật.

Nghĩa là

Đức Chiến Thắng tên Padumuttara, bậc Hiền Trí, hiểu biết toàn bộ thế gian; Một trăm ngàn kiếp trước, bậc có mắt thấy, hiểu biết toàn bộ thế gian, đã xuất hiện. là bậc giáo giới, là vị làm cho hiểu rõ, là vị giúp tất cả chúng sanh vượt qua; khéo thuyết giảng, đức Phật, đã giúp nhiều người vượt qua. Bậc thương tưởng, đầy lòng bi mẫn, vị tìm lợi ích cho tất cả chúng sanh; tất cả các ngoại đạo đã đến, cũng đã an lập vào năm giới. Như thế, thế gian đã không bị rối loạn, và vắng bóng các ngoại đạo; được trang điểm với các vị A-la-hán có năng lực như thế ấy. Bậc Đại Hiền Trí ấy cao năm mươi tám ratana, bậc Đại Hiền Trí ấy; như cây cột trụ bằng vàng, có ba mươi hai tướng tốt. Tuổi thọ khi ấy được biết là một trăm ngàn năm; cho đến khi ấy, tuổi thọ là như vậy; trong khi tồn tại như thế, Ngài đã giúp nhiều người vượt qua. Khi ấy, tôi là người Bà-la-môn ở tại Haṁsavatī, thông suốt các bộ Vệ Đà; tôi đi đến bậc cao cả nhất của chúng sanh và lắng nghe việc thuyết giảng Giáo Pháp. Khi ấy, đấng Anh Hùng ấy có sự hiểu biết đã được phân tích rạch ròi và rành rẽ về ý nghĩa, về pháp, về ngôn từ, và về phép biện giải. đã đặt vị Thinh Văn ấy vào vị thế cao nhất; nghe được điều ấy, tôi hoan hỷ; khi ấy, tôi cung cấp vật thực đến đấng Chiến Thắng cao quý cùng các vị Thinh Văn trong bảy ngày. Sau khi khoác lên bậc Đại Đương của giác ngộ cùng với các đệ tử bằng các tấm vải, bậc Đại Đương của giác ngộ cùng với các đệ tử; tôi quỳ xuống ở cạnh bàn chân Ngài và phát nguyện vị thế ấy. Do đó, bậc cao cả của thế gian đã nói rằng: Các ngươi hãy nhìn vị Bà-la-môn cao thượng này, đã cúi mình ở bàn chân của Ta; vị có ánh sáng phát ra từ lòng đóa hoa sen. vị thế Tỷ-kheo hàng đầu của đức Phật. người này phát nguyện vị thế ấy; Với đức tin ấy, với sự dứt bỏ, và với sự lắng nghe Giáo Pháp. Sau khi được sung sướng ở mọi nơi và sau khi luân hồi ở cõi này cõi khác, trong thời vị lai xa, người này sẽ đạt được điều ước nguyện ấy. Vào một trăm ngàn kiếp về sau này, xuất thân gia tộc Okkāka; bậc Đạo Sư tên Gotama, sẽ xuất hiện ở thế gian. sẽ là người thừa tự Giáo Pháp của vị Phật ấy, là con chánh thống, được tạo ra từ Giáo Pháp; có tên là Koṭṭhita; người này sẽ trở thành Thinh Văn của bậc Đạo Sư. Nghe được điều ấy, tôi hoan hỷ, từ đó cho đến hết cuộc đời; với tâm từ ái, tôi phục vụ đấng Chiến Thắng có niệm, có tuệ, định tĩnh. Do quả thành tựu của nghiệp ấy, và do sức nguyện của tác ý; sau khi từ bỏ thân người, tôi đi đến cõi trời Đạo Lợi. Và tôi đã cai quản Thiên quốc ba trăm lần; đã cai quản Thiên quốc; và tôi đã trở thành đấng Chuyển Luân Vương năm trăm lần. đã trở thành đấng Chuyển Luân Vương. Lãnh thổ vương quốc là bao la, không thể đo lường bằng cách tính đếm; tôi được sung sướng ở tất cả các nơi. do nhờ tác động của nghiệp ấy. Tôi luân hồi trong hai cõi, cõi Thiên và cõi người; tôi không đi đến cõi nào khác; đó là quả của việc khéo hành trì. Tôi được sanh ra ở hai gia tộc, Sát-đế-lỵ và Bà-la-môn; tôi không sanh vào gia tộc hạ tiện; đó là quả của việc khéo hành trì. Khi đạt đến kiếp sống cuối cùng, tôi là thân quyến của đấng Phạm Thiên, dòng dõi Bà-la-môn; trong gia tộc Bà-la-môn ở thành phố Sāvatthī. tôi đã được tái sanh, có tài sản lớn lao. Người mẹ tên là Candavatī, người cha của tôi tên là Assalāyana; và đức Phật đã hướng dẫn cha tôi về sự thanh tịnh toàn diện. Khi ấy, được tịnh tín, tôi xuất gia vào đời sống không gia đình ở đấng Thiện Thệ; thầy chỉ dạy là vị Moggallāna, thầy tế độ là vị xuất thân từ bà Sārī. Khi các sợi tóc đang được cạo, tà kiến đã bị chặt đứt tận gốc; và trong khi đang quấn y ca-sa, tôi thành tựu phẩm vị A-la-hán. Và sự hiểu biết của tôi về ý nghĩa, về pháp, về ngôn từ, và về phép biện giải, đã được phân giải rạch ròi; vì thế đấng cao cả của thế gian đã đặt tôi vào vị thế cao nhất. tôi đã giải thích không bị lầm lẫn; được vị Upatissa hỏi, vì thế tôi là vị đứng đầu về các pháp phân tích trong Giáo Pháp của đấng Toàn Giác. Các phiền não của tôi đã bị thiêu đốt, mọi kiếp sống đã dứt sạch; như voi đực bứt đứt dây trói, tôi sống không còn lậu hoặc. Thật tốt đẹp thay cho tôi, trước mặt đức Phật của tôi, tôi đã đạt ba minh; tôi đã làm theo lời dạy của đức Phật. Bốn tuệ phân tích, tám giải thoát và sáu thắng trí, tôi đã chứng đắc; tôi đã làm theo lời dạy của đức Phật.

Trưởng lão Mahākoṭṭhita đã nói những lời kệ ấy như vậy. Ký sự về trưởng lão Mahākoṭṭhita, bài thứ 7.