Ký sự về trưởng lão Mahākaccāna
Trưởng lão Mahākaccāna kể: trong một kiếp xưa làm đạo sĩ ở Hi-mã-lạp, ông nghe đức Phật Padumuttara tán dương vị Kaccāyana — người giảng giải chi tiết điều Phật nói tóm tắt — liền cúng dường hoa và phát nguyện vị thế ấy. Đức Phật chú nguyện ông sẽ thành Thinh Văn của đức Phật Gotama, nghe nhiều học rộng, hiểu rõ ý của bậc Hiền Trí; nay ông đã được đặt vào vị thế tối thắng và chứng A-la-hán.
Điểm thực hànhNghe một lời dạy ngắn rồi chịu khó triển khai cho thấu đáo — như vị Kaccāyana được tán dương — là con đường đi đến trí tuệ sâu.
Trưởng Lão Ký Sự Phẩm Kaccāyana Mahākaccāyana
bậc Lãnh Đạo không có dục vọng, có sự chiến thắng không bị chế ngự,
Trước đây một trăm ngàn kiếp,
đã hiện khởi.
Đấng Anh Hùng có con mắt hình lá sen,
có khuôn mặt không vết bẩn như là mặt trăng,
tương tợ ngọn núi vàng,
có hào quang sánh bằng ánh sáng mặt trời.
Là vị có sự thu hút ánh mắt và tâm trí của chúng sanh,
được tô điểm với các hảo tướng,
đã vượt trên mọi phương thức phê phán,
được kính trọng bởi loài người và các hạng (Thiên Thần) bất tử.
Trong khi giác ngộ chúng sanh, bậc Toàn Giác
là người hùng biện, có âm điệu ngọt ngào,
có sự liên tục gắn bó với lòng bi mẫn,
và tự tin ở nơi các hội chúng.
Ngài thuyết giảng Giáo Pháp ngọt ngào
bao gồm bốn Sự Thật.
bị chìm đắm trong vũng lầy mê muội.
Ngài tiếp độ
Khi ấy, tôi đã là một vị đạo sĩ độc hành
có chỗ ngụ ở núi Hi-mã-lạp.
Trong khi đi đến thế giới loài người bằng đường không trung,
tôi đã nhìn thấy đấng Chiến Thắng.
Tôi đã đi đến gần
và đã lắng nghe sự thuyết giảng Giáo Pháp
của đấng Anh Hùng trong lúc Ngài đang tán dương
đức hạnh lớn lao của vị Thinh Văn:
“Giống như vị Kaccāyana này,
trong khi giảng giải một cách chi tiết điều đã được Ta nói một cách tóm tắt,
khiến cho hội chúng và Ta hài lòng.
Giống như vị Kaccāyana này,
Ta không nhìn thấy bất cứ vị Thinh Văn nào khác tương tợ như thế.
bất cứ vị Thinh Văn nào khác
Vì thế, ở vị thế tối thắng vị này là đứng đầu.
Này các tỳ khưu, các ngươi hãy ghi nhận như vậy.”
Khi ấy, tôi đã trở nên sửng sốt
sau khi lắng nghe lời nói làm thích ý.
Tôi đã đi đến núi Hi-mã-lạp
và đã mang lại bó bông hoa.
Sau khi cúng dường đến đấng Nương Nhờ của thế gian,
tôi đã phát nguyện vị thế ấy.
Khi ấy, biết được thiên hướng của tôi,
bậc dứt bỏ sự ham muốn đã chú nguyện rằng:
“Các ngươi hãy nhìn vị ẩn sĩ cao quý này
có làn da màu của vàng đã được tinh luyện,
có lông tóc dựng đứng,
đứng chắp tay bất động.
Có ánh mắt tràn ngập niềm vui,
có thiên hướng về việc tán dương đức Phật,
có thân hình cao quý tợ như Giáo Pháp,
như là đã được tưới lên sự Bất Tử.
Sau khi lắng nghe về đức hạnh của vị Kaccāna,
(người này) đang đứng phát nguyện vị thế ấy
vào thời vị lai xa vời
của bậc Đại Hiền Trí Gotama.
là người thừa tự Giáo Pháp của vị (Phật) ấy,
là chánh thống, được tạo ra từ Giáo Pháp,
có tên là Kaccāna.
(Người này) sẽ trở thành Thinh Văn của bậc Đạo Sư,
Người này sẽ là người nghe nhiều học rộng, có đại trí tuệ,
hiểu biết ý định của bậc Hiền Trí,
và sẽ thành tựu vị thế ấy
như đã được Ta chú nguyện.”
Kể từ khi tôi đã thực hiện việc làm ấy trước đây một trăm ngàn kiếp,
tôi đã thực hiện việc làm ấy
tôi không còn biết đến khổ cảnh;
điều này là quả báu của việc cúng dường đức Phật.
Tôi (đã) luân hồi ở hai cảnh giới
trong bản thể Thiên nhân và loài người,
tôi không biết đến cõi tái sanh khác;
điều này là quả báu của việc cúng dường đức Phật.
Tôi (đã) được sanh ra ở hai gia tộc,
Sát-đế-lỵ và Bà-la-môn,
tôi không bị sanh vào gia tộc hạ tiện;
điều này là quả báu của việc cúng dường đức Phật.
Chính ở kiếp sống cuối cùng hiện nay,
tôi đã được sanh ra ở thành phố Ujjenī,
(con trai) của vị Bà-la-môn là viên quan tế tự của vua Caṇḍapajjota.
viên quan tế tự của vua Caṇḍapajjota.
Tôi là Kaccāna, con trai của Tiriṭavaccha,
Tôi là người khôn khéo, thông suốt các bộ Vệ Đà,
người mẹ tên là Candimā.
có làn da cao quý.
nhằm mục đích tìm hiểu về đức Phật,
Được phái đi bởi vị quân vương
tôi đã được nhìn thấy đấng Lãnh Đạo là cổng thành của sự giải thoát,
là sự tích lũy về đức hạnh.
Và tôi đã được nghe lời nói không bợn nhơ
có sự làm khô ráo bùn lầy của con đường,
tôi đã thành tựu sự Bất Tử thanh tịnh
cùng với bảy người còn lại.
Tôi đã trở thành vị hiểu biết về ý định của đấng Thiện Thệ,
bậc Đại Hiền Trí.
Và tôi đã được thiết lập vào vị thế tối thắng,
có ước nguyện đã được thành tựu tốt đẹp.
Các phiền não của tôi đã được thiêu đốt,
tất cả các hữu đã được xóa sạch.
Sau khi cắt đứt sự trói buộc như là con voi đực (đã được cởi trói),
tôi sống không còn lậu hoặc.
Quả vậy, tôi đã thành công mỹ mãn,
trong sự hiện tiền của đức Phật tối thượng.
đã thành tựu tam minh,
đã thực hành lời dạy đức Phật
Bốn (tuệ) phân tích,
tám giải thoát,
và sáu thắng trí đã được (tôi) đắc chứng;
tôi đã thực hành lời dạy của đức Phật.
Nghĩa là
Đức Chiến Thắng tên Padumuttara, bậc lãnh đạo không còn dục vọng, chiến thắng không ai chế ngự được; Một trăm ngàn kiếp trước, Ngài đã xuất hiện ở đời. Đấng Anh Hùng có mắt như lá sen, có khuôn mặt trong sạch như mặt trăng; thân như ngọn núi vàng, có hào quang như ánh sáng mặt trời. Ngài thu hút ánh mắt và tâm trí của chúng sanh, được trang điểm bằng các tướng tốt, đã vượt qua mọi lời khen chê, được loài người và chư Thiên kính trọng. Bậc Toàn Giác, trong khi làm chúng sanh giác ngộ, là người hùng biện, có giọng nói ngọt ngào; luôn gắn bó với lòng bi mẫn, và tự tin giữa các hội chúng. Ngài thuyết giảng Giáo Pháp ngọt ngào, gồm bốn Sự Thật; những chúng sanh đang chìm trong vũng lầy mê muội, Ngài cứu vớt những chúng sanh ấy. Khi ấy, tôi là một đạo sĩ sống một mình, ở tại núi Hi-mã-lạp; đang bay qua bầu trời đến thế giới loài người, tôi nhìn thấy đấng Chiến Thắng. Tôi đi đến gần Ngài và lắng nghe bài thuyết giảng Giáo Pháp; khi đấng Anh Hùng đang tán dương đức hạnh lớn lao của vị Thinh Văn: Điều Ta đã nói tóm tắt, khi giảng giải chi tiết, làm cho hội chúng và Ta hài lòng; giống như vị Kaccāyana này vậy. Ta không thấy vị nào như thế này, một vị đệ tử nào khác; vì thế vị này đứng đầu ở vị thế cao nhất; này các Tỷ-kheo, hãy ghi nhận như vậy. Khi ấy, tôi sửng sốt sau khi nghe lời nói làm vui lòng ấy; tôi đi đến núi Hi-mã-lạp và mang về một bó hoa. Sau khi cúng dường đấng nương nhờ của thế gian, tôi phát nguyện vị thế ấy; khi ấy, biết được ý hướng của tôi, bậc đã dứt bỏ ham muốn đã chú nguyện rằng: Các ngươi hãy nhìn vị ẩn sĩ cao quý này, có làn da như vàng đã tinh luyện; có lông tóc dựng đứng, vai đầy đặn, đang đứng chắp tay bất động. Có ánh mắt tràn ngập niềm vui, có lòng hướng về việc tán dương đức Phật; có thân hình cao quý như Giáo Pháp, như đã được tưới bằng sự Bất Tử. Sau khi nghe về đức hạnh của vị Kaccāna, người này đang đứng phát nguyện vị thế ấy vào thời vị lai xa, của bậc Đại Hiền Trí Gotama. sẽ là người thừa tự Giáo Pháp của vị Phật ấy, là con chánh thống, được tạo ra từ Giáo Pháp; có tên là Kaccāna; người này sẽ trở thành Thinh Văn của bậc Đạo Sư. Người này sẽ nghe nhiều học rộng, có trí tuệ lớn, hiểu rõ ý định của bậc Hiền Trí; sẽ đạt được vị thế ấy như Ta đã chú nguyện. Một trăm ngàn kiếp trước, khi tôi làm việc ấy, việc tôi đã làm khi ấy; tôi không còn biết đến đường dữ; đó là quả của việc cúng dường đức Phật. Tôi luân hồi trong hai cõi, cõi Thiên và cõi người; tôi không đi đến cõi nào khác; đó là quả của việc cúng dường đức Phật. Tôi được sanh vào hai gia tộc, Sát-đế-lỵ và Bà-la-môn; tôi không sanh vào gia tộc hạ tiện; đó là quả của việc cúng dường đức Phật. Ở kiếp cuối cùng này, tôi sanh ra ở thành Ujjenī, của vua Caṇḍapajjota, là quan tế tự của vua Caṇḍapajjota. Tôi là Kaccāna, con trai của Tiriṭavaccha, là người khôn khéo, thông suốt các bộ Vệ Đà; mẹ tôi tên là Candimā; tôi có làn da cao quý. Để tìm hiểu về đức Phật, được vị vua phái đi; tôi nhìn thấy đấng Lãnh Đạo, cổng thành của sự giải thoát, là nơi tích lũy mọi đức hạnh. Và tôi được nghe lời nói không bợn nhơ, lời nói làm khô bùn lầy của con đường tái sanh; tôi đạt được sự Bất Tử thanh tịnh cùng với bảy người còn lại. Tôi trở thành người hiểu rõ ý định của đấng Thiện Thệ, bậc Đại Hiền Trí; tôi được đặt vào vị thế cao nhất, ước nguyện đã được thành tựu tốt đẹp. Các phiền não của tôi đã bị thiêu đốt, mọi kiếp sống đã dứt sạch; như voi đực bứt đứt dây trói, tôi sống không còn lậu hoặc. Thật tốt đẹp thay, tôi đã đến được trước mặt đức Phật cao nhất của tôi; tôi đã đạt ba minh; tôi đã làm theo lời dạy của đức Phật. Bốn tuệ phân tích, tám giải thoát, và sáu thắng trí, tôi đã chứng đắc; tôi đã làm theo lời dạy của đức Phật.
Trưởng lão Mahākaccāna đã nói những lời kệ ấy như vậy. Ký sự về trưởng lão Mahākaccāna, bài thứ 1.