Ký sự về trưởng lão Ñāṇatthavika
Trưởng lão Ñāṇatthavika kể: sống ẩn cư ở phía nam Hi-mã-lạp, sau tám năm ông mới nghe tin đức Phật Sumedha xuất hiện, liền lên đường đến sông Candavatī và tán dương trí tuệ của Ngài bằng sáu câu kệ. Đức Phật Sumedha thọ ký cho ông nhiều kiếp an lạc và sẽ chứng A-la-hán lúc bảy tuổi trong thời đức Phật Gotama; nhờ phước ngợi ca trí tuệ, suốt ba mươi ngàn kiếp ông không rơi vào khổ cảnh.
Điểm thực hànhHãy biết tán dương điều tốt đẹp nơi người khác bằng tâm tịnh tín; lời ngợi ca chân thành về trí tuệ cũng là một việc lành nuôi lớn phước của chính mình.
Trưởng Lão Ký Sự Phẩm Paṁsukūla Ñāṇatthavika
ở phía nam của núi Hi-mã-lạp
trong khi tầm cầu mục đích tối thượng
tôi cư ngụ ở trong rừng.
hài lòng với việc có hay không có.
tôi sống mỗi một mình với rễ và trái cây,
Trong lúc tìm kiếm vị thầy,
tôi sống mỗi một mình
đấng Toàn Giác tên Sumedha
đã hiện khởi ở thế gian.
Ngài công bố về bốn Sự Thật.
Trong lúc tiếp độ đám đông dân chúng,
Tôi không được nghe về đấng Toàn Giác,
cũng không có ai nói với tôi.
Khi tám năm đang trôi qua,
tôi đã nghe về đấng Lãnh Đạo Thế Gian.
Sau khi dập tắt củi lửa
và quét dọn khu ẩn cư,
tôi đã cầm lấy gói vật dụng
và đã rời khỏi khu rừng.
Trong khi cư ngụ chỉ một đêm ở các ngôi làng và các khu phố chợ,
ở các ngôi làng và các khu phố chợ,
khi ấy theo tuần tự tôi đã đi đến gần con sông Candavatī.
tôi đã đi đến gần con sông Candavatī
Vào thời điểm ấy, trong lúc tiếp độ nhiều chúng sanh,
đức Thế Tôn đấng Lãnh Đạo Thế Gian Sumedha
trong lúc tiếp độ nhiều chúng sanh,
thuyết giảng về vị thế Bất Tử.
Tôi đã vượt qua đám đông người
và đã đảnh lễ đấng Chiến Thắng sánh tợ đại dương.
Tôi đã khoác tấm da dê một bên vai
rồi đã ngợi ca đấng Lãnh Đạo Thế Gian rằng:
là bậc thầy, là biểu hiệu,
là ngọn cờ, là mục đích tối cao,
là nơi nương tựa, là sự nâng đỡ,
Ngài là đấng Tối Thượng của loài người,
Nghĩa là
ở phía nam của núi Hi-mã-lạp, khu ẩn cư của tôi đã được xây dựng khéo léo; trong khi tìm mục đích cao nhất, tôi cư ngụ ở trong rừng. hài lòng với việc có hay không có; tôi sống một mình với rễ và trái cây, trong lúc tìm kiếm vị thầy, tôi sống chỉ một mình. Đấng Toàn Giác tên Sumedha, đã xuất hiện ở thế gian; Ngài công bố về bốn Sự Thật, trong lúc tiếp độ đám đông dân chúng. Tôi không được nghe về đấng Toàn Giác, cũng không có ai nói với tôi; khi tám năm trôi qua, tôi đã nghe về đấng lãnh đạo thế gian. Sau khi dập tắt củi lửa, và quét dọn khu ẩn cư, tôi đã cầm lấy gói vật dụng, và đã rời khỏi khu rừng. Trong khi cư ngụ chỉ một đêm ở các làng và phố chợ, ở các ngôi làng và các phố chợ; khi ấy theo tuần tự tôi đã đi đến gần con sông Candavatī, tôi đã đi đến gần con sông Candavatī. Vào thời điểm ấy, trong lúc tiếp độ nhiều chúng sinh, đức Thế Tôn, đấng lãnh đạo thế gian Sumedha, trong lúc tiếp độ nhiều chúng sinh, thuyết giảng về vị thế Bất Tử. Tôi đã vượt qua đám đông người, và đã đảnh lễ đấng Chiến Thắng sánh như đại dương; tôi đã khoác tấm da dê một bên vai, rồi đã ngợi ca đấng lãnh đạo thế gian rằng: Ngài là bậc thầy, là biểu hiệu, là ngọn cờ, là trụ cột, là mục đích tối cao, là nơi nương tựa, là ngọn đèn, là đấng cao nhất của loài người.
Hết phần tụng thứ hai mươi mốt.
là đấng Anh Hùng đã giúp cho chúng sanh vượt qua,
ở thế gian không có người nào khác là đấng Tiếp Độ,
không ai là trội hơn Ngài.
Biển cả vĩ đại hiển nhiên là có thể đo lường bằng đầu ngọn cỏ kusa,
có thể đo lường bằng đầu ngọn cỏ kusa
tuy nhiên bạch đấng Toàn Tri, trí tuệ của Ngài là không thể đo lường được.
trí tuệ của Ngài là không thể đo lường được
sau khi đặt trái đất lên đĩa cân là có thể xác định,
là có thể xác định,
tuy nhiên sự đo lường trí tuệ của Ngài là không thể có.
Bạch đấng Hữu Nhãn,
Không gian có thể ước lượng bằng sợi dây thừng hoặc bằng ngón tay,
bằng sợi dây thừng hoặc bằng ngón tay,
tuy nhiên bạch đấng Toàn Tri, giới hạnh của Ngài là không thể đo lường.
giới hạnh của Ngài là không thể đo lường
Bạch đấng Hữu Nhãn, nước ở đại dương, bầu trời, và trái đất,
nước ở đại dương, bầu trời, và trái đất,
những vật này là có thể đo lường,
còn Ngài là không thể đo lường.”
Sau khi đã tán dương đấng Toàn Tri có danh vọng lớn lao bằng sáu câu kệ,
bằng sáu câu kệ,
khi ấy tôi đã chắp tay lên
rồi đứng im lặng.
Người ta nói về người có tuệ bao la, sáng suốt là “Sumedha.”
người có tuệ bao la, sáng suốt
Ngài đã ngồi xuống ở hội chúng tỳ khưu
và đã nói lên những lời kệ này:
“Người nào, được tịnh tín, đã tán dương trí tuệ của Ta bằng tâm ý của mình,
được tịnh tín,
ta sẽ tán dương người ấy.
Các người hãy lắng nghe Ta nói.
Người này sẽ sướng vui ở thế giới chư Thiên trong bảy mươi bảy kiếp,
sẽ sướng vui ở thế giới chư Thiên
và sẽ là vị Chúa của chư Thiên cai quản Thiên quốc một ngàn lần.
cai quản Thiên quốc một ngàn lần
Và (người này) sẽ là đấng Chuyển Luân Vương hàng trăm lần.
sẽ là đấng Chuyển Luân Vương hàng trăm lần
Lãnh thổ vương quốc là bao la,
không thể đo lường bằng phương diện tính đếm.
Dầu trở thành vị Thiên nhân hay là nhân loại,
(người này) được tụ hội với nghiệp phước thiện,
tâm tư không bị kém sút.
sẽ có tuệ sắc bén,
Vào ba mươi ngàn kiếp (về sau này),
xuất thân gia tộc Okkāka
bậc Đạo Sư tên Gotama,
sẽ xuất hiện ở thế gian.
Sau khi lìa khỏi gia đình, (người này) sẽ xuất gia,
(người này) sẽ xuất gia, không còn sở hữu gì,
vào lúc bảy tuổi tính từ khi sanh.”
và sẽ chạm đến phẩm vị A-la-hán
Từ khi tôi nhớ lại bản thân,
từ khi tôi đạt được Giáo Pháp,
trong khoảng thời gian này tôi không biết đến tâm tư không được thích ý.
tâm tư không được thích ý
Tôi đã luân hồi ở tất cả các cõi và đã thọ hưởng đầy đủ,
và đã thọ hưởng đầy đủ,
tôi không có sự thiếu hụt về của cải;
điều này là quả báu của việc ngợi ca trí tuệ.
Ba ngọn lửa (tham sân si) của tôi đã được dập tắt,
tất cả các hữu đã được xóa sạch,
tất cả các lậu hoặc đã được đoạn tận,
giờ đây không còn tái sanh nữa.
Kể từ khi tôi đã ngợi ca trí tuệ trước đây ba mươi ngàn kiếp,
tôi đã ngợi ca trí tuệ
tôi không còn biết đến khổ cảnh;
điều này là quả báu của việc ngợi ca trí tuệ.
Các phiền não của tôi đã được thiêu đốt,
tất cả các hữu đã được xóa sạch. Sau khi cắt đứt sự trói buộc như là con voi đực (đã được cởi trói),
tôi sống không còn lậu hoặc.
Quả vậy, tôi đã thành công mỹ mãn,
đã thành tựu tam minh, đã thực hành lời dạy đức Phật trong sự hiện tiền của đức Phật tối thượng.
đã thực hành lời dạy đức Phật
Bốn (tuệ) phân tích,
tám giải thoát, và sáu thắng trí đã được (tôi) đắc chứng;
tôi đã thực hành lời dạy của đức Phật.
Nghĩa là
Bạch bậc Hiền Trí, Ngài là bậc khôn khéo về kiến thức, là đấng anh hùng đã giúp chúng sinh vượt qua; ở thế gian không có ai khác là đấng tiếp độ, không ai trội hơn Ngài. Có thể đo lường bằng đầu ngọn cỏ kusa, để đo lường biển cả vĩ đại; nhưng bạch đấng Toàn Tri, trí tuệ của Ngài không thể đo lường được, trí tuệ của Ngài không thể đo lường được. Sau khi đặt trái đất lên đĩa cân là có thể xác định, là có thể cân được; nhưng không thể đo lường trí tuệ của Ngài, bạch đấng có mắt tuệ. Không gian có thể ước lượng bằng sợi dây thừng hoặc bằng ngón tay, bằng sợi dây thừng hoặc bằng ngón tay; nhưng bạch đấng Toàn Tri, giới hạnh của Ngài không thể đo lường, giới hạnh của Ngài không thể đo lường. Bạch đấng có mắt tuệ, nước ở đại dương, bầu trời và trái đất, nước ở đại dương, bầu trời và trái đất; những vật này có thể đo lường, còn Ngài thì không thể đo lường. Sau khi tán dương đấng Toàn Tri danh vọng lớn lao bằng sáu câu kệ, bằng sáu câu kệ; khi ấy tôi đã chắp tay lên, rồi đứng im lặng. Người ta gọi vị có tuệ bao la, sáng suốt là Sumedha; người có tuệ bao la, sáng suốt; Ngài đã ngồi xuống ở hội chúng Tỷ-kheo, và đã nói lên những lời kệ này: Người nào, được tịnh tín, đã tán dương trí tuệ của Ta bằng tâm ý của mình, được tịnh tín; Ta sẽ tán dương người ấy; các người hãy lắng nghe Ta nói. Người này sẽ vui hưởng ở thế giới chư Thiên trong bảy mươi bảy kiếp, sẽ vui hưởng ở thế giới chư Thiên; và sẽ là vị Chúa của chư Thiên cai quản Thiên quốc một ngàn lần, cai quản Thiên quốc một ngàn lần. Và người này sẽ là đấng Chuyển Luân Vương hàng trăm lần; sẽ là đấng Chuyển Luân Vương hàng trăm lần; lãnh thổ vương quốc là bao la, không thể đo lường bằng cách tính đếm. Dù trở thành vị Thiên nhân hay là nhân loại, người này được tụ hội với nghiệp phước thiện, tâm tư không bị kém sút, sẽ có tuệ sắc bén. Vào ba mươi ngàn kiếp về sau, xuất thân gia tộc Okkāka; bậc Đạo Sư tên Gotama, sẽ xuất hiện ở thế gian. Sau khi lìa khỏi gia đình, người này sẽ xuất gia, sẽ xuất gia, không còn sở hữu gì, vào lúc bảy tuổi tính từ khi sinh, và sẽ chạm đến phẩm vị A-la-hán. Từ khi tôi nhớ lại bản thân, từ khi tôi đạt được Giáo Pháp, trong khoảng thời gian này tôi không biết đến tâm tư không được thích ý, tâm tư không được thích ý. Tôi đã luân hồi ở tất cả các cõi và đã thọ hưởng đầy đủ, và đã thọ hưởng đầy đủ; tôi không thiếu hụt về của cải; đó là quả của việc ngợi ca trí tuệ. Ba ngọn lửa tham, sân, si của tôi đã được dập tắt, mọi kiếp sống đã dứt sạch, tất cả các lậu hoặc đã được đoạn tận, giờ đây không còn tái sinh nữa. Ba mươi ngàn kiếp trước, khi tôi ngợi ca trí tuệ, trí tuệ tôi đã ngợi ca khi ấy; tôi không còn biết đến đường dữ; đó là quả của việc ngợi ca trí tuệ. Các phiền não của tôi đã bị thiêu đốt, mọi kiếp sống đã dứt sạch; như voi đực bứt đứt dây trói, tôi sống không còn lậu hoặc. Thật tốt đẹp, tôi đã thành công, trước mặt đức Phật cao nhất, tôi đã đạt ba minh; tôi đã làm theo lời dạy của đức Phật. Bốn tuệ phân tích, tám giải thoát và sáu thắng trí, tôi đã chứng đắc; tôi đã làm theo lời dạy của đức Phật.
Trưởng lão Ñāṇatthavika đã nói những lời kệ ấy như vậy. Ký sự về trưởng lão Ñāṇatthavika, bài thứ 4.