Ký sự về trưởng lão Mahāmoggallāna

Trưởng lão Mahāmoggallāna kể: thuở ấy ông là Long Vương Varuṇa sống ở đại dương, có khả năng biến hóa theo ý muốn. Khi đức Phật Anomadassī cư ngụ tại núi Hi-mã-lạp, ông giải tán đoàn tùy tùng, tổ chức tấu nhạc, cho long nữ ca hát làm đức Phật chú ý lắng nghe rồi thỉnh Ngài về cung điện, sắp đặt chỗ ngồi và làm toại ý cả ngàn vị A-la-hán cùng Tăng chúng bằng cơm nước. Đức Phật thọ ký: người này sẽ bảy mươi bảy lần làm vua trời, tám trăm lần cai trị cõi đất, năm mươi lăm lần làm Chuyển Luân Vương; trong vô lượng kiếp sau là Kolita, đệ tử thứ hai của đức Phật Gotama, đạt toàn hảo về thần thông. Nhưng ông cũng thú nhận một ác nghiệp nặng: từng lệ thuộc bạn ác, bị ái dục khống chế, với tâm tồi bại đã giết cả cha lẫn mẹ, nên kiếp nào sinh ra — địa ngục hay làm người — cũng chết với đầu bị vỡ, và ngay kiếp cuối này cái chết như thế vẫn sẽ xảy ra. Nay ông không còn ngã mạn, tôn trọng cả các vị sa-di, chỉ bằng ngón chân cái bên trái cũng có thể lay động trái đất sâu thẳm, và đã đạt sự diệt tận lậu hoặc.

Điểm thực hành

Ngay cả vị đệ tử thần thông bậc nhất cũng phải trả quả của ác nghiệp giết cha mẹ bằng cái chết vỡ đầu ở kiếp cuối: thần thông không xóa được nghiệp, chỉ sự diệt tận lậu hoặc mới kết thúc vòng luân hồi.

Trưởng Lão Ký Sự Phẩm Buddha Mahāmoggallāna

Nghĩa là

Đức Thế Tôn Anomadassī, bậc trưởng thượng của thế gian, đấng trâu chúa trong loài người; cư ngụ tại núi Hi-mã-lạp, được hội chúng chư thiên tôn trọng đi đầu. Tên là Varuṇa, khi ấy tôi là một Long Vương; có khả năng biến hóa theo ý muốn, là kẻ cư ngụ ở đại dương. Cho đám tùy tùng giải tán rồi, tôi tổ chức tấu nhạc; vây quanh đức Phật Toàn Giác rồi, khi ấy các long nữ trình tấu nhạc. Trong khi các nhạc cụ đang được tấu lên, chư thiên trình tấu các nhạc cụ của họ; nghe âm thanh của cả hai bên, đức Phật cũng tỉnh thức nhận biết. Thỉnh mời đức Phật Toàn Giác rồi, tôi đi đến cung điện của mình; sắp đặt chỗ ngồi rồi, tôi cho thông báo về thời gian. Được một ngàn vị đã tận diệt lậu hoặc vây quanh, đấng lãnh đạo thế gian, đang chiếu sáng tất cả các phương, đã đến cung điện của tôi. Đấng Đại Hùng đã ngồi xuống, vị trời của chư thiên, đấng trâu chúa trong loài người; cùng với Tăng chúng, tôi làm toại ý các vị, bằng cơm ăn và nước uống khi ấy. Đấng Đại Hùng tùy hỷ nói, đấng Tự Sinh, nhân vật cao quý nhất; ngồi xuống giữa Tăng chúng rồi, nói những bài kệ này: “Người nào đã cúng dường Tăng chúng, và đức Phật, đấng lãnh đạo thế gian; nhờ tâm tịnh tín ấy, người ấy sẽ đi đến cõi trời. Bảy mươi bảy lần, người ấy sẽ cai quản cõi trời; sẽ cai quản cõi trời; tám trăm lần cai trị vương quốc trên mặt đất, người ấy sẽ ngự trị trên trái đất. Năm mươi lăm lần, người ấy sẽ là Chuyển Luân Vương; Chuyển Luân Vương; của cải không đếm xuể của người ấy, sẽ sinh ra ngay khi ấy. Trong vô lượng kiếp sau tính từ đây, sinh ra trong dòng họ Okkāka, bậc Đạo Sư tên gọi Gotama, sẽ xuất hiện ở thế gian. Từ địa ngục mệnh chung rồi, người ấy sẽ đi đến thân phận loài người; tên là Kolita, người ấy sẽ là quyến thuộc của Bà-la-môn. Sau đó người ấy sẽ xuất gia, được nhân lành trong sạch thúc đẩy; Của đức Thế Tôn Gotama, người ấy sẽ là đệ tử thứ hai. Tinh tấn nỗ lực, tâm quyết chí, đã đạt đến mức toàn hảo về thần thông; hiểu thấu mọi lậu hoặc rồi, người ấy sẽ nhập diệt, không còn lậu hoặc.” Lệ thuộc vào bạn ác, tôi rơi vào sự khống chế của ái dục; Mẹ và cả cha nữa, với tâm ý tồi bại, tôi đã giết chết. Bất cứ cõi nào tôi sinh vào, dù là địa ngục hay loài người; bị gắn liền với ác nghiệp, tôi chết với đầu bị vỡ. Đây là kiếp cuối cùng của tôi, kiếp hiện hữu cuối cùng đang diễn ra; ngay tại đây, việc như thế đối với tôi, cũng sẽ xảy ra vào lúc chết. Gắn bó với sự vắng lặng, thỏa thích trong sự tu tập thiền định; hiểu thấu mọi lậu hoặc rồi, tôi sống không còn lậu hoặc.

Đất sâu thẳm, dày đặc, khó bị phá hủy;

Nghĩa là

sâu thẳm, dày đặc, khó bị phá hủy; bằng ngón chân cái bên trái, tôi có thể làm lay động nó, đã đạt đến mức toàn hảo về thần thông. Tôi không thấy ngã mạn, ngã mạn không tồn tại ở tôi; Đối với các vị sa-di, tôi giữ tâm tôn kính. Trong vô lượng kiếp trước tính từ đây, việc làm mà tôi đã thực hiện khi ấy; tôi đã đạt đến nền tảng ấy, tôi đã đạt đến sự diệt tận lậu hoặc.

Bốn tuệ phân tích, và tám giải thoát này nữa; sáu thắng trí đã được chứng đắc;

Nghĩa là

tôi đã làm theo lời dạy của đức Phật.

Trưởng lão Mahāmoggallāna đã nói lên những lời kệ này như thế ấy. Ký sự về trưởng lão Mahāmoggallāna là phần thứ nhì.