Ký sự về trưởng lão Sāgata
Trưởng lão Sāgata kể: khi là Bà-la-môn Sobhita dẫn đoàn học trò vào tu viện, ông thấy đức Phật Padumuttara bước ra cổng, oai nghiêm giữa các vị đã được tôi luyện, liền làm tâm tịnh tín và cất lời tán thán: như cây cỏ lớn lên trên đất, chúng sinh có giác ngộ lớn lên trong Giáo Pháp của đấng Chiến Thắng; Ngài là người đánh xe khôn ngoan đưa đám đông ra khỏi đường sai, hào quang tỏa như mặt trời mọc. Đức Phật đứng giữa Tăng chúng thọ ký: vị Bà-la-môn này sẽ vui hưởng cõi trời một trăm ngàn kiếp, rồi từ cõi Đẩu Suất sinh xuống, xuất gia trong Giáo Pháp của đức Phật Gotama, chứng quả A-la-hán với tên Sāgata. Quả vậy, ông xuất gia, lìa bỏ ác nghiệp bằng thân, dứt nết xấu về lời nói, thanh tịnh nghề nuôi sống, thông thạo đề mục lửa, hiểu thấu mọi lậu hoặc và sống không còn lậu hoặc.
Điểm thực hànhTán thán đúng người, đúng đức hạnh là bài học đầu tiên của người học trò; sau đó phải sửa thân, sửa miệng và làm trong sạch nghề nghiệp của mình.
Trưởng Lão Ký Sự Phẩm Kuṇḍadhāna Sāgata
Lúc bấy giờ, tôi đã là vị Bà-la-môn
Được tháp tùng bởi những người học trò của mình,
tôi đã đi đến tu viện.
Vào thời điểm ấy, được tháp tùng bởi Hội Chúng tỳ khưu, đức Thế Tôn
được tháp tùng bởi Hội Chúng tỳ khưu,
sau khi bước ra khỏi cổng tu viện
bậc Tối Thượng Nhân sau khi bước ra khỏi cổng tu viện đã đứng lại.
Tôi đã nhìn thấy đấng Toàn Giác bậc đã được rèn luyện ấy
được tháp tùng bởi các vị đã được rèn luyện.
Sau khi đã làm cho tâm của mình được tịnh tín,
tôi đã ngợi ca đấng Lãnh Đạo Thế Gian rằng:
“Những loại nào là thảo mộc, tất cả các loại ấy đều tăng trưởng ở trên đất.
đều tăng trưởng ở trên đất.
Tương tợ như thế, các chúng sanh có sự giác ngộ
được phát triển ở trong Giáo Pháp của đấng Chiến Thắng.
Ngài là bậc Xa Phu có trí tuệ
bậc Đại Ẩn Sĩ đối với đám đông dân chúng.
Ngài nâng đỡ họ ra khỏi con đường sai trái
nói cho họ về Đạo Lộ.
Ngài là bậc đã được rèn luyện được vây quanh bởi các vị đã được rèn luyện,
là bậc chứng thiền cùng với các vị được thỏa thích về thiền,
là bậc có sự nhiệt tâm cùng với những vị có tính khẳng quyết
an tịnh như thế ấy.
Được tô điểm bởi đoàn tùy tùng
có phước đức và trí tuệ, Ngài chói sáng.
Hào quang của Ngài tỏa ra
giống như (ánh sáng) trong lúc mặt trời mọc.”
Sau khi nhìn thấy tâm đã được tịnh tín (của tôi),
bậc Đại Ẩn Sĩ Padumuttara
đứng ở Hội Chúng tỳ khưu
đã nói lên những lời kệ này:
“Người Bà-la-môn nào đã khởi lên niềm vui
đã tán dương về Ta,
trong một trăm ngàn kiếp.
người ấy sẽ sướng vui ở thế giới chư Thiên
Bởi vì sau khi mệnh chung từ cõi trời Đẩu Suất,
được thúc đẩy bởi nhân tố trong sạch
của đức Thế Tôn Gotama.
(người ấy) sẽ xuất gia trong Giáo Pháp của đức Thế Tôn Gotama.
Do nghiệp ấy đã được thực hiện tốt đẹp,
(người ấy) sẽ đạt được phẩm vị A-la-hán,
sẽ có tên là Sāgata.”
sẽ trở thành Thinh Văn của bậc Đạo Sư,
Sau khi xuất gia,
tôi đã lìa bỏ ác nghiệp bằng thân.
Sau khi dứt bỏ nết xấu về lời nói,
tôi đã làm thanh tịnh về sự nuôi mạng sống.
Trong khi sống như vậy,
tôi được rành rẽ về các bản thể của (đề mục) lửa.
Sau khi biết toàn diện về tất cả các lậu hoặc,
tôi sống không còn lậu hoặc.
Bốn (tuệ) phân tích,
tám giải thoát, và sáu thắng trí đã được (tôi) đắc chứng;
tôi đã thực hành lời dạy của đức Phật.
Nghĩa là
Tên là Sobhita, khi ấy tôi là vị Bà-la-môn; được học trò của mình tháp tùng, tôi đi đến tu viện. Khi ấy đức Thế Tôn, có Tăng chúng ở phía trước; bước ra khỏi cổng tu viện, bậc tối thượng trong loài người đã đứng lại. Tôi thấy đức Phật Toàn Giác ấy, bậc đã được tôi luyện, có các vị đã được tôi luyện tháp tùng; làm tâm mình tịnh tín rồi, tôi ngợi ca đấng lãnh đạo thế gian rằng: “Mọi loài cây cỏ đều lớn lên trên đất; chúng tăng trưởng trên mặt đất; cũng vậy, những chúng sinh có giác ngộ, lớn lên trong Giáo Pháp của đấng Chiến Thắng. Ngài là người đánh xe có trí tuệ, bậc Đại Ẩn Sĩ của đám đông; Ngài nâng họ ra khỏi con đường sai trái, và chỉ cho họ con đường đúng. Bậc đã được tôi luyện, được các vị đã tôi luyện vây quanh, bậc thiền định cùng các vị thỏa thích trong thiền; bậc nhiệt tâm cùng những vị quyết chí, và an tịnh như thế ấy. Được trang điểm bởi đoàn tùy tùng, Ngài chói sáng bởi phước và trí; hào quang của Ngài tỏa ra, giống như lúc mặt trời mọc.” Thấy tâm tịnh tín của tôi, bậc Đại Ẩn Sĩ Padumuttara, bậc Đạo Sư đứng giữa Tăng chúng, nói những bài kệ này: “Vị Bà-la-môn nào đã khởi niềm vui, và đã tán dương Ta, Trong một trăm ngàn kiếp, người ấy sẽ vui hưởng ở cõi trời. Từ cõi trời Đẩu Suất mệnh chung rồi, được nhân lành trong sạch thúc đẩy, Của đức Thế Tôn Gotama, người ấy sẽ xuất gia trong Giáo Pháp. Nhờ nghiệp khéo làm ấy, người ấy sẽ đạt quả A-la-hán, tên là Sāgata, sẽ là đệ tử của bậc Đạo Sư.” Xuất gia rồi, tôi lìa bỏ việc ác bằng thân; dứt bỏ nết xấu về lời nói, tôi làm trong sạch nghề nuôi sống. Sống như vậy, tôi thông thạo các yếu tố của đề mục lửa; hiểu thấu mọi lậu hoặc rồi, tôi sống không còn lậu hoặc. Bốn tuệ phân tích, tám giải thoát và sáu thắng trí, tôi đã chứng đắc; tôi đã làm theo lời dạy của đức Phật.
Trưởng lão Sāgata đã nói những lời kệ ấy như vậy. Ký sự về trưởng lão Sāgata là phần thứ hai.