Ký sự về trưởng lão Uttariya
Trưởng lão Uttariya kể: khi là con cá sấu ở bờ sông Candabhāgā, ông thấy đức Phật Siddhattha muốn qua sông, liền đến gần thưa: xin Ngài ngự lên lưng, tôi sẽ đưa Ngài sang vùng nước của tổ tiên tôi, xin Ngài thương xót. Đức Phật ngự lên, cá sấu hoan hỷ đưa Ngài sang bờ bên kia và được an ủi rằng sẽ đạt được bất tử. Sau khi chết, ông sinh lên cõi trời hưởng lạc giữa các tiên nữ, bảy lần làm vua trời, ba lần làm Chuyển Luân Vương; nay ông gắn bó với sự vắng lặng, cẩn trọng, thu thúc, mang thân cuối cùng trong Giáo Pháp của đức Phật Chánh Đẳng Giác và chứng đắc tuệ phân tích, giải thoát cùng thắng trí.
Điểm thực hànhDùng chính thân mình làm chiếc thuyền đưa người qua sông: sự phục vụ bằng cả thân tâm, không tính toán, là cúng dường hiếm có.
Trưởng Lão Ký Sự Phẩm Subhūti Uttariya
Lúc bấy giờ, tôi là con cá sấu
Gắn bó với khu vực kiếm ăn của mình,
tôi đã đi đến bến đò của con sông.
Vào thời điểm ấy, bậc Tự Chủ Siddhattha, nhân vật cao cả ấy,
bậc Tự Chủ Siddhattha, nhân vật cao cả ấy,
có ý định vượt qua dòng sông
nên đã đi về phía bến đò của con sông.
Và khi đấng Toàn Giác tiến đến gần,
tôi cũng đã tiến đến gần nơi ấy.
Tôi đã đi đến gần bậc Toàn Giác
đã thốt lên lời nói này:
“Bạch đấng Đại Anh Hùng, xin hãy ngự lên (ở lưng),
tôi sẽ đưa Ngài sang (sông)
là địa phận thuộc về tôi do tổ tiên truyền lại.
Bạch đấng Đại Hiền Trí, xin hãy thương xót (đến tôi).”
Nghe được tiếng kêu gào của tôi,
bậc Đại Hiền Trí đã ngự lên (ở lưng).
Được mừng rỡ, với tâm mừng rỡ
tôi đã đưa đấng Lãnh Đạo Thế Gian sang (sông).
Ở bờ bên kia của dòng sông,
đấng Lãnh Đạo Thế Gian Siddhattha
tại nơi ấy đấng Lãnh Đạo Thế Gian Siddhattha đã an ủi tôi rằng:
“Ngươi sẽ đạt được Bất Tử.”
Sau khi chết đi lìa bỏ thân ấy,
tôi đã đi đến thế giới chư Thiên.
Tôi đã thọ hưởng sự an lạc của cõi trời,
đã được các tiên nữ trọng vọng.
Và tôi đã là vị Chúa của chư Thiên
cai quản Thiên quốc bảy lần.
Tôi đã trở thành đấng Chuyển Luân Vương
chúa tể của trái đất
Gắn bó với sự độc cư,
cẩn trọng, và khéo thu thúc,
tôi duy trì thân mạng cuối cùng
ở Giáo Pháp của đấng Chánh Đẳng Giác.
(Kể từ khi) tôi đã đưa đấng Nhân Ngưu sang (sông) trước đây chín mươi bốn kiếp,
tôi đã đưa đấng Nhân Ngưu sang (sông)
tôi không còn biết đến khổ cảnh;
điều này là quả báu của việc đưa sang (sông).
Bốn (tuệ) phân tích,
tám giải thoát,
và sáu thắng trí đã được (tôi) đắc chứng;
tôi đã thực hành lời dạy của đức Phật.
Nghĩa là
Ở bờ sông Candabhāgā, khi ấy tôi là con cá sấu; gắn bó với vùng kiếm ăn của mình, tôi đi đến bến đò của con sông. Khi ấy đức Siddhattha, bậc Tự Sinh, nhân vật cao quý nhất, bậc Tự Sinh, nhân vật cao quý nhất ấy; muốn vượt qua dòng sông, Ngài đi đến bến đò của con sông. Khi đức Phật Toàn Giác đến gần, tôi cũng tiến đến gần nơi ấy; đến gần đức Phật Toàn Giác rồi, tôi thốt lên lời nói này: “Xin hãy ngự lên, bạch đấng Đại Hùng, con sẽ đưa Ngài qua sông; đây là vùng nước của tổ tiên con truyền lại, xin Ngài thương xót con, bạch đấng Đại Hiền Trí.” Nghe tiếng kêu của tôi, bậc Đại Hiền Trí đã ngự lên lưng tôi; hoan hỷ, với tâm hoan hỷ, tôi đưa đấng lãnh đạo thế gian qua sông. Ở bờ bên kia của dòng sông, đức Siddhattha, đấng lãnh đạo thế gian, tại nơi ấy đã an ủi tôi rằng: “Ngươi sẽ đạt được bất tử.” Từ bỏ thân ấy rồi, tôi đi đến cõi trời; hưởng sự an lạc của cõi trời, được các tiên nữ vây quanh tôn trọng. Bảy lần làm chúa của chư thiên, tôi cai quản cõi trời; ba lần làm Chuyển Luân Vương, là chúa tể của mặt đất. Gắn bó với sự vắng lặng, cẩn trọng và khéo thu thúc; tôi mang thân cuối cùng, trong Giáo Pháp của đức Phật Chánh Đẳng Giác. Từ chín mươi bốn kiếp trước, khi tôi đưa đấng trâu chúa trong loài người qua sông, việc đưa Ngài qua sông khi ấy, tôi không còn biết đến đường dữ; đó là quả của việc đưa qua sông. Bốn tuệ phân tích, tám giải thoát, và sáu thắng trí đã được chứng đắc; tôi đã làm theo lời dạy của đức Phật.
Trưởng lão Uttariya đã nói những lời kệ ấy như vậy. Ký sự về trưởng lão Uttariya là phần thứ tám.