Phật Độc Giác Ký Sự
Bài ký sự đặc biệt này không thuộc về một vị trưởng lão nào mà do đức Phật kể: Tôn giả Ānanda hỏi về nhân duyên thành Phật Độc Giác, đức Phật giải thích các vị ấy là những người đã từng phụng sự chư Phật quá khứ nhưng chưa đạt giải thoát; nhờ sự chấn động tâm làm đầu mối, chỉ với một đối tượng thiền nhỏ bé họ tự giác ngộ mà không cần bậc Chánh Giác, và trong toàn thể thế gian, ngoài đức Phật ra không ai sánh bằng họ. Tiếp theo là toàn bộ Kinh Sừng Tê Giác: hơn bốn mươi bài kệ khuyên hãy sống một mình như sừng của loài tê giác — buông gậy gộc với mọi chúng sinh, không cầu con cái bạn bè, nhìn thấy tai hại của ái luyến và của các dục, vượt qua lạnh nóng đói khát, như sư tử không sợ tiếng động, như gió không vướng lưới, như sen không vướng nước. Bài kết bằng lời ca tụng chư Phật Độc Giác: giới và tuệ thanh tịnh, định tĩnh tỉnh thức, là ngọn đèn của thế gian, bậc đáng cúng dường; ai nghe lời các ngài mà hành theo sẽ trở thành người thấy được sự thật.
Điểm thực hànhSống một mình như sừng tê giác không phải là trốn đời: là dám nhìn thẳng vào cái giá của ái luyến — khổ đau luôn nối đuôi theo thân cận — trước khi quyết định bám vào bất cứ điều gì.
Trưởng Lão Ký Sự Phẩm Buddha Paccekabuddhaapadāna
Trong khi đức Như lai ngự tại Jetavana,
bậc hiền trí xứ Videha đã cúi mình hỏi Ngài rằng:
“Bạch đấng Anh Hùng, nghe nói có các vị được gọi là đức Phật Độc Giác,
các vị ấy được thành tựu là do các nguyên nhân nào?”
Khi ấy, bậc Đại Ẩn Sĩ, đấng Toàn Tri cao qúy,
đã nói với vị hiền nhân Ānanda bằng âm điệu ngọt ngào rằng:
“Những vị nào có hành động hướng thượng đã được thể hiện đến chư Phật quá khứ,
(nhưng) có sự giải thoát chưa được thành đạt trong (thời kỳ) Giáo Pháp của các đấng Chiến Thắng.
Chính nhờ vào yếu tố đầu tiên ấy về sự chấn động của tâm,
các vị sáng suốt có trí tuệ vô cùng sắc bén vẫn thành tựu phẩm vị Độc Giác
chỉ nhờ vào đối tượng nhỏ nhoi
thành tựu phẩm vị Độc Giác
Trong toàn bộ thế gian, ngoại trừ Ta không có ai sánh bằng các vị Phật Độc Giác.
không có ai sánh bằng các vị Phật Độc Giác.
Ta sẽ khéo léo thuyết giảng một cách khái quát về đức hạnh này của các bậc đại hiền trí ấy.
Ta sẽ khéo léo thuyết giảng
Là những người đang mong mỏi phương thuốc vô thượng (Niết Bàn),
những lời nói tốt đẹp như là viên mật
về các bậc đại ẩn sĩ đã được tự chính mình giác ngộ.
tất cả các ngươi, với tâm khéo tín thành, hãy lắng nghe
(Hãy lắng nghe) những lời thuật lại theo tuần tự của các vị Phật Độc Giác đã tụ hội lại,
những lời thuật lại theo tuần tự
và (hãy lắng nghe) về sự tai hại và nền tảng của sự xa lìa tham ái,
theo đó các vị đã thành tựu quả vị Giác Ngộ.
Với sự nghĩ tưởng về ly tham ái đối với các sự việc có tham ái,
với các tâm không ái luyến trong thế gian bị luyến ái,
sau khi từ bỏ các chướng ngại (toàn bộ phiền não) và chiến thắng các loạn tưởng (62 tà kiến),
theo đúng như thế các vị đã thành tựu quả vị Giác Ngộ:
Buông bỏ sự trừng phạt đối với tất cả chúng sanh,
và không hãm hại bất cứ ai trong số họ,
với tâm từ ái người có sự thương tưởng đến điều lợi ích
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Buông bỏ sự trừng phạt đối với tất cả chúng sanh,
và không hãm hại bất cứ ai trong số họ,
không nên mong mỏi về con trai, sao lại (mong mỏi) về bạn bè?
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác.
Các sự ái luyến hiện diện ở người có sự thân cận đã được tạo nên,
theo sau sự ái luyến là khổ đau này được thành lập.
Trong khi xem xét thấy điều tai hại sanh lên từ sự ái luyến,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Trong khi thương tưởng đến bạn bè thân hữu,
(thời) xao lãng mục đích, có tâm bị ràng buộc.
Trong khi xem xét thấy mối nguy hiểm này ở sự giao du,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Sự mong mỏi ở các con và những người vợ tương tợ như lùm tre rậm bị vướng víu.
tương tợ như lùm tre rậm
Trong khi không bị vướng víu như là mụt măng tre,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Tương tợ như con nai ở trong rừng không bị trói buộc
đi đến nơi kiếm ăn tùy theo ý thích,
bậc tri thức trong khi xem xét về sự tự do
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Có sự mời gọi giữa bạn bè về chuyện nghỉ ngơi, về việc đứng gần, về sự ra đi, ở cuộc du hành,
về chuyện nghỉ ngơi, về việc đứng gần, về sự ra đi, ở cuộc du hành,
trong khi xem xét về sự tự do không được (kẻ khác) ham thích,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Sự vui đùa thích thú ở giữa đám bạn bè
và lòng thương yêu đối với con cái là bao la,
trong khi chán ghét sự tách lìa khỏi những người yêu dấu,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Người không lòng bất bình trải khắp bốn phương,
tự hài lòng với thức này thứ nọ,
chịu đựng mọi hiểm nghèo không lòng hoảng sợ,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Ngay cả các vị đã xuất gia cũng khó đồng thuận,
những kẻ tại gia sống dưới mái gia đình cũng vậy,
đã là người ít bị bận tâm về con cái của kẻ khác,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Hãy cởi bỏ hình tướng tại gia
như loài cây koviḷāro có lá được rũ bỏ,
là người anh hùng, sau khi cắt đứt mọi sự ràng buộc của gia đình,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Nếu có thể đạt được bạn là kẻ đồng hành cẩn trọng, sáng suốt, sống ngay thẳng,
bạn là kẻ đồng hành cẩn trọng, sáng suốt, sống ngay thẳng,
sau khi khắc phục mọi hiểm nghèo
hãy nên du hành với vị ấy, có sự hoan hỷ, có niệm.
Nếu không thể đạt được bạn là kẻ đồng hành cẩn trọng, sáng suốt, sống ngay thẳng,
bạn là kẻ đồng hành cẩn trọng
tương tợ như vị vua từ bỏ lãnh địa đã xâm chiếm được,
hãy nên sống một mình như là con long tượng cư ngụ đơn độc ở trong khu rừng.
Quả vậy, chúng ta ca ngợi sự thành tựu bạn bè.
Những bạn bè vượt trội (hoặc) tương đương là nên giao thiệp.
(Nếu) những người này là không đạt được, (chỉ nên) thọ hưởng những gì không bị chê trách,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Sau khi nhìn thấy những (vòng) vàng sáng chói
khéo được hoàn thành bởi con trai người thợ kim hoàn,
(chúng) đang va chạm vào nhau khi hai vòng ở trên cùng cánh tay,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Tương tợ như thế, cùng với người thứ hai có thể xảy ra sự chuyện vãn bằng lời nói và sự quyến luyến sâu đậm cho tôi.
sự chuyện vãn bằng lời nói và sự quyến luyến sâu đậm
Trong khi xem xét thấy mối nguy hiểm này trong tương lai,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Bởi vì các dục là đa dạng, ngọt ngào, làm thích ý,
chúng khuấy động tâm bằng nhiều hình thức ẩn hiện.
Sau khi nhìn thấy điều tai hại ở trong các loại dục,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Điều này là tai họa, là mụt nhọt, là bất hạnh, là tật bệnh, là mũi tên, và là sự nguy hiểm cho tôi.
là tai họa, là mụt nhọt, là bất hạnh, là tật bệnh, là mũi tên, và là sự nguy hiểm
Sau khi nhìn thấy mối nguy hiểm này ở trong các loại dục,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Lạnh, nóng, đói, khát, gió và sức nóng, muỗi mòng và rắn rết,
gió và sức nóng, muỗi mòng và rắn rết,
sau khi đã khắc phục tất cả những điều này,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Tợ như con voi có thân hình khổng lồ, có đốm hoa sen, cao thượng, đã lìa bỏ các bầy đàn,
đã lìa bỏ các bầy đàn,
đang sống trong rừng theo như ý thích,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Người ưa thích sự tụ hội có thể chạm đến sự giải thoát tạm thời là điều không có cơ sở.
có thể chạm đến sự giải thoát tạm thời
Sau khi cân nhắc lời nói của đấng quyến thuộc của mặt trời,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
(Nghĩ rằng): ‘Tôi đã vượt lên trên các sự trái khuấy của tà kiến, đã đạt đến quy luật, đã tiếp thâu đạo lộ,
có trí đã được sanh khởi, không cần người khác dẫn dắt,’
không cần người khác dẫn dắt,’
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Không tham lam, không lừa gạt, không khao khát, không chê bai,
có tật xấu và sự mê muội đã được loại trừ,
không còn ước ao (tham vọng) về toàn thể thế giới,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Nên lánh xa hẳn bạn bè ác xấu là kẻ không nhìn thấy mục đích, đã dấn sâu vào sở hành sai trái.
là kẻ không nhìn thấy mục đích, đã dấn sâu vào sở hành sai trái.
Không nên chính mình giao thiệp với kẻ bám víu (vào tà kiến), bị xao lãng.
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Nên cộng sự với vị nghe nhiều (học rộng), nắm giữ Giáo Pháp, là người bạn cao thượng, có biện tài.
vị nghe nhiều (học rộng), nắm giữ Giáo Pháp,
Sau khi nhận biết các mục đích, nên lìa bỏ điều nghi hoặc,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Trong khi không chú trọng và không mong mỏi sự vui đùa, sự thích thú, và khoái lạc ngũ dục ở trên đời,
sự vui đùa, sự thích thú, và khoái lạc ngũ dục ở trên đời,
đã lánh xa việc trang sức, có sự nói lời chân thật,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Sau khi từ bỏ con và vợ, cha và mẹ,
các tài sản và lúa gạo, các quyến thuộc
và các dục đúng theo giới hạn (về năng lực của bản thân),
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Điều này (ngũ dục) là sự ràng buộc, hạnh phúc ở đây là sự khoái lạc nhỏ nhoi,
chính sự khổ đau ở đây là nhiều hơn.
Người có trí, sau khi biết được điều này là móc câu,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Tợ như loài loài thủy tộc phá tan chiếc lưới ở trong nước,
tợ như ngọn lửa không còn quay lại nơi đã bị đốt cháy,
sau khi đã tự phá tan các sự ràng buộc,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Có mắt nhìn xuống và không có sự buông thả ở bước chân đi,
có các căn được hộ trì, có tâm ý được canh phòng,
không bị ngập tràn (bởi dục vọng), trong khi không bị thiêu đốt (bởi phiền não),
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Sau khi trút bỏ các biểu tượng gia chủ
tương tợ như cây san hô có lá được rũ bỏ,
sau khi đã ra đi, mặc y ca-sa,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Sự tham đắm trong các vị nếm là việc không làm, không có sự buông thả,
không có sự nuôi dưỡng kẻ khác, có sự đi khất thực theo tuần tự từng nhà,
có tâm không quyến luyến ở các gia đình,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Sau khi dứt bỏ năm pháp che lấp của tâm,
sau khi xua đuổi hẳn tất cả các tùy phiền não,
không bị lệ thuộc (tà kiến), sau khi cắt đứt ái luyến và sân hận,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Sau khi đã bỏ lại sau lưng lạc và khổ cùng với hỷ và ưu ngay trước đây,
cùng với hỷ và ưu ngay trước đây,
sau khi đạt được xả (của tứ thiền), sự vắng lặng (của định ở tứ thiền), và sự thanh tịnh (của giải thoát),
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Có sự nỗ lực tinh tấn để đạt đến chân lý tuyệt đối,
có tâm không thụ động, có sự thực hành không biếng nhác,
có sự cố gắng bền bỉ, có được sức mạnh và năng lực,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Trong khi không bỏ phế việc ẩn cư tham thiền,
là người thường xuyên hành trì thuận pháp đối với các pháp,
là người nhận chân được sự tai hại trong các hữu,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Trong khi ước nguyện sự đoạn diệt ái (Niết Bàn), không xao lãng,
không ngây ngô khờ khạo, có sự nghe nhiều, có niệm,
đã hiểu rõ Giáo Pháp, được quả quyết, có sự tinh tấn,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Trong khi không kinh hãi tợ như con sư tử không kinh hãi đối với các tiếng động,
trong khi không dính mắc tợ như làn gió không bị dính mắc ở tấm lưới,
trong khi không vấy bẩn tợ như đóa sen không bị vấy bẩn bởi nước,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Tợ như con sư tử có sức mạnh của các răng nanh, là vua của các loài thú,
là vua của các loài thú, có cuộc sống khuất phục và chế ngự (các con thú),
hãy nên lai vãng các trú xứ xa vắng,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Vào thời điểm đang rèn luyện từ, bi, hỷ, xả, và giải thoát,
đang rèn luyện từ, bi, hỷ, xả, và giải thoát,
trong khi không bị chống đối bởi toàn bộ thế gian,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Trong khi từ bỏ tham ái sân hận và si mê,
trong khi tự phá tan các sự ràng buộc,
trong khi không kinh hãi về sự đoạn tận mạng sống,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Người ta cộng sự và phục vụ có động cơ và chủ đích (lợi lộc),
ngày nay những người bạn không có động cơ (lợi lộc) là khó đạt được,
những người (chỉ) biết đến lợi ích của chính mình là những người không trong sạch,
hãy nên sống một mình tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
“Những vị có giới thanh tịnh, có tuệ hoàn toàn thanh tịnh,
định tĩnh, gắn bó với sự tỉnh thức,
là người hành pháp minh sát, có sự thấy biết đặc biệt về các pháp,
nhận biết rõ ràng về các chi phần của Đạo và các yếu tố đưa đến giác ngộ.
Sau khi rèn luyện không tánh (giải thoát), vô nguyện (giải thoát), và vô tướng (giải thoát)
trong Giáo Pháp của đấng Chiến Thắng,
những bậc trí tuệ nào không tiến đến bản thể Thinh Văn
(sẽ) trở thành các đấng Tự Chủ, các bậc Chiến Thắng đơn độc.
Là những vị có các yếu tố cao thượng, có sự tập hợp của nhiều bản chất tự nhiên,
cai quản được các tâm, đã vượt qua giòng lũ của tất cả khổ đau,
có tâm phấn chấn, có sự thấy biết chân lý tuyệt đối,
tương đương loài sư tử, tợ như sừng của loài tê giác (chỉ là một không hai).
Có các giác quan an tịnh, có tâm ý an tịnh, có định,
có sự hành sử trí tuệ thâm sâu của tự thân,
là những ngọn đèn đang soi sáng mục đích cho các kẻ khác ở thế giới này,
những vị Phật Độc Giác này được quý trọng vào mọi thời điểm.
Có tất cả các pháp ngăn che đã được dứt bỏ, là vị chúa của mọi người,
là những ngọn đèn của thế gian có ánh sáng của vàng khối,
hiển nhiên là những bậc xứng đáng được cúng dường ở thế gian,
những vị Phật Độc Giác này được quý trọng vào mọi thời điểm.
Lời khéo được giảng dạy của chư Phật Độc Giác
lưu truyền ở thế gian luôn cả chư Thiên.
Sau khi đã nghe được như thế, những kẻ ngu nào không hành theo
những kẻ ấy quẩn quanh trong những khổ đau lượt này đến lượt khác.
Lời khéo được giảng dạy của chư Phật Độc Giác
tương tợ như mật ong đang nhỏ xuống từng giọt.
Sau khi đã nghe được như thế, những ai gắn bó với sự thực hành,
những người ấy (sẽ) trở thành những người thấy được chân lý, có được trí tuệ.”
Sau khi đã ra đi (đạt được quả vị giác ngộ), những kệ ngôn cao thượng đã được chư Phật Độc Giác là các đấng Chiến Thắng nói lên,
những kệ ngôn cao thượng
những kệ ngôn ấy đã được đấng Sư Tử dòng Sakya, bậc Tối Thượng Nhân, giảng giải
vì mục đích của việc nhận thức Giáo Pháp.
Vì lòng thương tưởng thế gian, đấng Sư Tử, bậc Tự Chủ (Gotama), đã thực hiện,
đã thực hiện,
đã giảng giải những kệ ngôn này của chư Phật Độc Giác ấy nhằm mục đích làm tăng trưởng sự chấn động tâm, sự không quyến luyến, và sự khôn ngoan vượt bực (của các bậc thiện trí).
đấng Sư Tử, bậc Tự Chủ (Gotama), đã thực hiện, đã giảng giải
Nghĩa là
Giờ đây, hãy lắng nghe ký sự về các vị Phật Độc Giác — “Đức Như Lai đang ngự tại Jetavana, bậc hiền trí xứ Videha, thân cúi xuống, đã hỏi Ngài rằng: “Nghe nói có các vị được gọi là Phật Độc Giác, thưa đấng anh hùng, các vị ấy thành tựu là do những nguyên nhân nào?” Khi ấy bậc Đại Ẩn Sĩ tối thượng, bậc Toàn Tri, đã nói với Ānanda hiền lành bằng giọng ngọt ngào rằng: “Những ai đã từng phụng sự chư Phật trong quá khứ, nhưng chưa đạt được sự giải thoát trong Giáo Pháp của các đấng Chiến Thắng. Chính nhờ mặt chấn động tâm làm đầu mối ấy, các bậc trí, dầu không có chư Phật, vẫn có trí tuệ cực kỳ sắc bén; chỉ nhờ một đối tượng nhỏ bé, họ đạt đến quả Độc Giác. Trong toàn thể thế gian, ngoài Ta ra, không ai sánh bằng các vị Phật Độc Giác; một phần ca tụng này về các vị ấy, Ta sẽ nói, một cách khéo léo, về các bậc đại hiền trí. Những lời tốt đẹp của chính các vị Phật, các bậc đại ẩn sĩ, tốt đẹp như mật ong nhỏ giọt; đang mong cầu liều thuốc vô thượng, hãy lắng nghe, tất cả các ngươi, với tâm tịnh tín.” Những lời thọ ký nối tiếp nhau của các vị Phật Độc Giác đã tụ hội, và những lời thọ ký nối tiếp của các vị ấy; và sự tai hại, và đối tượng của sự ly tham, và cách các vị đã đạt đến quả Giác Ngộ ấy. Có tưởng ly tham đối với các đối tượng gợi tham, với tâm không ái luyến trong thế gian đầy ái luyến; từ bỏ các triền miên và các vọng tưởng lay động, các vị đã đạt đến quả Giác Ngộ đúng như thế ấy: Buông bỏ gậy gộc đối với mọi chúng sinh, và không hãm hại bất kỳ ai trong số họ; với tâm từ, thương tưởng đến lợi ích của chúng sinh, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác. Buông bỏ gậy gộc đối với mọi chúng sinh, và không hãm hại bất kỳ ai trong số họ; không nên mong mỏi con trai, huống chi là bạn bè — hãy sống một mình như sừng của loài tê giác. “Sự ái luyến sinh ra ở người có sự giao thiệp, nối theo ái luyến, khổ đau này sinh khởi; khi nhìn thấy mối tai hại sinh từ ái luyến, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Khi thương tưởng đến bạn bè thân hữu, người ta đánh mất mục đích, với tâm bị ràng buộc; khi nhìn thấy mối nguy hiểm này trong sự giao du, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Như lùm tre rậm rạp bị vướng víu, cũng vậy là sự mong mỏi đối với con cái và vợ con; không bị vướng víu như mụt măng của tre, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Như con nai trong rừng không bị trói buộc, đi đến nơi kiếm ăn tùy theo ý thích; bậc có trí, khi nhìn thấy sự tự do ấy, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Có sự mời gọi giữa đám bạn bè, ở chỗ ở, chỗ đứng, sự ra đi và cuộc du hành; về chuyện nghỉ ngơi, chỗ đứng, sự ra đi, cuộc du hành; khi nhìn thấy sự tự do không bị ai ham thích, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Sự vui chơi thích thú giữa đám bạn bè, và tình thương bao la đối với con cái; khi chán ghét sự chia lìa với người thân yêu, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Người đi khắp bốn phương không bất bình, hài lòng với bất cứ thứ gì có được; chịu đựng các hiểm nguy, không hoảng sợ, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Cả những người đã xuất gia cũng có người khó chung sống, và những người tại gia sống trong nhà cũng vậy; ít bận tâm về con cái của người khác, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Hãy cởi bỏ các dấu hiệu của người tại gia, như cây koviḷāra có lá đã rụng hết; là bậc anh hùng, cắt đứt các ràng buộc của gia đình rồi, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Nếu tìm được người bạn đồng hành khôn ngoan, sống chung, sống tốt và sáng suốt, một người bạn đồng hành khôn ngoan, sống chung và sáng suốt; vượt qua mọi hiểm nguy, hãy cùng đi với vị ấy, hoan hỷ và có chánh niệm.” “Nếu không tìm được người bạn đồng hành khôn ngoan, sống chung, sống tốt và sáng suốt, một người bạn đồng hành khôn ngoan, sống chung; như đức vua từ bỏ vương quốc đã chinh phục được, hãy sống một mình như con voi chúa trong rừng voi.” “Quả vậy, chúng ta ca ngợi sự có được bạn bè; bạn bè cao hơn hay ngang bằng là nên thân cận; nếu không được những người ấy, hãy thọ hưởng những gì không đáng chê trách, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Nhìn thấy những chiếc vòng vàng sáng chói, được con trai người thợ vàng hoàn thành khéo léo, hai chiếc đang va chạm nhau trên cùng một cánh tay — hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Cũng thế, với người thứ hai bên cạnh ta, sẽ có sự chuyện trò hay sự quyến luyến; sự trò chuyện bằng lời nói hay sự quyến luyến sâu xa; khi nhìn thấy mối nguy hiểm này trong tương lai, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Vì các dục là đa dạng, ngọt ngào, làm hài lòng, chúng khuấy động tâm bằng nhiều hình tướng khác nhau; khi đã nhìn thấy mối tai hại trong các dục, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Đây là tai họa, là mụt nhọt, là bất hạnh, là bệnh tật, là mũi tên và là mối nguy hiểm cho tôi; là tai họa, mụt nhọt, bất hạnh, bệnh tật, mũi tên và nguy hiểm; khi nhìn thấy mối nguy hiểm này trong các dục, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Lạnh và nóng, đói và khát, gió và nắng gắt, muỗi mòng và rắn rết; vượt qua tất cả những điều ấy rồi, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Như con voi, đã rời bỏ các bầy đàn, thân hình to lớn, có đốm như hoa sen, cao quý; đang sống trong rừng theo ý thích của nó, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Không có cơ sở cho người ưa thích sự tụ hội chạm đến sự giải thoát tạm thời; có thể chạm đến sự giải thoát tạm thời; sau khi nghe lời của bậc quyến thuộc dòng mặt trời, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Đã vượt qua các sự rối loạn của tà kiến, đã đạt đến pháp tắc, đã đắc được con đường; trí đã sinh khởi, ta không cần người khác dẫn dắt — hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Không tham lam, không lừa dối, không khát khao, không dèm pha, các vết nhơ và mê muội đã được thổi sạch; không còn mong cầu đối với toàn thể thế gian, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Hãy tránh xa người bạn xấu ác, kẻ không thấy mục đích, đã gắn chặt vào chỗ bất bình; kẻ không thấy mục đích, đã gắn chặt vào chỗ không bằng phẳng; đừng tự mình thân cận kẻ đam mê, kẻ xao lãng; hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Hãy thân cận vị học rộng, giữ gìn Chánh Pháp, người bạn cao quý có tài biện luận; biết rõ các mục đích rồi, hãy trừ bỏ sự nghi ngờ, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Sự vui đùa, thích thú và lạc thú của các dục ở thế gian, không làm đẹp, không mong mỏi, đã xa lìa việc trang điểm, là người nói lời chân thật, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Từ bỏ con và vợ, cha và mẹ, tài sản và lúa gạo, và các quyến thuộc; và các dục, theo khả năng của mình, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Đây là sự trói buộc; hạnh phúc ở đây thật ít ỏi, niềm vui ít, khổ đau ở đây nhiều hơn; người có trí, biết điều này là một cái móc câu rồi, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Phá tan các kiết sử rồi, như loài cá phá tung chiếc lưới trong nước, như ngọn lửa không quay lại nơi đã cháy, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Mắt nhìn xuống, chân không buông lung, các căn được gìn giữ, tâm ý được bảo vệ; không bị thấm ướt, không bị thiêu đốt, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Trút bỏ các dấu hiệu của người gia chủ, như cây san hô có lá đã được bao phủ kín; mặc y ca-sa và ra đi rồi, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Không tạo sự tham đắm trong các vị, không buông lung, không nuôi kẻ khác, đi khất thực theo thứ tự từng nhà; với tâm không quyến luyến vào gia đình này hay gia đình khác, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Từ bỏ năm triền cái của tâm, xua đuổi tất cả các tùy phiền não; không nương tựa, cắt đứt ái và sân, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Bỏ lại phía sau lạc và khổ, cùng với hỷ và ưu đã có từ trước; cùng với hỷ và ưu từ trước ấy; đạt được sự xả, sự tịch tĩnh và sự thanh tịnh rồi, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Có sự tinh tấn khởi động để đạt đến mục đích tối hậu, tâm không co rút, nếp sống không biếng nhác; có sự cố gắng bền bỉ, được phú cho sức mạnh và năng lực, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Không bỏ qua sự ẩn cư và thiền định, luôn luôn sống thuận theo Chánh Pháp ở trong các pháp; nhìn thấy rõ sự tai hại trong các kiếp sống, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Mong cầu sự diệt tận của ái dục, không xao lãng, không ngờ nghệch, học rộng, có chánh niệm; đã thẩm định Chánh Pháp, quyết tâm và có sự nỗ lực, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Như sư tử không run sợ trước các tiếng động, như gió không vướng mắc trong lưới; như hoa sen không bị nước làm vấy bẩn, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Như sư tử có sức ở răng nanh, là vua của loài thú, khuất phục và chế ngự các con thú khác, là vua của loài thú, sống đời khuất phục và chế ngự; hãy lui tới các trú xứ xa vắng, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Tu tập từ, xả, bi và sự giải thoát, cùng với hỷ theo thời điểm thích hợp; đang tu tập từ, bi, hỷ, xả và giải thoát; không đối nghịch với toàn thể thế gian, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Từ bỏ tham, sân và si mê, phá tan các kiết sử rồi; không run sợ trước sự chấm dứt của đời sống, hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Người ta thân cận và phục vụ nhau vì có mục đích; ngày nay, bạn bè không vụ lợi thật khó tìm; những con người chỉ biết lợi ích của riêng mình là những kẻ không trong sạch — hãy sống một mình như sừng của loài tê giác.” “Có giới thanh tịnh, có tuệ hoàn toàn thanh tịnh, tâm định tĩnh, gắn bó với sự tỉnh thức; là người quán xét, thấy biết sự đặc biệt của các pháp, hiểu rõ các chi phần của con đường và các yếu tố của sự giác ngộ. Tu tập tánh không, vô nguyện và vô tướng, ở trong Giáo Pháp của đấng Chiến Thắng; những bậc trí nào không đi đến địa vị Thinh Văn, sẽ trở thành các đấng Chiến Thắng Độc Giác, bậc Tự Giác. Có pháp lớn lao, có thân tập hợp nhiều pháp, là chủ của tâm, đã vượt qua dòng nước lũ của mọi khổ đau; tâm phấn chấn, thấy được mục đích tối hậu, giống như sư tử, như sừng của loài tê giác. Các căn an tịnh, tâm an tịnh, có định, đi đứng riêng biệt giữa các chúng sinh ở biên địa; là những ngọn đèn sáng chói ở đây cho kẻ khác, các vị Phật Độc Giác luôn là sự lợi ích cho tôi. Mọi chướng ngại đã được từ bỏ, là bậc chúa của loài người, là ngọn đèn của thế gian, có ánh sáng như khối vàng; không nghi ngờ gì, là bậc đáng cúng dường của thế gian, các vị Phật Độc Giác luôn làm tôi thỏa mãn. Lời khéo nói của chư Phật Độc Giác, lưu truyền trong thế gian cùng với chư thiên; nghe như thế rồi, những kẻ ngu nào không làm theo như vậy, họ cứ đi mãi trong các khổ đau, lần này đến lần khác. Lời khéo nói của chư Phật Độc Giác, như mật ong nhỏ giọt và rỉ ra; nghe như thế rồi, những ai gắn bó với sự thực hành, họ trở thành những người thấy được sự thật, có trí tuệ.” Các bài kệ cao quý đã được chư Phật Độc Giác, các đấng Chiến Thắng, nói lên sau khi ra đi xuất gia, những bài kệ cao quý ấy; đã được đấng sư tử dòng Sakya, bậc người tối thượng, tuyên thuyết, nhằm mục đích cho sự hiểu biết Chánh Pháp. Vì lòng thương tưởng thế gian, những lời giả dạng này của các vị ấy, của chư Phật Độc Giác; nhằm mục đích tăng trưởng sự chấn động, sự giao thiệp và trí tuệ, đã được đấng sư tử Tự Giác tuyên thuyết.”
Ký sự về Phật Độc Giác đã trọn đủ.