Ký sự về trưởng lão Cullapanthaka

Trưởng lão Cullapanthaka kể hai đời tu của mình. Kiếp xưa là đạo sĩ ở ẩn cư tại Hi-mã-lạp, ông cầm chiếc lọng bằng hoa đến gần đức Phật Padumuttara đang nhập định — vô tình gây khuấy rối — rồi nâng bằng hai tay dâng lọng hoa sen lên; đức Phật thọ nhận, chư thiên tán thưởng, và Ngài thọ ký rằng vị đạo sĩ này sẽ hai mươi lăm kiếp làm vua trời, ba mươi bốn lần làm Chuyển Luân Vương, kiếp nào đứng ngoài trời cũng có đóa sen che chở, và một trăm ngàn kiếp sau hai anh em cùng tên Panthaka sẽ làm sáng chói Giáo Pháp, người em là vị giỏi nhất về thân do ý tạo. Đời nay ông xuất gia năm mười tám tuổi nhưng bản chất đần độn, bị khi dễ, bị anh trai Mahāpanthaka xua đuổi về nhà; đứng rầu rĩ ở cổng tu viện với niềm ao ước đời Sa-môn, ông được đức Phật đến xoa đầu, nắm tay dẫn vào, trao cho miếng giẻ chùi chân dạy chú nguyện cho nó trong sạch. Cầm giẻ bằng hai tay, ông nhớ lại đóa sen hồng xưa, tâm được giải thoát và đạt A-la-hán, thành tựu toàn hảo về việc biến hóa các thân do ý tạo.

Điểm thực hành

Một miếng giẻ chùi chân được chà đi chà lại với tâm chú nguyện trong sạch cũng đủ làm bệ phóng đến A-la-hán cho người bị coi là đần độn nhất chúng: phương pháp đơn sơ hợp với căn cơ quan trọng hơn phương pháp cao siêu.

Trưởng Lão Ký Sự Phẩm Sīhāsaniya Cullapanthaka

Đức Chánh Đẳng Giác tên Padumuttara, bậc thọ nhận lễ cúng dường; xa lìa đám đông, khi ấy Ngài cư ngụ tại Hi-mã-lạp.

Tôi cũng ở tại Hi-mã-lạp, sống trong một ẩn cư xá khi ấy; đấng Đại Hùng vừa mới đến, tôi đi đến gần đấng lãnh đạo thế gian.

Cầm lấy chiếc lọng che bằng hoa, tôi đi đến gần đấng trâu chúa trong loài người; khi Ngài đang nhập thiền định, tôi đã gây ra sự khuấy rối.

Nâng lên bằng cả hai tay, tôi dâng chiếc lọng che bằng hoa; Đức Thế Tôn thọ nhận, đức Padumuttara, bậc Đại Hiền Trí.

Tất cả chư thiên đều hoan hỷ, họ đi đến Hi-mã-lạp; họ thốt lời tán thưởng: “Bậc có mắt sáng sẽ tùy hỷ nói.”

Nói điều này xong, các chư thiên ấy, đi đến gần bậc tối thượng trong loài người — của vị đang cầm giữ trên không trung, chiếc lọng sen tối thượng ấy.

“Cầm lấy chiếc lọng trăm cánh sen, vị đạo sĩ khổ hạnh đã dâng cho Ta; Ta sẽ tuyên bố về người ấy; các ngươi hãy nghe lời Ta nói.

Hai mươi lăm kiếp, người ấy sẽ cai quản cõi trời; sẽ cai quản cõi trời; ba mươi bốn lần, người ấy sẽ là Chuyển Luân Vương. Chuyển Luân Vương.

Bất cứ cõi nào người ấy luân hồi đến, dù là chư thiên hay loài người; khi đang đứng ngoài trời trống, một đóa sen sẽ che giữ cho người ấy.

Trong một trăm ngàn kiếp sau, sinh ra trong dòng họ Okkāka, bậc Đạo Sư tên gọi Gotama, sẽ xuất hiện ở thế gian.

Khi Phật ngôn được công bố, người ấy sẽ đạt được thân phận loài người; Trong thân do ý tạo, người ấy sẽ là vị cao quý nhất.

Sẽ có hai anh em, cả hai cùng được gọi là Panthaka; hưởng mục đích tối thượng rồi, họ sẽ làm sáng chói Giáo Pháp.”

Mười tám tuổi, tôi đây xuất gia vào đời sống không nhà; tôi không đạt được tiến bộ đặc biệt nào, trong Giáo Pháp của người con trai dòng Sakya.

Con đường của tôi đã chậm chạp, trước đây tôi đã bị khinh thường; anh trai tôi xua đuổi tôi, nói: “Bây giờ ngươi hãy về nhà của mình đi.”

Bị xua đuổi như vậy, tại cổng của tu viện, tâm buồn rầu, tôi đứng tại nơi ấy, vẫn ao ước đời sống Sa-môn.

Đức Thế Tôn đi đến nơi ấy, Ngài xoa đầu tôi; nắm lấy cánh tay tôi rồi, Ngài dẫn tôi vào tu viện.

Vì lòng thương xót tôi, bậc Đạo Sư đưa cho tôi miếng giẻ chùi chân; “Hãy chú nguyện: trong sạch như vầy — tôi chú nguyện theo một hướng.

Cầm lấy vật ấy bằng hai tay, tôi nhớ lại đóa sen hồng; tại nơi ấy tâm tôi được giải thoát, tôi đạt được quả A-la-hán.

Trong các thân do ý tạo, tôi đã đạt đến mức toàn hảo về mọi phương diện; hiểu thấu mọi lậu hoặc rồi, tôi sống không còn lậu hoặc.

Bốn tuệ phân tích, tám giải thoát, sáu thắng trí đã được chứng đắc; tôi đã làm theo lời dạy của đức Phật.

Trưởng lão Cullapanthaka đã nói lên những lời kệ này như thế ấy. Ký sự về trưởng lão Cullapanthaka là phần thứ tư.