Kinh Bện Tóc
Vị Bà-la-môn Bện Tóc hỏi Đức Phật: người đời rối trong ngoài như mối bện, ai gỡ được? Đức Phật đáp bằng kệ nổi tiếng về ‘mối rối’: người có tuệ, đứng vững trên giới, tu tập tâm và tuệ, hăng hái tỉnh táo sẽ gỡ được; bậc A-la-hán đã dứt tham, sân, vô minh thì mối rối đã được gỡ xong. Nghe xong, vị Bà-la-môn quy y, xuất gia và chứng quả A-la-hán.
Điểm thực hànhMuốn gỡ mối rối trong tâm, đừng bắt đầu từ chỗ rối: hãy đứng vững trên giới, rồi tu tập tâm và tuệ một cách hăng hái, tỉnh táo.
1. Phẩm A-la-hán Kinh Bện Tóc Câu chuyện xảy ra ở thành Xá-vệ. Bấy giờ, vị Bà-la-môn Bhāradvāja Bện Tóc tìm đến chỗ Đức Phật và chào hỏi Ngài. Nói xong mấy lời chào hỏi xã giao thân thiện, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vị Bà-la-môn Bhāradvāja Bện Tóc nói với Đức Phật bằng bài kệ:
Chúng sanh bị triền phược,
Con hỏi Gotama,
Ai thoát triền phược này?
Người có trí, trú giới,
Tu tập tâm và tuệ,
Nhiệt tâm và thận trọng,
Tỷ-kheo ấy thoát triền.
Với ai đã từ bỏ, Tham sân và vô minh,
Tham sân và vô minh,
Bậc Ứng cúng lậu tận,
Vị ấy thoát triền phược.
Chỗ nào danh và sắc
Ðược đoạn tận vô dư,
Ðoạn chướng ngại sắc tưởng,
Chỗ ấy triền phược đoạn.
Nghĩa là
Rối ở bên trong, rối ở bên ngoài: mọi người đều bị mắc kẹt trong mối rối. Con xin hỏi ngài Gotama: ai có thể gỡ được mối rối này? Người khôn ngoan, đứng vững trên giới, tu tập tâm và tuệ, một vị Tỷ-kheo hăng hái và tỉnh táo — vị ấy gỡ được mối rối này. Những ai mà tham, sân và vô minh đã dứt sạch, tham, sân và vô minh đã phai hết, các bậc A-la-hán đã hết lậu hoặc — họ đã gỡ xong mối rối. Nơi nào danh và sắc chấm dứt hẳn, không còn sót lại, cùng với sự va chạm và nhận biết về hình sắc, chính nơi ấy mối rối bị cắt đứt.
Nghe Đức Phật nói vậy, vị Bà-la-môn Bhāradvāja Bện Tóc thưa với Đức Phật: “Hay quá, thưa ngài Gotama! Thật là hay! Như người dựng đứng lại vật bị lật úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người đang lạc lối, hay thắp đèn trong bóng tối để ai có mắt sáng thì nhìn thấy rõ các vật — cũng vậy, ngài Gotama đã dùng nhiều cách khác nhau để làm sáng tỏ Pháp. Con xin quy y ngài Gotama, quy y Pháp và quy y Tăng đoàn các Tỷ-kheo. Xin cho con được xuất gia bên ngài Gotama, xin cho con được thọ giới đầy đủ!” Rồi vị Bà-la-môn ấy được xuất gia bên Đức Phật và được thọ giới đầy đủ. Thọ giới chưa bao lâu, tôn giả ấy sống một mình, tách riêng ra, không lơ là, hăng hái và quyết tâm; chẳng bao lâu, ngay trong đời này, vị ấy tự mình hiểu thấu, chứng ngộ và sống với đích cao nhất của đời tu hành — đích mà những người con nhà lành chính đáng rời bỏ gia đình, sống đời không nhà, để hướng tới. Vị ấy hiểu rõ: “Sinh đã chấm dứt, đời tu hành đã sống trọn, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lại trạng thái này nữa.”
Và tôn giả Bhāradvāja trở thành một vị A-la-hán nữa.