Kinh Cày Ruộng
Vị Bà-la-môn Kasi Bhāradvāja đang mùa gieo hạt với năm trăm cái cày, bảo Đức Phật cũng phải cày gieo mới có ăn. Đức Phật đáp Ngài cũng là người cày ruộng: lòng tin là hạt giống, tuệ là cày và ách, chánh niệm là lưỡi cày, sự cố gắng là con vật kéo — ruộng ấy cho quả không còn chết. Nghe xong, vị Bà-la-môn không xuất gia mà xin làm cư sĩ quy y trọn đời.
Điểm thực hànhHãy ‘cày’ đời sống tâm mỗi ngày: gieo hạt lòng tin, dùng chánh niệm làm lưỡi cày nhổ cỏ dại bằng sự thật, và để sự cố gắng kéo mình đến chỗ hết buồn sầu.
2. Phẩm Cư Sĩ Kinh Cày Ruộng Tôi nghe kể lại như vầy: Một lần, Đức Phật ở trên đất Magadha, vùng đồi phía nam, gần làng Bà-la-môn Ekanāḷā. Lúc ấy, vị Bà-la-môn Bhāradvāja Người Cày Ruộng đã cho mắc sẵn khoảng năm trăm cái cày, vì đang là mùa gieo hạt. Sáng hôm ấy, Đức Phật mặc y, cầm bát, đến chỗ vị Bà-la-môn Bhāradvāja Người Cày Ruộng đang làm việc. Lúc ấy, vị Bà-la-môn Bhāradvāja Người Cày Ruộng đang phân phát thức ăn. Đức Phật đến chỗ đang phân phát và đứng sang một bên. Vị Bà-la-môn Bhāradvāja Người Cày Ruộng thấy Ngài đang đứng chờ khất thực, thấy vậy, ông nói với Đức Phật: “Này Sa-môn, tôi cày và gieo hạt, cày và gieo xong thì tôi ăn. Này Sa-môn, ông cũng hãy cày và gieo đi, cày và gieo xong thì ông sẽ được ăn.”
“Này Bà-la-môn, ta cũng cày và gieo, cày và gieo xong thì ta ăn.” “Nhưng chúng tôi không thấy ngài Gotama có cái ách, cái cày, lưỡi cày, gậy thúc hay bò; vậy mà ngài Gotama lại nói: ‘Này Bà-la-môn, ta cũng cày và gieo, cày và gieo xong thì ta ăn.’” Rồi vị Bà-la-môn Bhāradvāja Người Cày Ruộng nói với Đức Phật bằng bài kệ:
Ta không thấy Ông cày,
Người nông phu được hỏi, Hãy lên tiếng trả lời,
Sao chúng tôi biết được, Ông thật sự có cày?
Lòng tin là hạt giống, Khổ hạnh là mưa móc,
Trí tuệ đối với Ta, Là cày và ách mang,
Tàm quý là cán cày, Ý căn là dây cột,
Chánh niệm đối với Ta, Là lưỡi cày, gậy đâm.
Thân hành được hộ trì, Khẩu hành được hộ trì
Ðối với các món ăn, Bụng Ta dùng vừa phải,
Ta nhổ lên tà vạy, Với chơn lý sự thật,
Hoan hỷ trong Niết-bàn Là giải thoát của Ta.
Tinh tấn đối với Ta, Là khả năng mang ách,
Ðưa Ta tiến dần đến, An ổn khỏi ách nạn,
Ði đến, không trở lui,
Chỗ Ta đi, không sầu.
Như vậy, cày ruộng này,
Ðưa đến quả bất tử,
Sau khi cày cày này,
Mọi đau khổ được thoát.
Nghĩa là
Ngài tự nhận là người cày ruộng, nhưng tôi không thấy ngài cày ở đâu. Được hỏi, xin người cày ruộng hãy trả lời: làm sao chúng tôi nhận ra việc cày ruộng của ngài? Lòng tin là hạt giống của ta, sự hăng hái tu tập là mưa, tuệ là cái ách và cái cày của ta. Lòng biết xấu hổ với điều ác là cán cày, tâm là dây cột, chánh niệm là lưỡi cày và gậy thúc của ta. Ta giữ gìn thân và lời nói, ăn uống thì tiết độ với dạ dày. Ta dùng sự thật làm liềm cắt cỏ dại, và sự dịu dàng, hòa nhã là lúc ta được buông thả, nghỉ ngơi. Sự cố gắng là con vật kéo cày của ta, chở ta đến nơi yên ổn, thoát mọi ách nặng. Nó đi mà không quay lui, đến nơi đến rồi thì không còn buồn sầu. Việc cày ruộng làm như vậy cho quả là sự không còn chết. Cày xong việc cày ruộng này, người ta thoát khỏi mọi khổ đau.”
“Xin ngài Gotama hãy ăn! Ngài là một người cày ruộng. Vì ngài Gotama cày thứ ruộng cho quả là sự không còn chết.”
Thường pháp không phải vậy, Ðối vị có tri kiến.
Chư Phật đã loại bỏ, Tụng hát các kệ chú,
Chơn thật đối với Pháp, Sở hành là như vậy.
Bậc Ðại Sĩ vẹn toàn, Cúng dường phải khác biệt,
Ðoạn tận các lậu hoặc, Trạo hối được lắng dịu,
Với những bậc như vậy, Cơm nước phải cúng dường.
Thật chính là phước điền, Cho những ai cầu phước.
Nghĩa là
Ta không ăn món ăn có được nhờ đọc kệ, đó không phải là lệ của những người đã thấy rõ, này Bà-la-môn. Chư Phật gạt bỏ những gì có được nhờ đọc kệ; Pháp còn đó thì, này Bà-la-môn, cách sống là như vậy. Hãy dùng món ăn, thức uống khác mà cúng dường bậc trọn vẹn, vị thấy xa, đã hết lậu hoặc, đã yên lặng mọi hối hận bứt rứt. Hãy cúng dường các ngài bằng cơm nước như vậy, vì các ngài là mảnh ruộng phước cho người đang tìm phước.”
Nghe Đức Phật nói vậy, vị Bà-la-môn Bhāradvāja Người Cày Ruộng thưa với Đức Phật: “Hay quá, thưa ngài Gotama! Thật là hay! Như người dựng đứng lại vật bị lật úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người đang lạc lối, hay thắp đèn trong bóng tối để ai có mắt sáng thì nhìn thấy rõ các vật — cũng vậy, ngài Gotama đã dùng nhiều cách khác nhau để làm sáng tỏ Pháp. Con xin quy y ngài Gotama, quy y Pháp và quy y Tăng đoàn các Tỷ-kheo.” Từ hôm nay cho đến hết đời, xin ngài Gotama nhớ con là người cư sĩ đã tìm về nương tựa.”