Kinh Selā

Selāsutta · SN5.9 · 30 đoạn

Ác ma đến nói kệ với Tỷ-kheo-ni Selā: con rối hình người này do ai tạo ra, người tạo nó ở đâu, nó sinh từ đâu và diệt về đâu? Selā nhận ra Ác ma và đáp: con rối này không tự nó làm ra, nỗi khổ này cũng không phải người khác làm; do nhân duyên hợp lại mà nó hình thành, nhân duyên tan thì nó diệt — như hạt giống gieo xuống ruộng nảy mầm nhờ vị đất và hơi ẩm. Các uẩn, các giới và sáu xứ cũng vậy: do nhân duyên hợp mà thành, nhân duyên tan thì diệt. Ác ma biến mất.

Điểm thực hành

Khi khổ đến, đừng hỏi “ai làm ra nó, tại sao lại là tôi”: hãy nhìn các nhân duyên đang hợp lại — nhân duyên tan thì điều ấy cũng tan.

Phẩm Tỷ-kheo-ni Kinh Selā Câu chuyện xảy ra ở Xá-vệ. Vào buổi sáng, Tỷ-kheo-ni (nữ tu sĩ khất thực) Selā đắp y, cầm bình bát và y, đi vào Xá-vệ để khất thực. Khất thực ở Xá-vệ xong, sau bữa ăn, trên đường khất thực trở về, nàng đi đến rừng Andha để nghỉ ban ngày; đi sâu vào rừng Andha, nàng ngồi xuống dưới một gốc cây để nghỉ ban ngày. Bấy giờ Ác ma, kẻ xấu ác, muốn làm Tỷ-kheo-ni Selā run sợ, hoảng sợ, dựng tóc gáy, muốn kéo nàng ra khỏi thiền định, liền đến chỗ nàng và nói với nàng bằng bài kệ:

Bởi vì bong bóng này, Ðược tạo tác làm ra,
Ai là người sáng tạo, Bong bóng như huyễn này?
Từ đâu bong bóng sanh?
Ði đâu bong bóng diệt?

Nghĩa là

Ai đã tạo ra con rối này? Người làm ra nó ở đâu? Con rối này sinh ra ở đâu? Và nó sẽ diệt ở đâu?

Bấy giờ Tỷ-kheo-ni Selā nghĩ rằng: “Ai đã nói bài kệ này? Là người hay không phải người?” Rồi Tỷ-kheo-ni Selā lại nghĩ rằng: “Chính Ác ma, kẻ xấu ác, muốn làm ta run sợ, hoảng sợ, dựng tóc gáy, muốn kéo ta ra khỏi thiền định, nên đã nói bài kệ đó.” Tỷ-kheo-ni Selā biết rõ: “Đấy là Ác ma”, liền đáp lại hắn bằng những bài kệ:

Bong bóng như huyễn này, Không phải tự ngã làm,
Sự vật bạc phước này, Không phải người khác làm.
Do nhân duyên quy tụ, Sự vật được hình thành,
Do nhân duyên tán ly, Sự vật bị tiêu diệt.
Hột giống gieo vào ruộng,
Ðược nẩy mầm, sinh lộc,
Khi nhiễm thấm cả hai,
Vị đất và khí ướt.
Cũng vậy uẩn và giới,
Cùng với sáu xứ này,
Do nhân duyên quy tụ, Chúng sẽ được hình thành,
Do nhân duyên tán ly, Chúng bị hoại, tiêu diệt.

Nghĩa là

Con rối này không phải tự nó làm ra, nỗi khổ này cũng không phải do kẻ khác làm ra. Do nương vào nhân duyên mà nó hình thành; nhân duyên tan vỡ thì nó diệt. Như một hạt giống được gieo xuống ruộng thì nảy mầm, lớn lên, nhờ nương vào cả hai thứ: vị chất của đất và độ ẩm. Cũng vậy, các uẩn và các giới, và sáu xứ này nữa, do nương vào nhân duyên mà hình thành; nhân duyên tan vỡ thì chúng diệt.

Ác ma biết rằng: “Tỷ-kheo-ni Selā đã biết ta”, nên buồn bã, thất vọng, và biến mất ngay tại chỗ ấy.