Kinh Bà-la-môn Jāṇussoṇi — Cỗ Xe Phạm Thiên
Thấy Bà-la-môn Jāṇussoṇi đi cỗ xe toàn trắng lộng lẫy, người đời trầm trồ 'cỗ xe Phạm thiên'. Tôn giả Ānanda hỏi trong Pháp và Luật có cỗ xe Phạm thiên không. Đức Phật đáp: có — đó là tên khác của Thánh đạo Tám ngành, cũng gọi là cỗ xe Pháp, chiến thắng cao nhất trong chiến trận; mỗi ngành khi tu tập sung mãn đều kết thúc ở chỗ nhiếp phục tham, sân, si. Bài kệ kết ví con đường như một cỗ xe: tin và tuệ là đôi ngựa, niệm là người cầm cương, giới là trang bị, thiền là trục, tinh tấn là bánh.
Điểm thực hànhCỗ xe đưa mình đi không nằm ngoài mình: từng bộ phận của nó là một đức tính mình rèn mỗi ngày. Kiểm tra 'cỗ xe' của mình hôm nay — ngựa có đủ đôi (tin và tuệ), người cầm cương (niệm) có tỉnh táo không?
Phẩm Vô Minh Kinh Bà-la-môn Jāṇussoṇi Câu chuyện này xảy ra tại thành Xá-vệ. Rồi vào buổi sáng, Tôn giả Ānanda đắp y, cầm bát, đi vào thành Xá-vệ khất thực. Tôn giả Ānanda thấy Bà-la-môn Jāṇussoṇi đang đi ra khỏi Xá-vệ trên một cỗ xe toàn trắng do ngựa cái trắng kéo. Ngựa kéo xe của ông trắng, đồ trang hoàng trắng, cỗ xe trắng, đồ tùy thuộc trắng, dây cương trắng, cây roi thúc trắng, cái lọng trắng, khăn đội đầu trắng, áo quần trắng, giày trắng, và có người quạt cho ông bằng chiếc quạt trắng. Mọi người thấy ông đều nói: “Ôi các vị, thật là một cỗ xe của Phạm thiên! “Đúng là hình dáng của cỗ xe Phạm thiên, các vị ạ!” Rồi Tôn giả Ānanda đi khất thực trong Xá-vệ xong, sau bữa ăn, trên đường khất thực trở về, đến chỗ Đức Phật. Đến nơi, Tôn giả đảnh lễ Đức Phật rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ānanda bạch Đức Phật:
“Ở đây, bạch Ngài, vào buổi sáng, con đắp y, cầm bát, đi vào thành Xá-vệ khất thực. “Bạch Ngài, con thấy Bà-la-môn Jāṇussoṇi đang đi ra khỏi Xá-vệ trên một cỗ xe toàn trắng do ngựa cái trắng kéo. “Ngựa kéo xe của ông trắng, đồ trang hoàng trắng, cỗ xe trắng, đồ tùy thuộc trắng, dây cương trắng, cây roi thúc trắng, cái lọng trắng, khăn đội đầu trắng, áo quần trắng, giày trắng, và có người quạt cho ông bằng chiếc quạt trắng. “Mọi người thấy ông đều nói: “‘Ôi các vị, thật là một cỗ xe của Phạm thiên! “Đúng là hình dáng của cỗ xe Phạm thiên, các vị ạ!’ “Bạch Ngài, trong Pháp và Luật này, có thể chỉ ra một cỗ xe Phạm thiên không?” Đức Phật nói: “Có thể được, này Ānanda.
“Này Ānanda, chính Thánh đạo Tám ngành này có những tên gọi khác là: “‘cỗ xe Phạm thiên’, ‘cỗ xe Pháp’, và ‘chiến thắng cao nhất trong chiến trận’.” “Chánh kiến, này Ānanda, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, cuối cùng đưa đến chỗ nhiếp phục tham, nhiếp phục sân, nhiếp phục si. “Chánh tư duy, này Ānanda, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, cuối cùng đưa đến chỗ nhiếp phục tham, nhiếp phục sân, nhiếp phục si. “Chánh ngữ, này Ānanda, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, cuối cùng đưa đến chỗ nhiếp phục tham, nhiếp phục sân, nhiếp phục si. “Chánh nghiệp, này Ānanda, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, cuối cùng đưa đến chỗ nhiếp phục tham, nhiếp phục sân, nhiếp phục si.
“Chánh mạng, này Ānanda, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, cuối cùng đưa đến chỗ nhiếp phục tham, nhiếp phục sân, nhiếp phục si. “Chánh tinh tấn, này Ānanda, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, cuối cùng đưa đến chỗ nhiếp phục tham, nhiếp phục sân, nhiếp phục si. “Chánh niệm, này Ānanda, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, cuối cùng đưa đến chỗ nhiếp phục tham, nhiếp phục sân, nhiếp phục si. “Chánh định, này Ānanda, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, cuối cùng đưa đến chỗ nhiếp phục tham, nhiếp phục sân, nhiếp phục si. “Này Ānanda, theo cách này cần hiểu rằng chính Thánh đạo Tám ngành này có những tên gọi khác là: “‘cỗ xe Phạm thiên’, ‘cỗ xe Pháp’, và ‘chiến thắng cao nhất trong chiến trận’.”
Đức Phật nói như vậy. Nói như vậy xong, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư, lại nói thêm:
Thường xuyên liên kết lại,
Lấy hổ thẹn làm cán, Lấy ý làm ách xe.
Niệm là người đánh xe, Biết hộ trì, phòng hộ,
Cỗ xe lấy giới luật Làm vật dụng cho xe.
Thiền là trục bánh xe, Tinh tấn là bánh xe,
Xả là định thường hằng,
Vô dục là nệm xe.
Vô sân và vô hại,
Viễn ly là binh khí,
Nhẫn nhục là áo giáp,
An ổn khỏi khổ ách, Làm mục đích đạt đến, Cỗ xe được chuyển vận.
Pháp này tự ngã làm, Trở thành thuộc tự ngã.
Là cỗ xe thù thắng, Vô thượng, không sánh bằng.
Ngồi trên cỗ xe ấy, Bậc Trí thoát ly đời,
Chắc chắn, không sai chạy, Họ đạt được chiến thắng.
Nghĩa là
Ai có niềm tin và trí tuệ luôn được nối kết với nhau như đôi ngựa kéo xe, lấy sự biết hổ thẹn làm cán xe, lấy ý làm dây ách, niệm là người cầm cương, biết giữ gìn và phòng hộ, cỗ xe ấy lấy giới luật làm trang bị của xe. Thiền là trục bánh, tinh tấn là bánh xe, tâm xả là sự thăng bằng của ách xe (trong định), không còn ham muốn là tấm nệm êm của xe. Không sân hận, không làm hại ai, sự xa lìa là vũ khí, nhẫn nhục là áo giáp da che thân, cỗ xe lăn bánh hướng về nơi an ổn, thoát khỏi mọi ách khổ. Cỗ xe này sinh ra từ chính bản thân người tu, thành tựu nơi chính mình. Đó là cỗ xe Phạm thiên cao nhất, không gì sánh bằng. Các bậc trí ngồi trên cỗ xe ấy mà rời khỏi thế gian, chắc chắn — không thể khác được — họ đạt chiến thắng.
Bài thứ 4.