Kinh Kāmabhū (1)

Tôn giả Kāmabhū đọc cho cư sĩ Citta nghe một bài kệ của Đức Phật về cỗ xe: bộ phận tinh thuần, mái che trắng, một bánh xe, vị đang đến không lỗi lầm, đã chặt đứt dòng nước, không còn bị trói buộc — và hỏi ý nghĩa chi tiết. Citta xin chờ một lát rồi giải từng hình ảnh: bộ phận tinh thuần là giới, mái che trắng là giải thoát, một bánh xe là niệm, cỗ xe là thân này; tham, sân, si là lỗi lầm và cũng là trói buộc, còn dòng nước là khát ái — tất cả đều đã bị vị A-la-hán cắt đứt tận gốc.

Điểm thực hành

Hãy tự ‘bóc’ một hình ảnh trong kinh thành việc làm cụ thể như Citta đã làm: hôm nay giữ một giới cho trọn vẹn không lỗi — đó là ‘bộ phận tinh thuần’ của chính cỗ xe đời mình.

1. Phẩm Citta Kinh Kāmabhū (1) Một lần, Tôn giả Kāmabhū đang ở gần Macchikāsaṇḍa, trong rừng Ambāṭaka. Rồi cư sĩ Citta đi đến chỗ Tôn giả Kāmabhū; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Kāmabhū rồi ngồi xuống một bên. Tôn giả Kāmabhū nói với cư sĩ Citta đang ngồi một bên: “Này Gia chủ, có lời này được nói đến:

Nghĩa là

Cỗ xe có các bộ phận trọn vẹn, không lỗi, và có mái che màu trắng. Cỗ xe chỉ có một bánh xe, cứ thế lăn chạy mãi. Hãy nhìn vị đang đi tới: vị ấy không còn vướng một lỗi lầm nào. Vị ấy đã cắt đứt dòng nước và không còn bị trói buộc gì nữa.

Này Gia chủ, ý nghĩa của lời nói vắn tắt này phải được hiểu rộng ra như thế nào?” “Bạch Thượng tọa, lời nói này có phải do Đức Thế Tôn nói không?” “Đúng vậy, này Gia chủ.” “Vậy xin Thượng tọa chờ một lát, để con nghĩ về ý nghĩa của lời ấy.” Rồi cư sĩ Citta, sau khi im lặng một lát, thưa với Tôn giả Kāmabhū: “‘Bộ phận được tinh thuần’, bạch Thượng tọa, là tiếng chỉ các giới. ‘Mái trần che màu trắng’, bạch Thượng tọa, là tiếng chỉ sự giải thoát. ‘Một bánh xe’, bạch Thượng tọa, là tiếng chỉ niệm. ‘Liên tục chạy’, bạch Thượng tọa, là tiếng chỉ việc đi tới đi lui. ‘Cỗ xe’, bạch Thượng tọa, là tiếng chỉ cái thân này — thân do bốn yếu tố lớn hợp thành, do cha mẹ sinh ra, được nuôi lớn bằng cơm cháo, vô thường, bị mòn đi, bị chà xát, bị tan rã, bị hủy diệt.

Bạch Thượng tọa, tham là một lỗi lầm, sân là một lỗi lầm, si là một lỗi lầm. Đối với vị Tỷ-kheo đã dứt hết lậu hoặc, những thứ ấy đã được buông bỏ, bị cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như gốc cây thốt nốt đã bị chặt, không còn tồn tại, và về sau không thể sinh khởi nữa. Vì vậy, vị Tỷ-kheo đã dứt hết lậu hoặc được gọi là ‘người không lỗi lầm’. ‘Vị đang đến’, bạch Thượng tọa, là tiếng chỉ vị A-la-hán. ‘Dòng nước’, bạch Thượng tọa, là tiếng chỉ khát ái. Khát ái ấy, đối với vị Tỷ-kheo đã dứt hết lậu hoặc, đã được buông bỏ, bị cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như gốc cây thốt nốt đã bị chặt, không còn tồn tại, và về sau không thể sinh khởi nữa. Vì vậy, vị Tỷ-kheo đã dứt hết lậu hoặc được gọi là ‘người đã chặt đứt dòng nước’.

Bạch Thượng tọa, tham là trói buộc, sân là trói buộc, si là trói buộc. Đối với vị Tỷ-kheo đã dứt hết lậu hoặc, những thứ ấy đã được buông bỏ, bị cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như gốc cây thốt nốt đã bị chặt, không còn tồn tại, và về sau không thể sinh khởi nữa. Vì vậy, vị Tỷ-kheo đã dứt hết lậu hoặc được gọi là ‘người không còn bị trói buộc’. Như vậy, bạch Thượng tọa, lời Đức Thế Tôn đã nói là:

Nghĩa là

Cỗ xe có các bộ phận trọn vẹn, không lỗi, và có mái che màu trắng. Cỗ xe chỉ có một bánh xe, cứ thế lăn chạy mãi. Hãy nhìn vị đang đi tới: vị ấy không còn vướng một lỗi lầm nào. Vị ấy đã cắt đứt dòng nước và không còn bị trói buộc gì nữa.

Bạch Thượng tọa, con hiểu ý nghĩa chi tiết của lời Đức Phật nói vắn tắt ấy là như vậy.” “Thật là điều lành cho ông, này Gia chủ! Thật khéo là điều lành cho ông, này Gia chủ! Vì con mắt tuệ của ông đi suốt vào lời dạy sâu xa của Đức Phật.” Thứ năm.