Kinh Upavāṇa

Tôn giả Upavāṇa hỏi thế nào là Pháp hiện rõ ngay trong đời này. Đức Phật trả lời rất cụ thể: khi thấy một sắc mà trong tâm có tham muốn và mình biết rõ ‘trong tôi có tham muốn’ — đó là Pháp hiện rõ; và khi thấy sắc mà không còn tham muốn, biết rõ ‘trong tôi không có tham muốn’ — đó cũng là Pháp hiện rõ, áp dụng cho cả sáu căn.

Điểm thực hành

Pháp ‘hiện rõ ngay’ không cần tìm đâu xa: ngay lần tới khi mắt thấy một món đồ hấp dẫn, hãy dừng một giây và tự hỏi ‘trong tôi có tham muốn đối với cái này không?’ — biết rõ câu trả lời là đang tu.

7. Phẩm Migajāla Upavāṇa Rồi Tôn giả Upavāṇa đi đến chỗ Đức Phật. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Upavāṇa nói với Đức Phật: “Bạch Ngài, người ta nói ‘Pháp hiện rõ ngay trong đời này, Pháp hiện rõ ngay trong đời này’. Bạch Ngài, thế nào là Pháp hiện rõ ngay trong đời này, có kết quả tức thì, mời người đến mà thấy, có khả năng hướng lên cao, để người có trí tự mình hiểu biết?” “Ở đây, này Upavāṇa, một vị Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực) dùng mắt thấy một sắc, vừa cảm nhận sắc ấy vừa cảm nhận cả sự tham muốn sắc ấy. Trong vị ấy có sự tham muốn đối với các sắc, và vị ấy biết rõ: ‘Trong tôi có sự tham muốn đối với các sắc.’ Chính vì vị Tỷ-kheo ấy, này Upavāṇa, dùng mắt thấy sắc, vừa cảm nhận sắc vừa cảm nhận cả sự tham muốn sắc, và trong vị ấy có sự tham muốn đối với các sắc, vị ấy biết rõ: ‘Trong tôi có sự tham muốn đối với các sắc’, nên, này Upavāṇa, đó là cách Pháp hiện rõ ngay trong đời này, có kết quả tức thì, mời người đến mà thấy, có khả năng hướng lên cao, để người có trí tự mình hiểu biết.

Lại nữa, này Upavāṇa, một vị Tỷ-kheo dùng lưỡi nếm một vị, vừa cảm nhận vị ấy vừa cảm nhận cả sự tham muốn vị ấy. Trong vị ấy có sự tham muốn đối với các vị, và vị ấy biết rõ: ‘Trong tôi có sự tham muốn đối với các vị.’ Chính vì vị Tỷ-kheo ấy, này Upavāṇa, dùng lưỡi nếm vị, vừa cảm nhận vị vừa cảm nhận cả sự tham muốn vị, và trong vị ấy có sự tham muốn đối với các vị, vị ấy biết rõ: ‘Trong tôi có sự tham muốn đối với các vị’, nên, này Upavāṇa, đó là cách Pháp hiện rõ ngay trong đời này, có kết quả tức thì, mời người đến mà thấy, có khả năng hướng lên cao, để người có trí tự mình hiểu biết. (Cũng vậy với tai nghe tiếng, mũi ngửi hương và thân cảm xúc.) Lại nữa, này Upavāṇa, một vị Tỷ-kheo dùng ý biết một pháp, vừa cảm nhận pháp ấy vừa cảm nhận cả sự tham muốn pháp ấy.

Trong vị ấy có sự tham muốn đối với các pháp, và vị ấy biết rõ: ‘Trong tôi có sự tham muốn đối với các pháp.’ Chính vì vị Tỷ-kheo ấy, này Upavāṇa, dùng ý biết pháp, vừa cảm nhận pháp vừa cảm nhận cả sự tham muốn pháp, và trong vị ấy có sự tham muốn đối với các pháp, vị ấy biết rõ: ‘Trong tôi có sự tham muốn đối với các pháp’, nên, này Upavāṇa, đó là cách Pháp hiện rõ ngay trong đời này, có kết quả tức thì, mời người đến mà thấy, có khả năng hướng lên cao, để người có trí tự mình hiểu biết. Ở đây, này Upavāṇa, một vị Tỷ-kheo dùng mắt thấy một sắc, cảm nhận sắc ấy nhưng không cảm nhận sự tham muốn sắc ấy. Trong vị ấy không có sự tham muốn đối với các sắc, và vị ấy biết rõ: ‘Trong tôi không có sự tham muốn đối với các sắc.’ Chính vì vị Tỷ-kheo ấy, này Upavāṇa, dùng mắt thấy sắc, cảm nhận sắc nhưng không cảm nhận sự tham muốn sắc, và trong vị ấy không có sự tham muốn đối với các sắc, vị ấy biết rõ: ‘Trong tôi không có sự tham muốn đối với các sắc’, nên, này Upavāṇa, đó là cách Pháp hiện rõ ngay trong đời này, có kết quả tức thì, mời người đến mà thấy, có khả năng hướng lên cao, để người có trí tự mình hiểu biết.

Này Upavāṇa, một vị Tỷ-kheo dùng lưỡi nếm một vị, cảm nhận vị ấy nhưng không cảm nhận sự tham muốn vị ấy. Trong vị ấy không có sự tham muốn đối với các vị, và vị ấy biết rõ: ‘Trong tôi không có sự tham muốn đối với các vị.’ Chính vì như vậy, này Upavāṇa, đó là cách Pháp hiện rõ ngay trong đời này, có kết quả tức thì, mời người đến mà thấy, có khả năng hướng lên cao, để người có trí tự mình hiểu biết. (Cũng vậy với tai nghe tiếng, mũi ngửi hương và thân cảm xúc.) Lại nữa, này Upavāṇa, một vị Tỷ-kheo dùng ý biết một pháp, cảm nhận pháp ấy nhưng không cảm nhận sự tham muốn pháp ấy. Trong vị ấy không có sự tham muốn đối với các pháp, và vị ấy biết rõ: ‘Trong tôi không có sự tham muốn đối với các pháp.’ Chính vì vị Tỷ-kheo ấy, này Upavāṇa, dùng ý biết pháp, cảm nhận pháp nhưng không cảm nhận sự tham muốn pháp, và trong vị ấy không có sự tham muốn đối với các pháp, vị ấy biết rõ: ‘Trong tôi không có sự tham muốn đối với các pháp’, nên, này Upavāṇa, đó là cách Pháp hiện rõ ngay trong đời này, có kết quả tức thì, mời người đến mà thấy, có khả năng hướng lên cao, để người có trí tự mình hiểu biết.”

Bài thứ 8.