Kinh Pháp Môn Lửa Cháy

Đức Phật dạy một pháp môn mạnh mẽ: thà để từng giác quan bị hủy hoại bởi sắt nung đỏ còn hơn để tâm bám lấy tướng chung và các nét riêng của cảnh mà chúng nhận biết, vì thức bị trói vào vị ngọt của cảnh như vậy có thể đưa người ta đến địa ngục hay cõi súc sinh lúc chết; thà ngủ còn hơn nuôi những ý nghĩ chia rẽ Tăng đoàn. Rồi Ngài chỉ lối ra: vị Thánh đệ tử quán mắt, sắc, nhãn thức, xúc chạm và cảm thọ — và cả năm nhóm còn lại — đều là vô thường, nhàm chán chúng, ly tham và được giải thoát.

Điểm thực hành

Mỗi khi mắt hay tai bị một cảnh đẹp cuốn đi, hãy dừng lại và quán ngay: căn này, cảnh này, cảm thọ này đều vô thường — quán như vậy ngay trong khoảnh khắc bị cuốn, thay vì chạy theo nét riêng của cảnh.

18. Phẩm Biển Kinh Pháp Môn Lửa Cháy “Này các Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực), Ta sẽ giảng cho các ông pháp môn lửa cháy, cũng là pháp môn về Pháp. Hãy lắng nghe. Này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp môn lửa cháy, pháp môn về Pháp? Này các Tỷ-kheo, thà để nhãn căn bị xé rách bởi một cây kim sắt nung đỏ, đang cháy hừng hực, rực sáng, còn hơn là bám lấy tướng chung (hình dáng tổng thể khiến tâm bị cuốn theo) qua từng nét riêng nơi các sắc do mắt nhận biết. Này các Tỷ-kheo, nếu thức cứ đứng yên, bị trói chặt vào vị ngọt của tướng chung hay bị trói chặt vào vị ngọt của các nét riêng, rồi người ấy chết ngay lúc đó, thì có thể xảy ra việc người ấy đi đến một trong hai nơi đến:

địa ngục hoặc cõi súc sinh. Này các Tỷ-kheo, vì thấy rõ mối nguy hại này nên Ta nói như vậy. Này các Tỷ-kheo, thà để nhĩ căn bị xé rách bởi một cái dùi sắt sắc nhọn, đang cháy hừng hực, rực sáng, còn hơn là bám lấy tướng chung qua từng nét riêng nơi các tiếng do tai nhận biết. Này các Tỷ-kheo, nếu thức cứ đứng yên, bị trói chặt vào vị ngọt của tướng chung hay bị trói chặt vào vị ngọt của các nét riêng, rồi người ấy chết ngay lúc đó, thì có thể xảy ra việc người ấy đi đến một trong hai nơi đến: địa ngục hoặc cõi súc sinh. Này các Tỷ-kheo, vì thấy rõ mối nguy hại này nên Ta nói như vậy. Này các Tỷ-kheo, thà để tỷ căn bị xé rách bởi một cái kìm cắt móng sắc nhọn, đang cháy hừng hực, rực sáng, còn hơn là bám lấy tướng chung qua từng nét riêng nơi các mùi do mũi nhận biết.

Này các Tỷ-kheo, nếu thức cứ đứng yên, bị trói chặt vào vị ngọt của tướng chung hay bị trói chặt vào vị ngọt của các nét riêng, rồi người ấy chết ngay lúc đó, thì có thể xảy ra việc người ấy đi đến một trong hai nơi đến: địa ngục hoặc cõi súc sinh. Này các Tỷ-kheo, vì thấy rõ mối nguy hại này nên Ta nói như vậy. Này các Tỷ-kheo, thà để thiệt căn bị xé rách bởi một con dao cạo sắc nhọn, đang cháy hừng hực, rực sáng, còn hơn là bám lấy tướng chung qua từng nét riêng nơi các vị do lưỡi nhận biết. Này các Tỷ-kheo, nếu thức cứ đứng yên, bị trói chặt vào vị ngọt của tướng chung hay bị trói chặt vào vị ngọt của các nét riêng, rồi người ấy chết ngay lúc đó, thì có thể xảy ra việc người ấy đi đến một trong hai nơi đến:

địa ngục hoặc cõi súc sinh. Này các Tỷ-kheo, vì thấy rõ mối nguy hại này nên Ta nói như vậy. Này các Tỷ-kheo, thà để thân căn bị xé rách bởi một ngọn giáo sắc nhọn, đang cháy hừng hực, rực sáng, còn hơn là bám lấy tướng chung qua từng nét riêng nơi những xúc chạm do thân nhận biết. Này các Tỷ-kheo, nếu thức cứ đứng yên, bị trói chặt vào vị ngọt của tướng chung hay bị trói chặt vào vị ngọt của các nét riêng, rồi người ấy chết ngay lúc đó, thì có thể xảy ra việc người ấy đi đến một trong hai nơi đến: địa ngục hoặc cõi súc sinh. Này các Tỷ-kheo, vì thấy rõ mối nguy hại này nên Ta nói như vậy. Này các Tỷ-kheo, thà đi ngủ còn hơn. Này các Tỷ-kheo, Ta nói giấc ngủ là trống rỗng đối với chúng sinh đang sống, là không kết quả đối với chúng sinh đang sống, là mê mờ đối với chúng sinh đang sống; nhưng khi ngủ, người ta không suy nghĩ những ý nghĩ khiến mình bị chúng chi phối đến mức chia rẽ Tăng đoàn.

Này các Tỷ-kheo, vì thấy rõ mối nguy hại của sự trống rỗng ấy nơi chúng sinh đang sống nên Ta nói như vậy. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử có nghe nhiều suy ngẫm như sau: ‘Thôi đừng để nhãn căn bị xé rách bởi cây kim sắt nung đỏ, đang cháy hừng hực, rực sáng nữa. Ta hãy để tâm vào chính điều này: mắt là vô thường, các sắc là vô thường, nhãn thức là vô thường, xúc chạm của mắt là vô thường; và cảm thọ nào sinh lên do duyên xúc chạm của mắt — dễ chịu, đau khổ, hay không đau khổ cũng không dễ chịu — cảm thọ ấy cũng là vô thường.’ ‘Thôi đừng để nhĩ căn bị xé rách bởi cái dùi sắt sắc nhọn, đang cháy hừng hực, rực sáng nữa. Ta hãy để tâm vào chính điều này:

tai là vô thường, các tiếng là vô thường, nhĩ thức là vô thường, xúc chạm của tai là vô thường; và cảm thọ nào sinh lên do duyên xúc chạm của tai — dễ chịu, đau khổ, hay không đau khổ cũng không dễ chịu — cảm thọ ấy cũng là vô thường.’ ‘Thôi đừng để tỷ căn bị xé rách bởi cái kìm cắt móng sắc nhọn, đang cháy hừng hực, rực sáng nữa. Ta hãy để tâm vào chính điều này: mũi là vô thường, các mùi là vô thường, tỷ thức là vô thường, xúc chạm của mũi là vô thường; và cảm thọ nào sinh lên do duyên xúc chạm của mũi — dễ chịu, đau khổ, hay không đau khổ cũng không dễ chịu — cảm thọ ấy cũng là vô thường.’ ‘Thôi đừng để thiệt căn bị xé rách bởi con dao cạo sắc nhọn, đang cháy hừng hực, rực sáng nữa.

Ta hãy để tâm vào chính điều này: lưỡi là vô thường, các vị là vô thường, thiệt thức là vô thường, xúc chạm của lưỡi là vô thường; và cảm thọ nào sinh lên do duyên xúc chạm của lưỡi — dễ chịu, đau khổ, hay không đau khổ cũng không dễ chịu — cảm thọ ấy cũng là vô thường.’ ‘Thôi đừng để thân căn bị xé rách bởi ngọn giáo sắc nhọn, đang cháy hừng hực, rực sáng nữa. Ta hãy để tâm vào chính điều này: thân là vô thường, những xúc chạm là vô thường, thân thức là vô thường, xúc chạm của thân là vô thường; và cảm thọ nào sinh lên do duyên xúc chạm của thân — dễ chịu, đau khổ, hay không đau khổ cũng không dễ chịu — cảm thọ ấy cũng là vô thường.’ ‘Thôi đừng ngủ nữa.

Ta hãy để tâm vào chính điều này: ý là vô thường, các pháp là vô thường, ý thức là vô thường, xúc chạm của ý là vô thường; và cảm thọ nào sinh lên do duyên xúc chạm của ý — dễ chịu, đau khổ, hay không đau khổ cũng không dễ chịu — cảm thọ ấy cũng là vô thường.’ Thấy như vậy, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử có nghe nhiều nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với các sắc, nhàm chán đối với nhãn thức, nhàm chán đối với xúc chạm của mắt, và nhàm chán đối với cảm thọ sinh lên do duyên xúc chạm của mắt. Vị ấy cũng nhàm chán đối với tai, các tiếng, nhĩ thức và xúc chạm của tai; đối với mũi, các mùi, tỷ thức và xúc chạm của mũi; đối với lưỡi, các vị, thiệt thức và xúc chạm của lưỡi; đối với thân, những xúc chạm, thân thức và xúc chạm của thân; đối với ý, các pháp, ý thức và xúc chạm của ý.

Và cảm thọ nào sinh lên do duyên xúc chạm của ý — dễ chịu, đau khổ, hay không đau khổ cũng không dễ chịu — vị ấy cũng nhàm chán đối với cảm thọ ấy. Nhàm chán nên tham muốn tàn lụi; tham muốn tàn lụi nên được giải thoát; khi đã giải thoát, trí biết rõ: ‘Ta đã được giải thoát.’ Vị ấy hiểu rõ: ‘Sinh tử đã dứt, đời sống Phạm hạnh đã sống trọn, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lại trạng thái này nữa.’ Này các Tỷ-kheo, đó là pháp môn lửa cháy, pháp môn về Pháp.” Bài thứ 8.