Kinh Kāmabhū

Tại khu vườn Ghosita ở Kosambī, Tôn giả Kāmabhū đến hỏi Tôn giả Ānanda đúng câu hỏi của kinh trước: mắt trói buộc các sắc hay các sắc trói buộc mắt? Tôn giả Ānanda trả lời như Tôn giả Sāriputta: cả hai đều không; chính lòng ham muốn, tham đắm sinh lên do duyên cả căn và cảnh mới là kiết sử, như sợi dây hay cái ách buộc hai con bò đen trắng, chứ không con bò nào trói buộc con nào.

Điểm thực hành

Khi tâm bị một cảnh bên ngoài kéo đi, hãy tìm sợi dây thật sự — lòng ham muốn, tham đắm trong chính tâm mình — thay vì đổ lỗi cho cảnh hay cho giác quan.

18. Phẩm Biển Kinh Kāmabhū Một thời, Tôn giả Ānanda và Tôn giả Kāmabhū cùng trú ở Kosambī, trong khu vườn Ghosita. Buổi chiều hôm ấy, Tôn giả Kāmabhū rời chỗ ngồi yên một mình, đi đến chỗ Tôn giả Ānanda và trao đổi với ngài những lời chào hỏi thân mật. Chào hỏi xong, ngài ngồi xuống một bên và thưa với Tôn giả Ānanda: “Thưa Hiền giả Ānanda, rốt cuộc là thế nào: mắt là kiết sử (những sợi dây trói buộc tâm) của các sắc, hay các sắc là kiết sử của mắt? Tai là kiết sử của các tiếng, hay các tiếng là kiết sử của tai? Mũi là kiết sử của các mùi, hay các mùi là kiết sử của mũi? Lưỡi là kiết sử của các vị, hay các vị là kiết sử của lưỡi? Thân là kiết sử của những xúc chạm, hay những xúc chạm là kiết sử của thân?

Hay ý là kiết sử của các pháp, hay các pháp là kiết sử của ý?” “Này Hiền giả Kāmabhū, mắt không phải là kiết sử của các sắc, các sắc cũng không phải là kiết sử của mắt. Ở đây, do duyên cả mắt và các sắc mà lòng ham muốn, tham đắm sinh lên; chính lòng ham muốn, tham đắm ấy là kiết sử ở đây. Tai không phải là kiết sử của các tiếng, các tiếng cũng không phải là kiết sử của tai. Mũi không phải là kiết sử của các mùi, các mùi cũng không phải là kiết sử của mũi. Lưỡi không phải là kiết sử của các vị, các vị cũng không phải là kiết sử của lưỡi. Thân không phải là kiết sử của những xúc chạm, những xúc chạm cũng không phải là kiết sử của thân. Ý không phải là kiết sử của các pháp, các pháp cũng không phải là kiết sử của ý.

Ở đây, do duyên cả ý và các pháp mà lòng ham muốn, tham đắm sinh lên; chính lòng ham muốn, tham đắm ấy là kiết sử ở đây.” “Ví như, này Hiền giả, có một con bò đen và một con bò trắng bị buộc chung bằng một sợi dây hay một cái ách. Nếu có người nói thế này: ‘Con bò đen là kiết sử của con bò trắng, con bò trắng là kiết sử của con bò đen’ — nói như vậy có đúng không?” “Không đúng, thưa Hiền giả.” “Này Hiền giả, con bò đen không phải là kiết sử của con bò trắng, con bò trắng cũng không phải là kiết sử của con bò đen. Chính sợi dây hay cái ách duy nhất buộc hai con lại với nhau mới là kiết sử ở đây.” “Cũng vậy, này Hiền giả, mắt không phải là kiết sử của các sắc, các sắc cũng không phải là kiết sử của mắt.

Tai không phải là kiết sử của các tiếng, các tiếng cũng không phải là kiết sử của tai. Mũi không phải là kiết sử của các mùi, các mùi cũng không phải là kiết sử của mũi. Lưỡi không phải là kiết sử của các vị, các vị cũng không phải là kiết sử của lưỡi. Thân không phải là kiết sử của những xúc chạm, những xúc chạm cũng không phải là kiết sử của thân. Ý không phải là kiết sử của các pháp, các pháp cũng không phải là kiết sử của ý. Ở đây, do duyên cả ý và các pháp mà lòng ham muốn, tham đắm sinh lên; chính lòng ham muốn, tham đắm ấy là kiết sử ở đây.” Bài thứ 6.