Kinh Tôi Hơn
Đức Phật chỉ gốc của mọi so sánh hơn thua: vì có sáu căn và vì bám giữ, cố chấp vào chúng, nên mới có ý nghĩ ‘tôi hơn’, ‘tôi ngang bằng’, ‘tôi thua kém’. Các căn đều vô thường và khổ; không bám giữ một thứ vô thường thì tâm so sánh không còn đất đứng. Thấy vậy, bậc Thánh đệ tử nhàm chán sáu căn, ly tham và được giải thoát.
Điểm thực hànhMỗi lần thấy mình đang so sánh với người khác, hãy nhận ra cái ‘tôi’ trong phép so sánh ấy đang bám vào một căn vô thường — và phép so sánh sẽ tự tan.
11. Phẩm An Ổn Khỏi Khổ Ách Kinh Tôi Hơn “Này các Tỷ-kheo, khi có cái gì, do chấp thủ (bám giữ) cái gì, do cố chấp vào cái gì, mà có ý nghĩ: ‘Tôi hơn’, ‘Tôi ngang bằng’ hay ‘Tôi thua kém’?” “Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp lấy Đức Phật làm căn bản, lấy Đức Phật làm người dẫn đường, lấy Đức Phật làm chỗ nương tựa. Lành thay, bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn làm sáng tỏ ý nghĩa của lời này. Sau khi nghe Thế Tôn giảng, các Tỷ-kheo sẽ ghi nhớ.” “Này các Tỷ-kheo, khi có mắt, do chấp thủ mắt, do cố chấp vào mắt, nên có ý nghĩ: ‘Tôi hơn’, ‘Tôi ngang bằng’ hay ‘Tôi thua kém’. Khi có lưỡi, do chấp thủ lưỡi, do cố chấp vào lưỡi, nên có ý nghĩ: ‘Tôi hơn’, ‘Tôi ngang bằng’ hay ‘Tôi thua kém’.
Khi có ý, do chấp thủ ý, do cố chấp vào ý, nên có ý nghĩ: ‘Tôi hơn’, ‘Tôi ngang bằng’ hay ‘Tôi thua kém’. Các ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, mắt là thường hay vô thường?” “Là vô thường, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường thì là khổ hay là lạc?” “Là khổ, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường, khổ, luôn biến đổi — nếu không chấp thủ nó, có thể có ý nghĩ: ‘Tôi hơn’, ‘Tôi ngang bằng’ hay ‘Tôi thua kém’ không?” “Thưa không, bạch Thế Tôn.” “Lưỡi là thường hay vô thường?” “Là vô thường, bạch Thế Tôn.” “Ý là thường hay vô thường?” “Là vô thường, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường thì là khổ hay là lạc?” “Là khổ, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường, khổ, luôn biến đổi — nếu không chấp thủ nó, có thể có ý nghĩ: ‘Tôi hơn’, ‘Tôi ngang bằng’ hay ‘Tôi thua kém’ không?”
“Thưa không, bạch Thế Tôn.” “Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Thánh đệ tử nghe nhiều nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với tai, nhàm chán đối với mũi, nhàm chán đối với lưỡi, nhàm chán đối với thân, nhàm chán đối với ý. Do nhàm chán nên ly tham; do ly tham nên được giải thoát; khi đã giải thoát, trí khởi lên biết rằng: ‘Ta đã được giải thoát’. Vị ấy biết rõ: ‘Sự sinh đã dứt, đời sống phạm hạnh đã hoàn thành, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lại trạng thái này nữa’.” Bài thứ 5.