Kinh Chấp Thủ
Các Tỷ-kheo hỏi: khi có cái gì, do chấp thủ cái gì, mà lạc và khổ khởi lên trong nội tâm? Đức Phật trả lời qua từng căn: vì có mắt — và các căn còn lại — và vì bám giữ chúng. Nhưng các căn đều vô thường, khổ, luôn biến đổi; nếu không bám giữ một thứ vô thường như vậy, lạc và khổ nội tâm không thể khởi lên. Thấy rõ điều đó, bậc Thánh đệ tử nhàm chán sáu căn, ly tham và được giải thoát.
Điểm thực hànhKhi lòng đang vui buồn dao động, hãy truy ngược: mình đang bám giữ vào căn nào, đối tượng nào? Nhận ra nó vô thường, sự bám giữ tự lỏng ra.
11. Phẩm An Ổn Khỏi Khổ Ách Kinh Chấp Thủ “Này các Tỷ-kheo, khi có cái gì, do chấp thủ (bám giữ) cái gì, mà lạc và khổ khởi lên trong nội tâm?” “Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp lấy Đức Phật làm căn bản, lấy Đức Phật làm người dẫn đường, lấy Đức Phật làm chỗ nương tựa. Lành thay, bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn làm sáng tỏ ý nghĩa của lời này. Sau khi nghe Thế Tôn giảng, các Tỷ-kheo sẽ ghi nhớ.” “Này các Tỷ-kheo, khi có mắt, do chấp thủ mắt, lạc và khổ khởi lên trong nội tâm. Khi có ý, do chấp thủ ý, lạc và khổ khởi lên trong nội tâm. Các ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, mắt là thường hay vô thường?” “Là vô thường, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường thì là khổ hay là lạc?”
“Là khổ, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường, khổ, luôn biến đổi — nếu không chấp thủ nó, lạc và khổ có thể khởi lên trong nội tâm không?” “Thưa không, bạch Thế Tôn.” “Lưỡi là thường hay vô thường?” “Là vô thường, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường thì là khổ hay là lạc?” “Là khổ, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường, khổ, luôn biến đổi — nếu không chấp thủ nó, lạc và khổ có thể khởi lên trong nội tâm không?” “Thưa không, bạch Thế Tôn.” “Ý là thường hay vô thường?” “Là vô thường, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường thì là khổ hay là lạc?” “Là khổ, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường, khổ, luôn biến đổi — nếu không chấp thủ nó, lạc và khổ có thể khởi lên trong nội tâm không?”
“Thưa không, bạch Thế Tôn.” “Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Thánh đệ tử nghe nhiều nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với tai, nhàm chán đối với mũi, nhàm chán đối với lưỡi, nhàm chán đối với thân, nhàm chán đối với ý. Do nhàm chán nên ly tham; do ly tham nên được giải thoát; khi đã giải thoát, trí khởi lên biết rằng: ‘Ta đã được giải thoát’. Vị ấy biết rõ: ‘Sự sinh đã dứt, đời sống phạm hạnh đã hoàn thành, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lại trạng thái này nữa’.” Bài thứ 2.