Thân ái — yêu thương chính mình
Vua Pasenadi tự suy ngẫm và kết luận: ai làm ác bằng thân, lời và ý là người không yêu thương chính mình, dù miệng nói có yêu; ai làm điều tốt mới thật sự yêu thương chính mình. Đức Phật xác nhận và thêm bài kệ: khi chết đi, thứ duy nhất mang theo như bóng theo hình là nghiệp tốt và ác đã làm, nên hãy làm lành tích lũy cho đời sau.
Điểm thực hànhYêu thương chính mình không phải bằng lời nói mà bằng hành động: mỗi việc tốt làm bằng thân, lời và ý là một lần bạn đối xử với mình như người thân yêu.
Phẩm Triền Phược Kinh Thân Ái — Yêu Thương Chính Mình Câu chuyện xảy ra ở thành Xá-vệ. Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi xứ Kosala thưa với Đức Phật: “Bạch Thế Tôn, vừa rồi khi con ngồi yên một mình ở nơi vắng, ý nghĩ này sinh khởi trong tâm con: ‘Những ai là người yêu thương chính mình? Những ai là người không yêu thương chính mình?’ Bấy giờ, bạch Thế Tôn, con nghĩ như sau: ‘Những ai làm điều ác bằng thân, làm điều ác bằng lời nói, làm điều ác bằng ý nghĩ, thì những người ấy không yêu thương chính mình. Dù họ có nói: “tôi yêu thương chính mình”, thật ra họ vẫn không yêu thương chính mình.’ Vì sao vậy? Vì họ đối xử với chính mình như một kẻ thù đối xử với kẻ thù; đó là việc họ tự làm cho chính mình.
Do vậy, họ không yêu thương chính mình. Những ai làm điều tốt bằng thân, làm điều tốt bằng lời nói, làm điều tốt bằng ý nghĩ, thì những người ấy yêu thương chính mình. Dù họ có nói: ‘tôi không yêu thương chính mình’, thật ra họ vẫn yêu thương chính mình. Vì sao vậy? Vì họ đối xử với chính mình như một người thân yêu đối xử với người thân yêu; đó là việc họ tự làm cho chính mình. Do vậy, họ yêu thương chính mình.’” Đức Phật nói: “Đúng vậy, thưa Đại vương! Đúng vậy, thưa Đại vương! Rồi Đức Phật lặp lại lời của nhà vua: “Thưa Đại vương, những ai làm điều ác bằng thân, làm điều ác bằng lời nói, làm điều ác bằng ý nghĩ, thì những người ấy không yêu thương chính mình.
Dù họ có nói: ‘tôi yêu thương chính mình’, thật ra họ vẫn không yêu thương chính mình. Vì sao vậy? Thưa Đại vương, vì họ đối xử với chính mình như một kẻ thù đối xử với kẻ thù; đó là việc họ tự làm cho chính mình. Do vậy, họ không yêu thương chính mình. Thưa Đại vương, những ai làm điều tốt bằng thân, làm điều tốt bằng lời nói, làm điều tốt bằng ý nghĩ, thì những người ấy yêu thương chính mình. Dù họ có nói: ‘tôi không yêu thương chính mình’, thật ra họ vẫn yêu thương chính mình. Vì sao vậy? Thưa Đại vương, vì họ đối xử với chính mình như một người thân yêu đối xử với người thân yêu; đó là việc họ tự làm cho chính mình. Do vậy, họ yêu thương chính mình.”
Đức Phật đã nói như vậy. Nói xong, bậc Thiện Thệ lại nói thêm bài kệ:
Họ sẽ không liên hệ, Với các điều ác hạnh.
Khó được chơn hạnh phúc,
Kẻ làm điều ác hạnh,
Bị thần chết cầm tù,
Từ bỏ thân làm người.
Kẻ có nghiệp như vậy, Cái gì là của mình?
Lấy cái gì đem đi?
Cái gì theo dõi họ,
Như bóng theo dõi hình?
Làm các nghiệp công đức, Làm các nghiệp ác đức,
Ở đây kẻ bị chết,
Cả hai của kẻ ấy,
Lấy cả hai đem đi.
Cả hai theo kẻ ấy,
Như bóng theo dõi hình.
Do vậy hãy làm lành,
Tích lũy cho đời sau,
Công đức cho đời sau,
Là hậu cứ cho người.
Nghĩa là
Nếu biết chính mình là điều thân ái, bạn sẽ không gắn mình với điều ác. Hạnh phúc không dễ tìm được bởi người làm điều ác. Khi bị thần chết bắt giữ, đang từ bỏ đời sống làm người này, bạn có thể gọi cái gì là của mình? Bạn mang theo cái gì khi ra đi? Cái gì đi theo bạn, như cái bóng không bao giờ rời xa? Cả việc tốt lẫn việc ác mà một người phàm làm ở đời này chính là thứ người ấy gọi là của mình. Người ấy mang chúng theo khi ra đi. Chúng đi theo người ấy, như cái bóng không bao giờ rời xa. Vì vậy hãy làm điều lành, tích lũy vốn cho đời sống mai sau. Các việc phúc là chỗ dựa của chúng sinh ở thế giới bên kia.