Không phóng dật
Vua Pasenadi hỏi có một pháp nào đem lại ích lợi cho cả đời này và đời sau không. Đức Phật đáp: đó là sự không phóng dật — như dấu chân voi chứa được mọi dấu chân khác, sự không phóng dật bao hàm mọi điều lành. Bài kệ kết luận: người sáng suốt không phóng dật trong việc làm phước thì đạt cả hai ích lợi.
Điểm thực hànhKhông phóng dật — tức tỉnh táo, cẩn trọng và liên tục trong việc lành — là gốc của mọi thành quả: hãy giữ một việc thiện nhỏ mỗi ngày mà không gián đoạn.
Phẩm Không Con Kinh Không Phóng Dật Câu chuyện xảy ra ở thành Xá-vệ. Vua Pasenadi xứ Kosala đến chỗ Đức Phật và ngồi xuống một bên. Ngồi ở đó, vua Pasenadi xứ Kosala thưa với Đức Phật: “Bạch Thế Tôn, có một pháp nào nắm giữ được cả hai ích lợi — ích lợi của đời này và ích lợi của đời sau không?” Đức Phật đáp: “Thưa Đại vương, có một pháp nắm giữ được cả hai ích lợi — ích lợi của đời này và ích lợi của đời sau.” Nhà vua hỏi: “Bạch Thế Tôn, một pháp nào nắm giữ được cả hai ích lợi — ích lợi của đời này và ích lợi của đời sau?” Đức Phật đáp: “Thưa Đại vương, sự không phóng dật là một pháp nắm giữ được cả hai ích lợi — ích lợi của đời này và ích lợi của đời sau.
Thưa Đại vương, ví như dấu chân của tất cả các loài vật đi trên đất đều có thể gom vào trong dấu chân voi, và dấu chân voi được gọi là lớn nhất trong các dấu chân vì sự to lớn của nó. Cũng vậy, thưa Đại vương, sự không phóng dật là một pháp nắm giữ được cả hai ích lợi — ích lợi của đời này và ích lợi của đời sau.” Đức Phật đã nói như vậy. Nói xong, bậc Thiện Thệ lại nói thêm bài kệ:
Ðược sanh lên Thiên giới, Sanh các nhà quý tộc,
Ai ước nguyện tuổi thọ, Không bệnh, có diệu sắc, Ðược sanh lên Thiên giới, Sanh các nhà quý tộc,
Phải liên tục tăng thượng, Tinh tấn, không dừng nghĩ.
Người hiền triết tán thán, Hạnh lành không phóng dật,
Ðối với những người lành, Làm các hạnh công đức,
Người hiền không phóng dật,
Ðược cả hai lợi ích,
Lợi ích trong đời này,
Lợi ích cả đời sau.
Kẻ anh hùng được gọi, Là bậc chơn hiền trí,
Nếu biết nắm chụp lấy, Hạnh phúc cho chính mình.
Nghĩa là
Người ước nguyện những niềm vui lớn lao, hết lần này đến lần khác: sống thọ, khỏe mạnh, sắc đẹp, sinh lên cõi trời và sinh vào dòng họ cao sang — người ước nguyện những điều ấy, phải không ngừng tăng tiến, tinh tấn không dừng nghỉ (trong sự không phóng dật). Những người sáng suốt tán thán sự không phóng dật nơi những người lành làm các việc phước đức. Người sáng suốt không phóng dật thì nắm giữ được cả hai ích lợi: ích lợi trong đời này và ích lợi trong các đời sau. Người tỉnh táo, hiểu thấu ý nghĩa ấy, được gọi là bậc hiền trí (vì biết nắm lấy hạnh phúc cho chính mình).