Tự Mình Làm Hòn Đảo

Đức Phật dạy hãy tự mình làm hòn đảo và chỗ nương tựa cho mình, lấy Pháp làm hòn đảo và chỗ nương tựa. Sầu khổ sinh từ việc người phàm bám vào thọ; vị thánh đệ tử biết rõ tính vô thường của năm uẩn thì buông bỏ được sầu khổ và được gọi là đạt Niết-bàn trong khía cạnh ấy.

Điểm thực hành

Khi buồn khổ nổi lên, quay về nương tựa vào Pháp: quán uẩn vô thường cho đến khi sầu khổ tự buông.

Phẩm Tự Mình Làm Hòn Đảo Tự Mình Làm Hòn Đảo Câu chuyện này xảy ra ở thành Sāvatthī. “Này các Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực), hãy sống tự mình làm hòn đảo cho chính mình, tự mình làm chỗ nương tựa cho chính mình, không nương tựa vào ai khác; hãy lấy Pháp làm hòn đảo, lấy Pháp làm chỗ nương tựa, không nương tựa vào cái gì khác. Này các Tỷ-kheo, khi sống tự mình làm hòn đảo, tự mình làm chỗ nương tựa, không nương tựa vào ai khác; lấy Pháp làm hòn đảo, lấy Pháp làm chỗ nương tựa, không nương tựa vào cái gì khác, các ông cần quán xét một cách hợp lý như vầy: “Sầu, than khóc, khổ, buồn và tuyệt vọng sinh khởi từ đâu, chúng có nguồn gốc từ đâu?” Này các Tỷ-kheo, sầu, than khóc, khổ, buồn và tuyệt vọng sinh khởi từ đâu, chúng có nguồn gốc từ đâu?

Đó là khi một người bình thường không có học, chưa từng gặp các bậc Thánh, không rành và cũng không được rèn luyện theo Pháp của các bậc Thánh; chưa từng gặp các bậc chân nhân, không rành và cũng không được rèn luyện theo Pháp của các bậc chân nhân. Người ấy xem sắc là tự ngã, xem tự ngã có sắc, xem sắc ở trong tự ngã, hay xem tự ngã ở trong sắc. Thế nhưng sắc của người ấy rồi cũng đổi thay và mất đi, từ đó sinh khởi sầu, than khóc, khổ, buồn và tuyệt vọng. Người ấy xem thọ là tự ngã, xem tự ngã có thọ, xem thọ ở trong tự ngã, hay xem tự ngã ở trong thọ. Thọ ấy của người ấy biến đổi và trở nên khác đi. Do thọ ấy biến đổi và trở nên khác đi, sầu, than khóc, khổ, buồn và tuyệt vọng sinh khởi nơi người ấy.

Người ấy xem tưởng là tự ngã, xem tự ngã có tưởng, xem tưởng ở trong tự ngã, hay xem tự ngã ở trong tưởng. Người ấy xem các hành là tự ngã, xem tự ngã có các hành, xem các hành ở trong tự ngã, hay xem tự ngã ở trong các hành. Người ấy xem thức là tự ngã, xem tự ngã có thức, xem thức ở trong tự ngã, hay xem tự ngã ở trong thức. Thế nhưng thức của người ấy rồi cũng đổi thay và mất đi, từ đó sinh khởi sầu, than khóc, khổ, buồn và tuyệt vọng. Nhưng này các Tỷ-kheo, khi đã biết rõ tính vô thường của sắc, sự biến đổi, sự phai nhạt và sự chấm dứt của nó, và thấy đúng như thật bằng trí tuệ đúng đắn rằng “sắc quá khứ và sắc hiện tại đều vô thường, là khổ và phải biến đổi”, thì sầu, than khóc, khổ, buồn và tuyệt vọng được buông bỏ.

Khi những thứ ấy được buông bỏ, người ấy không lo lắng; khi không lo lắng, vị ấy sống hạnh phúc; một vị Tỷ-kheo sống hạnh phúc được gọi là “đã đạt Niết-bàn trong khía cạnh ấy”. Nhưng này các Tỷ-kheo, khi đã biết rõ tính vô thường của thọ, sự biến đổi, sự phai nhạt và sự chấm dứt của nó, và thấy đúng như thật bằng trí tuệ đúng đắn rằng “thọ quá khứ và thọ hiện tại đều vô thường, là khổ và phải biến đổi”, thì sầu, than khóc, khổ, buồn và tuyệt vọng được buông bỏ. Khi những thứ ấy được buông bỏ, người ấy không lo lắng; khi không lo lắng, vị ấy sống hạnh phúc; một vị Tỷ-kheo sống hạnh phúc được gọi là “đã đạt Niết-bàn trong khía cạnh ấy”. Nhưng này các Tỷ-kheo, khi đã biết rõ tính vô thường của tưởng, sự biến đổi, sự phai nhạt và sự chấm dứt của nó, và thấy đúng như thật bằng trí tuệ đúng đắn rằng “tưởng quá khứ và tưởng hiện tại đều vô thường, là khổ và phải biến đổi”, thì sầu, than khóc, khổ, buồn và tuyệt vọng được buông bỏ.

Nhưng này các Tỷ-kheo, khi đã biết rõ tính vô thường của các hành, sự biến đổi, sự phai nhạt và sự chấm dứt của nó, và thấy đúng như thật bằng trí tuệ đúng đắn rằng “các hành quá khứ và các hành hiện tại đều vô thường, là khổ và phải biến đổi”, thì sầu, than khóc, khổ, buồn và tuyệt vọng được buông bỏ. Khi những thứ ấy được buông bỏ, người ấy không lo lắng; khi không lo lắng, vị ấy sống hạnh phúc; một vị Tỷ-kheo sống hạnh phúc được gọi là “đã đạt Niết-bàn trong khía cạnh ấy”. Nhưng này các Tỷ-kheo, khi đã biết rõ tính vô thường của thức, sự biến đổi, sự phai nhạt và sự chấm dứt của nó, và thấy đúng như thật bằng trí tuệ đúng đắn rằng “thức quá khứ và thức hiện tại đều vô thường, là khổ và phải biến đổi”, thì sầu, than khóc, khổ, buồn và tuyệt vọng được buông bỏ.

Khi những thứ ấy được buông bỏ, người ấy không lo lắng; khi không lo lắng, vị ấy sống hạnh phúc; một vị Tỷ-kheo sống hạnh phúc được gọi là “đã đạt Niết-bàn trong khía cạnh ấy”. Thứ nhất.