Cái Này Là Của Tôi: Etaṁmama
Câu hỏi lần này nhắm vào gốc của câu nói “cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi”: khi có năm uẩn, do bám chấp vào uẩn và khư khư giữ lấy uẩn, người ta mới xem uẩn như vậy. Mà uẩn thì vô thường; không bám chấp vào cái vô thường ấy thì cái nhìn “của tôi” không còn sinh được.
Điểm thực hànhMỗi lần câu “của tôi” bật ra trong đầu, hãy dừng lại hỏi: uẩn nào đang bị mình khư khư giữ lấy ngay lúc này?
15. Phẩm Các Quan Điểm Cái Này Là Của Tôi: Etaṁmama Câu chuyện này xảy ra ở Sāvatthi. “Này các Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực), khi có cái gì, do bám chấp vào cái gì, khư khư giữ lấy cái gì, mà người ta xem sự vật như vầy: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi’?” “Bạch Thế Tôn, các Pháp của chúng con lấy Đức Thế Tôn làm gốc, lấy Đức Thế Tôn làm người dẫn đường, lấy Đức Thế Tôn làm chỗ quay về cuối cùng. Xin Đức Thế Tôn hãy tự giải thích ý nghĩa của lời này; nghe từ Đức Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ ghi nhớ.” “Khi có sắc, này các Tỷ-kheo, do bám chấp vào sắc, khư khư giữ lấy sắc, người ta xem sắc như vầy: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi.’ Khi có thọ, này các Tỷ-kheo, do bám chấp vào thọ, khư khư giữ lấy thọ, người ta xem thọ như vầy: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi.’ Khi có tưởng, này các Tỷ-kheo, do bám chấp vào tưởng, khư khư giữ lấy tưởng, người ta xem tưởng như vầy: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi.’ Khi có các hành, này các Tỷ-kheo, do bám chấp vào các hành, khư khư giữ lấy các hành, người ta xem các hành như vầy: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi.’ Khi có thức, này các Tỷ-kheo, do bám chấp vào thức, khư khư giữ lấy thức, người ta xem thức như vầy: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi.’ Các ông nghĩ sao, này các Tỷ-kheo, sắc là thường còn hay vô thường?”
“Vô thường, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường thì đó là khổ hay là vui?” “Khổ, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường, là khổ, có tánh đổi thay — nếu không bám chấp vào cái ấy, các ông có còn xem nó như vầy: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi’ không?” “Thưa không, bạch Thế Tôn.” “Thọ là thường còn hay vô thường?” “Vô thường, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường thì đó là khổ hay là vui?” “Khổ, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường, là khổ, có tánh đổi thay — nếu không bám chấp vào cái ấy, các ông có còn xem nó như vầy: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi’ không?” “Thưa không, bạch Thế Tôn.” “Tưởng là thường còn hay vô thường?” “Vô thường, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường thì đó là khổ hay là vui?” “Khổ, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường, là khổ, có tánh đổi thay — nếu không bám chấp vào cái ấy, các ông có còn xem nó như vầy: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi’ không?” “Thưa không, bạch Thế Tôn.”
“Các hành là thường còn hay vô thường?” “Vô thường, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường thì đó là khổ hay là vui?” “Khổ, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường, là khổ, có tánh đổi thay — nếu không bám chấp vào cái ấy, các ông có còn xem nó như vầy: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi’ không?” “Thưa không, bạch Thế Tôn.” Thức là thường còn hay vô thường?” “Vô thường, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường thì đó là khổ hay là vui?” “Khổ, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường, là khổ, có tánh đổi thay — nếu không bám chấp vào cái ấy, các ông có còn xem nó như vầy: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi’ không?” “Thưa không, bạch Thế Tôn.”
Thấy như vậy, vị đệ tử thánh có học nhàm chán sắc, nhàm chán thọ, nhàm chán tưởng, nhàm chán các hành, nhàm chán thức. Do nhàm chán, ham muốn nhạt đi. Khi ham muốn nhạt đi, vị ấy được giải thoát. Khi được giải thoát, vị ấy biết: ‘Ta đã được giải thoát.’ Vị ấy hiểu rõ: ‘Sinh đã dứt, đời sống trong sạch đã sống xong, việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa.’” Thứ hai.