Kāmada
Thiên tử Kāmada than rằng việc tu tập thật khó làm, sự biết đủ khó đạt, tâm khó định và con đường thì gồ ghề. Đức Phật đáp từng ý: những vị đang học với giới và định vững vàng vẫn làm được việc khó, đạt được sự biết đủ, làm tâm định tĩnh, cắt lưới thần chết, và đi vững vàng trên con đường gồ ghề mà người thường vấp ngã.
Điểm thực hànhĐừng chờ con đường hết gồ ghề mới đi; hãy giữ giới và định cho vững, rồi bước thăng bằng ngay trên đoạn đường khó của chính mình.
Phẩm thứ nhất Kinh Kāmada Câu chuyện xảy ra ở thành Xá-vệ. Đứng sang một bên, thiên tử Kāmada thưa với Đức Phật: “Khó làm, bạch Thế Tôn! Thật là khó làm, bạch Thế Tôn!”
Tuy vậy, Kàmada,
Chính các vị hữu học, Kiên trì tu giới định,
Ðã chọn đời xuất gia,
Biết đủ, đem an lạc.
Nghĩa là
Họ vẫn làm được việc khó làm ấy, này Kāmada — Đức Phật nói — đó là những vị còn đang học, giữ giới và định vững vàng. Với người đã bước vào đời sống không nhà, sự biết đủ mang lại hạnh phúc.
“Bạch Thế Tôn, sự biết đủ ấy thật khó đạt được.”
Tuy vậy, Kàmada,
Những vị lòng ưa thích, Tâm tư được điều tịnh,
Cả ngày và cả đêm,
Ý an lạc tu tập.
Nghĩa là
Họ vẫn đạt được điều khó đạt ấy: này Kāmada — Đức Phật nói — những vị yêu thích việc làm cho tâm yên tĩnh, cả ngày lẫn đêm, tâm họ vui với việc tu tập.
“Nhưng bạch Thế Tôn, tâm này thật khó làm cho định tĩnh.”
Tuy vậy, Kàmada,
Những vị lòng ưa thích, Các căn được tịch tịnh,
Cắt đứt lưỡi tử thần,
Bậc Hiền Thánh đi tới.
Nghĩa là
Họ vẫn làm cho tâm định tĩnh được, dù điều ấy khó: này Kāmada — Đức Phật nói — những vị yêu thích việc làm cho các giác quan được yên lặng, cắt đứt tấm lưới của thần chết, các bậc thánh cứ thế mà đi tới.
“Nhưng bạch Thế Tôn, con đường này khó đi, lại gồ ghề lồi lõm.”
Tuy vậy, Kàmada, Bậc Hiền Thánh vẫn đi.
Kẻ phàm phu vấp ngã,
Trên đường mất thăng bằng.
Con đường đối bậc Thánh, Là con đường thăng bằng,
Bậc Thánh bước thăng bằng, Trên đường mất thăng bằng.
Nghĩa là
Dù con đường khó đi và gồ ghề, các bậc thánh vẫn đi, này Kāmada. Người không phải bậc thánh thì vấp ngã trên đường gồ ghề, ngã chúi đầu xuống. Nhưng con đường của bậc thánh thì bằng phẳng, vì bậc thánh giữ được thăng bằng ngay giữa chỗ gồ ghề.