Thịt Đứa Con

Đức Phật dạy có bốn thứ thức ăn nuôi sống các chúng sinh đã sinh và nâng đỡ những chúng sinh sắp sinh: đồ ăn vật chất, sự tiếp xúc, ý định của tâm, và thức. Ngài dạy cách nhìn từng thứ bằng bốn ví dụ khó quên: ăn đồ ăn như đôi vợ chồng qua sa mạc buộc phải ăn thịt đứa con duy nhất — chỉ để đi qua, không chút vui thú; sự tiếp xúc như con bò bị lột da đứng đâu cũng bị cắn; ý định như người bị hai người khỏe kéo về phía hố than hồng; và thức như tù nhân bị đâm ba trăm nhát giáo trong một ngày.

Điểm thực hành

Từ hôm nay, hãy ăn mỗi bữa với ý nghĩ duy nhất là để thân này đủ sức sống và tu tập — ăn vừa đủ, không ăn để vui chơi, để say mê hay để làm đẹp thân.

Phẩm Lớn Thịt Đứa Con Ở Xá-vệ. — Này các Tỷ-kheo, có bốn thứ thức ăn này: chúng giữ cho những chúng sinh đã sinh ra được tồn tại, và nâng đỡ những chúng sinh đang tìm đường sinh ra. Bốn thứ ấy là gì? Đồ ăn vật chất, dù thô hay tinh, là thứ nhất; sự tiếp xúc là thứ hai; ý định của tâm là thứ ba; thức là thứ tư. Này các Tỷ-kheo, đó là bốn thứ thức ăn giữ cho những chúng sinh đã sinh ra được tồn tại, và nâng đỡ những chúng sinh đang tìm đường sinh ra. Và này các Tỷ-kheo, phải nhìn đồ ăn vật chất như thế nào? Ví như, này các Tỷ-kheo, hai vợ chồng kia mang theo một ít lương thực, lên đường đi qua một vùng sa mạc. Họ có một đứa con duy nhất, dễ thương và được họ yêu quý hết mực.

Rồi khi hai vợ chồng đang đi giữa sa mạc, này các Tỷ-kheo, phần lương thực ít ỏi của họ cạn dần, hết sạch. Mà trước mặt họ vẫn còn một quãng sa mạc chưa đi qua. Bấy giờ, hai vợ chồng ấy nghĩ với nhau: “Phần lương thực ít ỏi của chúng ta đã cạn, đã hết sạch; mà quãng sa mạc còn lại này vẫn chưa đi qua. Hay là chúng ta giết đứa con duy nhất này — đứa con dễ thương, được yêu quý hết mực — làm thành thịt khô và thịt ướp gia vị, rồi vừa ăn thịt con vừa đi qua nốt quãng sa mạc còn lại, để cả ba người khỏi cùng chết?” Rồi hai vợ chồng ấy giết đứa con duy nhất, dễ thương, được yêu quý hết mực, làm thành thịt khô và thịt ướp gia vị, và vừa ăn thịt con vừa đi qua nốt quãng sa mạc còn lại.

Họ vừa ăn thịt con, vừa đấm ngực mà khóc: “Con duy nhất của ta đâu rồi? Con duy nhất của ta đâu rồi?” Các ông nghĩ sao, này các Tỷ-kheo: họ ăn bữa ăn ấy để vui chơi chăng, hay để say mê, hay để tô điểm thân mình, hay để làm đẹp dáng vẻ?” — Thưa không, bạch Thế Tôn. — Chẳng phải họ ăn bữa ăn ấy chỉ với một mục đích là đi qua được sa mạc thôi sao, này các Tỷ-kheo?” — Thưa vâng, bạch Thế Tôn. — Ta nói: phải nhìn đồ ăn vật chất đúng như vậy, này các Tỷ-kheo. Khi đồ ăn vật chất được hiểu thấu, này các Tỷ-kheo, thì lòng tham đối với năm thứ kích thích giác quan cũng được hiểu thấu. Khi lòng tham đối với năm thứ kích thích giác quan đã được hiểu thấu, thì không còn sợi dây trói buộc nào khiến một vị thánh đệ tử bị trói vào đó mà phải quay lại đời này nữa.

Và này các Tỷ-kheo, phải nhìn sự tiếp xúc như một thứ thức ăn như thế nào? Ví như, này các Tỷ-kheo, có một con bò cái bị lột da. Nếu nó đứng dựa vào tường, các loài sống ở tường sẽ cắn nó. Nếu nó đứng dựa vào cây, các loài sống ở cây sẽ cắn nó. Nếu nó đứng trong nước, các loài sống trong nước sẽ cắn nó. Nếu nó đứng giữa khoảng trống, các loài sống giữa khoảng trống sẽ cắn nó. Này các Tỷ-kheo, con bò bị lột da ấy đứng dựa vào đâu thì các loài sống ở chỗ đó sẽ cắn nó ở đó. Ta nói: phải nhìn sự tiếp xúc như một thứ thức ăn đúng như vậy, này các Tỷ-kheo. Khi sự tiếp xúc, xét như thức ăn, được hiểu thấu, này các Tỷ-kheo, thì ba loại cảm thọ cũng được hiểu thấu.

Khi ba loại cảm thọ đã được hiểu thấu, Ta nói rằng vị thánh đệ tử không còn việc gì thêm nữa phải làm. Và này các Tỷ-kheo, phải nhìn ý định của tâm như một thứ thức ăn như thế nào? Ví như, này các Tỷ-kheo, có một hố than hồng sâu hơn chiều cao một người, đầy than đang rực cháy, không bốc lửa, không bốc khói. Rồi một người đi đến — một người muốn sống, không muốn chết, muốn được dễ chịu và ghê sợ đau khổ. Hai người khỏe mạnh nắm chặt hai cánh tay người ấy và kéo về phía hố than hồng. Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, ý định, mục tiêu và ước muốn của người ấy đều chỉ hướng về một điều: tránh cho thật xa. Vì sao vậy? Vì người ấy nghĩ như vầy, này các Tỷ-kheo:

“Nếu ta rơi xuống hố than hồng này, chính vì việc đó mà ta sẽ chết, hay đau đớn gần như chết.” Ta nói: phải nhìn ý định của tâm như một thứ thức ăn đúng như vậy, này các Tỷ-kheo. Khi ý định của tâm, xét như thức ăn, được hiểu thấu, này các Tỷ-kheo, thì ba loại khát ái cũng được hiểu thấu. Khi ba loại khát ái đã được hiểu thấu, Ta nói rằng vị thánh đệ tử không còn việc gì thêm nữa phải làm. Và này các Tỷ-kheo, phải nhìn thức như một thứ thức ăn như thế nào? Ví như, này các Tỷ-kheo, người ta bắt một tên cướp, một kẻ phạm tội, dẫn đến trình nhà vua: “Tâu Đại vương, người này là một tên cướp, một kẻ phạm tội. Xin Ngài ra hình phạt cho hắn theo ý Ngài.”

Nhà vua nói về người ấy như vầy: “Các ngươi đi đi, sáng nay hãy đâm người này một trăm nhát giáo!” Rồi sáng hôm ấy, họ đâm người ấy một trăm nhát giáo. Đến giữa trưa, nhà vua lại nói: “Này, người ấy thế nào rồi?” — Tâu Đại vương, hắn vẫn còn sống như trước. Nhà vua nói về người ấy: “Các ngươi đi đi, giữa trưa hãy đâm người ấy một trăm nhát giáo!” Rồi giữa trưa hôm ấy, họ đâm người ấy một trăm nhát giáo. Đến cuối buổi chiều, nhà vua lại nói: “Này, người ấy thế nào rồi?” — Tâu Đại vương, hắn vẫn còn sống như trước. Nhà vua nói về người ấy: “Các ngươi đi đi, cuối buổi chiều hãy đâm người ấy một trăm nhát giáo!” Rồi cuối buổi chiều hôm ấy, họ đâm người ấy một trăm nhát giáo.

Các ông nghĩ sao, này các Tỷ-kheo: một người trong một ngày bị đâm đến ba trăm nhát giáo như thế, vì việc đó người ấy có phải chịu đau đớn và buồn khổ không?” — Bạch Thế Tôn, chỉ bị đâm một nhát giáo, vì việc đó người ấy cũng đã phải chịu đau đớn và buồn khổ rồi; huống gì là bị đâm đến ba trăm nhát giáo!” — Ta nói: phải nhìn thức như một thứ thức ăn đúng như vậy, này các Tỷ-kheo. Khi thức, xét như thức ăn, được hiểu thấu, này các Tỷ-kheo, thì danh và sắc cũng được hiểu thấu. Khi danh và sắc đã được hiểu thấu, Ta nói rằng vị thánh đệ tử không còn việc gì thêm nữa phải làm.” Bài thứ 3.