Kiết Sử

Bài kinh ngắn này chỉ giữ lại ví dụ ngọn đèn dầu để nói về những thứ làm siết chặt các kiết sử: đèn được châm dầu và khơi tim thì cháy lâu, như người chỉ nhìn mặt khoái lạc thì khát ái lớn dần và cả khối khổ hình thành; đèn không được châm nữa thì tắt, như người nhìn rõ mặt nguy hại thì khát ái tắt và cả khối khổ dừng lại.

Điểm thực hành

Khi thấy lòng ham muốn đang được nuôi lớn, hãy tự hỏi: mình vừa châm thêm dầu cho nó bằng việc gì — nhìn, nghe, hay nghĩ — và dừng việc ấy lại.

Phẩm Khổ Kiết Sử Thứ Hai Đức Phật đang ở Xá-vệ. — Này các Tỷ-kheo, ví như một ngọn đèn dầu cháy được là nhờ có dầu và có tim đèn. Rồi cứ thỉnh thoảng lại có người châm thêm dầu vào và khơi tim đèn lên. Được nuôi và tiếp nhiên liệu như thế, này các Tỷ-kheo, ngọn đèn dầu ấy sẽ cháy rất lâu. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có những thứ làm siết chặt thêm các kiết sử. Ai sống mà chỉ chăm chăm nhìn vào mặt khoái lạc của những thứ ấy thì khát ái trong người đó lớn dần lên. Có khát ái thì có bám giữ; có bám giữ thì có đời sống tiếp diễn; có đời sống tiếp diễn thì có sự sinh ra; có sự sinh ra thì già và chết, sầu muộn, than khóc, đau đớn, buồn phiền và tuyệt vọng kéo đến; cả khối khổ to lớn ấy hình thành như vậy đó.

Ví như một ngọn đèn dầu cháy được là nhờ có dầu và có tim đèn; nhưng không có ai thỉnh thoảng châm thêm dầu vào, cũng không ai khơi tim đèn lên. Như vậy, khi phần nhiên liệu cũ đã cháy hết mà không có nhiên liệu mới đưa vào, ngọn đèn ấy không còn gì nuôi nữa nên tắt đi. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có những thứ làm siết chặt thêm các kiết sử. Ai sống mà nhìn rõ mặt nguy hại của những thứ ấy thì khát ái trong người đó tắt đi; khát ái tắt thì sự bám giữ tắt; bám giữ tắt thì đời sống tiếp diễn tắt; đời sống tiếp diễn tắt thì sự sinh ra tắt; sự sinh ra tắt thì già và chết, sầu muộn, than khóc, đau đớn, buồn phiền và tuyệt vọng đều tắt; cả khối khổ to lớn ấy dừng lại như vậy đó.”

Bài thứ 4.