Upavāna (Ưu-ba-ma-na)
Tôn giả Upavāṇa hỏi Đức Phật về bốn cách giải thích nguồn gốc của khổ đang được các Sa-môn, Bà-la-môn đương thời đưa ra. Đức Phật đáp rằng khổ sinh khởi tùy thuộc vào xúc, và không có cảm nhận nào xảy ra được nếu thiếu xúc.
Điểm thực hànhKhi một cảm giác khổ xuất hiện, hãy quay lại nhận ra sự tiếp xúc vừa xảy ra qua mắt, tai hay thân, thay vì vội tranh luận khổ do ai gây ra.
Phẩm Mười Lực Kinh Upavāṇa Đức Phật đang ở tại thành Sāvatthī. Một lần, Tôn giả Upavāṇa đến gặp Đức Phật, cúi lễ Ngài rồi ngồi sang một bên. Ngồi xuống xong, Tôn giả Upavāṇa thưa với Đức Phật: “Bạch Đức Phật, có những Sa-môn và Bà-la-môn nói rằng khổ là do chính mình làm ra. Lại có những vị nói rằng khổ là do người khác làm ra. Lại có những vị nói rằng khổ vừa do chính mình, vừa do người khác làm ra. Lại có những vị nói rằng khổ không do mình, không do người khác làm ra, mà tự nhiên sinh ra. Trong chuyện này, Đức Phật dạy thế nào, giảng giải ra sao? Chúng con phải trả lời thế nào mới đúng là nhắc lại lời Đức Phật đã nói, không làm người ta hiểu sai về Ngài, giảng đúng theo Pháp của Ngài, và không để ai có cớ chính đáng mà bắt bẻ, chê trách?”
Đức Phật đáp: “Này Upavāṇa, Ta đã nói rằng khổ sinh khởi tùy thuộc vào điều kiện. Tùy thuộc vào điều kiện gì? Tùy thuộc vào xúc. Ai nói như thế là nhắc lại đúng lời Ta đã nói, không làm người ta hiểu sai về Ta, giảng đúng theo Pháp của Ta, và không ai có cớ chính đáng mà bắt bẻ, chê trách người ấy. Ở đây, này Upavāṇa, với những Sa-môn và Bà-la-môn nói rằng khổ do chính mình làm ra, điều đó cũng tùy thuộc vào xúc mà có. Với những vị nói rằng khổ do người khác làm ra, điều đó cũng tùy thuộc vào xúc mà có. Với những vị nói rằng khổ vừa do chính mình, vừa do người khác làm ra, điều đó cũng tùy thuộc vào xúc mà có. Với những vị nói rằng khổ không do mình, không do người khác làm ra, mà tự nhiên sinh ra, điều đó cũng tùy thuộc vào xúc mà có.
Ở đây, này Upavāṇa, với những Sa-môn và Bà-la-môn nói rằng khổ do chính mình làm ra, không thể nào họ cảm nhận được điều đó nếu không có xúc; chuyện như vậy không xảy ra được. Với những vị nói rằng khổ do người khác làm ra, không thể nào họ cảm nhận được điều đó nếu không có xúc; chuyện như vậy không xảy ra được. Với những vị nói rằng khổ vừa do chính mình, vừa do người khác làm ra, không thể nào họ cảm nhận được điều đó nếu không có xúc; chuyện như vậy không xảy ra được. Với những vị nói rằng khổ không do mình, không do người khác làm ra, mà tự nhiên sinh ra, không thể nào họ cảm nhận được điều đó nếu không có xúc; chuyện như vậy không xảy ra được.”
Bài thứ 6.