Kinh Các Loại Đồ Ăn

Đức Phật nêu bốn loại thức ăn nuôi sống chúng sinh — thức ăn vật chất, xúc, ý định và thức — rồi truy nguồn của chúng: thức ăn gốc ở khát ái, khát ái gốc ở thọ, cứ thế ngược lên đến vô minh. Qua đó, chuỗi Duyên khởi quen thuộc hiện ra như một chuỗi nuôi dưỡng lẫn nhau.

Điểm thực hành

Hãy để ý hôm nay mình đang ‘ăn’ gì ngoài bữa ăn: những hình ảnh, âm thanh và ý nghĩ mình tiếp xúc mỗi ngày đang nuôi dưỡng tâm mình theo hướng nào.

2. Phẩm Thức Ăn Thức Ăn Tôi nghe kể lại như vầy: Một lần, Đức Phật ở tại thành Xá-vệ, trong tinh xá Kỳ Viên, khu vườn của ông trưởng giả Cấp Cô Độc. “Này các Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực), có bốn loại thức ăn này giúp các chúng sinh đã sinh được tồn tại và giúp các chúng sinh sắp sinh được hình thành. Bốn loại ấy là gì? Một là thức ăn vật chất, dù thô hay mịn; hai là xúc; ba là ý định trong tâm; bốn là thức. Bốn loại thức ăn ấy, này các Tỷ-kheo, giúp các chúng sinh đã sinh được tồn tại và giúp các chúng sinh sắp sinh được hình thành. Bốn loại thức ăn ấy do đâu làm gốc, từ đâu sinh khởi, từ đâu phát sinh, từ đâu mà có, này các Tỷ-kheo? Bốn loại thức ăn ấy lấy khát ái làm gốc, từ khát ái sinh khởi, từ khát ái phát sinh, từ khát ái mà có.

Vậy khát ái do đâu làm gốc, từ đâu sinh khởi, từ đâu phát sinh, từ đâu mà có, này các Tỷ-kheo? Khát ái lấy thọ làm gốc, từ thọ sinh khởi, từ thọ phát sinh, từ thọ mà có. Vậy thọ do đâu làm gốc, từ đâu sinh khởi, từ đâu phát sinh, từ đâu mà có, này các Tỷ-kheo? Thọ lấy xúc làm gốc, từ xúc sinh khởi, từ xúc phát sinh, từ xúc mà có. Vậy xúc do đâu làm gốc, từ đâu sinh khởi, từ đâu phát sinh, từ đâu mà có, này các Tỷ-kheo? Xúc lấy sáu xứ làm gốc, từ sáu xứ sinh khởi, từ sáu xứ phát sinh, từ sáu xứ mà có. Vậy sáu xứ do đâu làm gốc, từ đâu sinh khởi, từ đâu phát sinh, từ đâu mà có, này các Tỷ-kheo? Sáu xứ lấy danh sắc làm gốc, từ danh sắc sinh khởi, từ danh sắc phát sinh, từ danh sắc mà có.

Vậy danh sắc do đâu làm gốc, từ đâu sinh khởi, từ đâu phát sinh, từ đâu mà có, này các Tỷ-kheo? Danh sắc lấy thức làm gốc, từ thức sinh khởi, từ thức phát sinh, từ thức mà có. Vậy thức do đâu làm gốc, từ đâu sinh khởi, từ đâu phát sinh, từ đâu mà có, này các Tỷ-kheo? Thức lấy các hành làm gốc, từ các hành sinh khởi, từ các hành phát sinh, từ các hành mà có. Vậy các hành do đâu làm gốc, từ đâu sinh khởi, từ đâu phát sinh, từ đâu mà có, này các Tỷ-kheo? Các hành lấy vô minh làm gốc, từ vô minh sinh khởi, từ vô minh phát sinh, từ vô minh mà có. Như vậy, này các Tỷ-kheo, do vô minh làm duyên nên có các hành; do các hành làm duyên nên có thức; do thức làm duyên nên có danh sắc; do danh sắc làm duyên nên có sáu xứ; do sáu xứ làm duyên nên có xúc; do xúc làm duyên nên có thọ; do thọ làm duyên nên có khát ái; do khát ái làm duyên nên có chấp thủ; do chấp thủ làm duyên nên có hữu; do hữu làm duyên nên có sự sinh; do sự sinh làm duyên nên có già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; toàn bộ khối khổ này sinh khởi theo cách ấy.

Khi vô minh tàn lụi và diệt hẳn, không còn sót lại chút nào, thì các hành diệt; khi các hành diệt, thức diệt; khi thức diệt, danh sắc diệt; khi danh sắc diệt, sáu xứ diệt; khi sáu xứ diệt, xúc diệt; khi xúc diệt, thọ diệt; khi thọ diệt, khát ái diệt; khi khát ái diệt, chấp thủ diệt; khi chấp thủ diệt, hữu diệt; khi hữu diệt, sự sinh diệt; khi sự sinh diệt, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não đều diệt; toàn bộ khối khổ này diệt theo cách ấy.” Bài thứ 1.