Trang chủ › Tương Ưng Bộ › Kinh Thắng Nhờ Lời Nói Khéo

Kinh Thắng Nhờ Lời Nói Khéo

Subhāsitajayasutta · SN11.5 · 74 đoạn

Vepacitti và Sakka thỏa thuận thắng thua bằng lời nói khéo thay vì vũ khí, và thay nhau đọc kệ trước hội đồng giám khảo. Các bài kệ của Vepacitti toàn lời về hình phạt và bạo lực, còn kệ của Sakka ca ngợi sự nhẫn nhịn, nên hội đồng tuyên bố Sakka thắng nhờ lời nói khéo.

Điểm thực hành

Trước khi nói hay tranh luận, hãy chọn lời không gây hại và không châm ngòi xung đột; lời khéo mới là lời thắng thật sự.

Chương thứ nhất Kinh Thắng Nhờ Lời Nói Khéo Tại thành Xá-vệ. “Ngày xưa, này các Tỷ-kheo, một trận chiến đã nổ ra giữa chư Thiên và các A-tu-la. Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, Vepacitti, chúa của các A-tu-la, nói với Thiên chủ Sakka: “Này Thiên chủ, hãy để phần thắng thuộc về người nói lời khéo!” “Này Vepacitti, hãy để phần thắng thuộc về người nói lời khéo!” Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, chư Thiên và các A-tu-la cử ra một hội đồng giám khảo và nói: “Hội đồng này sẽ phân xử cho chúng ta đâu là lời khéo, đâu là lời không khéo.” Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, Vepacitti, chúa của các A-tu-la, nói với Thiên chủ Sakka: “Này Thiên chủ, hãy nói một câu kệ đi!” Nghe nói vậy, này các Tỷ-kheo, Thiên chủ Sakka nói với Vepacitti, chúa của các A-tu-la:

“Này Vepacitti, ở đây ông là vị Thiên thuộc lớp trước. Này Vepacitti, ông hãy nói câu kệ trước đi.” Nghe nói vậy, này các Tỷ-kheo, Vepacitti, chúa của các A-tu-la, nói lên câu kệ này:

Kẻ ngu càng nổi khùng
Nếu không người đối trị,
Vậy với hình phạt nặng,
Kẻ trí trị người ngu.

Nghĩa là

Kẻ ngu sẽ càng hung hăng hơn nếu không có ai ngăn lại. Vậy người có trí nên dùng hình phạt nặng để ngăn kẻ ngu lại.

Câu kệ của Vepacitti, chúa của các A-tu-la, vừa nói xong, này các Tỷ-kheo, các A-tu-la vỗ tay tán thưởng, còn chư Thiên thì im lặng. Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, Vepacitti, chúa của các A-tu-la, nói với Thiên chủ Sakka: “Này Thiên chủ, hãy nói một câu kệ đi!” Nghe nói vậy, này các Tỷ-kheo, Thiên chủ Sakka nói lên câu kệ này:

Như vậy theo ta nghĩ,
Chỉ chế ngự người ngu,
Biết kẻ khác phẫn nộ,
Giữ niệm, tâm an tịnh.

Nghĩa là

Theo ta, cách duy nhất để ngăn kẻ ngu là ngăn bằng cách này: khi biết người kia đang giận, mình giữ tâm yên tĩnh, có chánh niệm.

Câu kệ của Thiên chủ Sakka vừa nói xong, này các Tỷ-kheo, chư Thiên vỗ tay tán thưởng, còn các A-tu-la thì im lặng. Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, Thiên chủ Sakka nói với Vepacitti, chúa của các A-tu-la: “Này Vepacitti, hãy nói một câu kệ đi!” Nghe nói vậy, này các Tỷ-kheo, Vepacitti, chúa của các A-tu-la, nói lên câu kệ này:

Hỡi này Vāsava, Sự kham nhẫn như vậy,
Ta thấy là lầm lỗi,
Khi kẻ ngu nghĩ rằng:
“Vì sợ ta, nó nhẫn”.
Kẻ ngu càng hăng tiết, Như bò thấy người chạy,
Càng hung hăng đuổi dài.

Nghĩa là

Trong sự nhẫn nhịn như vậy, thưa Vāsava, tôi thấy có một lỗi lầm. Khi kẻ ngu nghĩ rằng: “Nó nhẫn nhịn vì nó sợ ta”, thì kẻ dại ấy càng lấn tới, như con bò càng đuổi theo người đang chạy trốn.

Hãy để nó suy nghĩ,
Như ý nó mong muốn,
Nghĩ rằng ta kham nhẫn,
Vì ta sợ hãi nó.
Người đầy đủ sức mạnh,
Chịu nhẫn người yếu kém,
Nhẫn ấy gọi tối thượng.
Thường nhẫn kẻ yếu hèn,
Sức mạnh của kẻ ngu,
Ðược xem là sức mạnh,
Người mạnh hộ trì pháp,
Không nói lời phản ứng.
Sẽ hại nặng nề hơn.
Bị mắng, nhiếc mắng lại,
Bị mắng, không mắng lại,
Ðược chiến thắng hai lần.
Sống lợi ích cả hai,
Lợi mình và lợi người,
Biết kẻ khác tức giận,
Giữ niệm, tâm an tịnh,
Là y sĩ cả hai,
Chữa mình và chữa người,
Quần chúng nghĩ là ngu,
Vì không giỏi Chánh pháp.

Nghĩa là

Cứ để nó nghĩ như nó muốn, nghĩ rằng ta nhẫn nhịn vì sợ nó cũng được. Trong các điều lợi cho mình, điều cao nhất không gì hơn được sự nhẫn nhịn. Người có sức mạnh mà nhẫn nhịn người yếu hơn, thì sự nhẫn ấy được gọi là cao nhất, vì người yếu lúc nào cũng buộc phải nhẫn nhịn. Cái gọi là sức mạnh của kẻ ngu thật ra chỉ là sự yếu đuối. Người mạnh được Pháp che chở thì không ai nói lại được. Ai bị chửi mà chửi lại người đang giận thì chỉ làm hại thêm cho chính mình. Bị chửi mà không chửi lại, thì thắng được trận chiến khó thắng nhất. Người ấy sống vì lợi ích của cả hai, lợi cho mình và lợi cho người kia, khi biết người kia đang giận mà giữ tâm yên tĩnh, có chánh niệm. Người chữa lành cho cả hai — cho mình và cho người — chữa cho cả mình lẫn người kia, bị mọi người cho là ngu, vì họ không hiểu rõ Pháp.

Những câu kệ của Thiên chủ Sakka vừa nói xong, này các Tỷ-kheo, chư Thiên vỗ tay tán thưởng, còn các A-tu-la thì im lặng. Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, hội đồng giám khảo gồm cả chư Thiên và các A-tu-la nói như sau: “Những câu kệ mà Vepacitti, chúa của các A-tu-la, đã nói, đều là những lời thuộc về hình phạt và vũ khí — như vậy chỉ dẫn đến cãi vã, xung đột và tranh chấp. Còn những câu kệ mà Thiên chủ Sakka đã nói, đều là những lời không thuộc về hình phạt và vũ khí — như vậy không dẫn đến cãi vã, không dẫn đến xung đột, không dẫn đến tranh chấp. Thiên chủ Sakka đã thắng nhờ nói lời khéo!” Như vậy, này các Tỷ-kheo, Thiên chủ Sakka đã giành phần thắng nhờ nói lời khéo.”