Kinh Vepacitti
Vepacitti bị bắt và trói, cứ chửi mắng Sakka mỗi khi ông đi ngang. Người đánh xe Mātali hỏi sao Sakka nhẫn nhịn; qua cuộc đối đáp bằng kệ, Sakka dạy: người mạnh mà nhẫn với người yếu mới là nhẫn cao nhất, bị chửi mà không chửi lại là thắng trận khó thắng, và chữa lành cho cả hai bên.
Điểm thực hànhKhi bị người đang giận chửi mắng, hãy giữ tâm yên tĩnh và có chánh niệm thay vì đáp trả; đó là cách thắng cho cả hai bên.
Chương thứ nhất Kinh Vepacitti Tại thành Xá-vệ. “Ngày xưa, này các Tỷ-kheo, một trận chiến đã nổ ra giữa chư Thiên và các A-tu-la. Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, Vepacitti, chúa của các A-tu-la, nói với các A-tu-la: “Này các bạn, trong trận chiến giữa chư Thiên và các A-tu-la đang nổ ra này, nếu các A-tu-la thắng và chư Thiên thua, hãy trói Thiên chủ Sakka bằng năm mối trói — hai tay, hai chân và thêm cổ nữa — rồi dẫn đến trước mặt ta trong thành của các A-tu-la.” Còn Thiên chủ Sakka, này các Tỷ-kheo, thì nói với chư Thiên ở cõi Ba Mươi Ba: “Này các bạn, trong trận chiến giữa chư Thiên và các A-tu-la đang nổ ra này, nếu chư Thiên thắng và các A-tu-la thua, hãy trói Vepacitti, chúa của các A-tu-la, bằng năm mối trói — hai tay, hai chân và thêm cổ nữa — rồi dẫn đến trước mặt ta trong giảng đường Sudhamma.”
Trong trận chiến ấy, này các Tỷ-kheo, chư Thiên thắng và các A-tu-la thua. Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, chư Thiên ở cõi Ba Mươi Ba trói Vepacitti, chúa của các A-tu-la, bằng năm mối trói — hai tay, hai chân và thêm cổ nữa — rồi dẫn đến trước mặt Thiên chủ Sakka trong giảng đường Sudhamma. Tại đó, này các Tỷ-kheo, Vepacitti, chúa của các A-tu-la, đang bị trói bằng năm mối trói như vậy, khi Thiên chủ Sakka đi vào và đi ra khỏi giảng đường Sudhamma, cứ chửi mắng và xúc phạm Sakka bằng những lời thô tục, ác độc. Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, Mātali, người đánh xe, nói với Thiên chủ Sakka bằng những câu kệ:
Có phải là Ông sợ, Hay vì Ông yếu hèn,
Nên mới phải kham nhẫn, Khi Ông nghe ác ngữ,
Từ Vepacitti?
Không phải vì sợ hãi, Không phải vì yếu hèn,
Mà ta phải kham nhẫn, Với Vepacitti.
Sao kẻ trí như ta,
Lại liên hệ người ngu?
Kẻ ngu càng nổi khùng,
Nếu không người đối trị,
Vậy với hình phạt nặng,
Kẻ trí trị người ngu.
Như vậy theo ta nghĩ,
Chỉ đối trị người ngu,
Biết kẻ khác phẫn nộ,
Giữ niệm tâm an tịnh.
Hỡi này Vàsana, Sự kham nhẫn như vậy,
Ta thấy là lỗi lầm,
Khi kẻ ngu nghĩ rằng:
“Vì sợ ta, nó nhẫn”
Kẻ ngu càng hăng tiết, Như bò thấy người chạy,
Càng hung hăng đuổi dài.
Hãy để nó suy nghĩ, Như ý nó mong muốn,
Nghĩ rằng, ta kham nhẫn, Vì ta sợ hãi nó.
Trong tư lợi tối thượng,
Không gì hơn kham nhẫn.
Người đầy đủ sức mạnh,
Chịu nhẫn người yếu kém,
Nhẫn ấy gọi tối thượng,
Thường nhẫn kẻ yếu hèn.
Sức mạnh của kẻ ngu,
Ðược xem là sức mạnh,
Người mạnh hộ trì pháp,
Không nói lời phản ứng,
Ác hại nặng nề hơn.
Bị mắng nhiếc, mắng lại,
Bị mắng, không mắng lại,
Ðược chiến thắng hai lần.
Sống lợi ích cả hai,
Lợi mình và lợi người,
Biết kẻ khác tức giận,
Giữ niệm, tâm an tịnh,
Là y sĩ cả hai,
Chữa mình và chữa người,
Quần chúng nghĩ là ngu,
Vì không giỏi Chánh pháp.
Nghĩa là
Này Maghavā, này Sakka, có phải vì sợ hay vì yếu mà ngài nhẫn nhịn, khi nghe những lời thô ác ngay trước mặt Vepacitti? Không phải vì sợ, cũng không phải vì yếu, mà ta nhẫn nhịn với Vepacitti. Người hiểu biết như ta sao lại đi gây sự với kẻ ngu? Kẻ ngu sẽ càng hung hăng hơn nếu không có ai ngăn lại. Vậy người có trí nên dùng hình phạt nặng để ngăn kẻ ngu lại. Theo ta, cách duy nhất để ngăn kẻ ngu là ngăn bằng cách này: khi biết người kia đang giận, mình giữ tâm yên tĩnh, có chánh niệm. Trong sự nhẫn nhịn như vậy, thưa Vāsava, tôi thấy có một lỗi lầm. Khi kẻ ngu nghĩ rằng: “Nó nhẫn nhịn vì nó sợ ta”, thì kẻ dại ấy càng lấn tới, như con bò càng đuổi theo người đang chạy trốn. Cứ để nó nghĩ như nó muốn, nghĩ rằng ta nhẫn nhịn vì sợ nó cũng được. Trong các điều lợi cho mình, điều cao nhất không gì hơn được sự nhẫn nhịn. Người có sức mạnh mà nhẫn nhịn người yếu hơn, thì sự nhẫn ấy được gọi là cao nhất, vì người yếu lúc nào cũng buộc phải nhẫn nhịn. Cái gọi là sức mạnh của kẻ ngu thật ra chỉ là sự yếu đuối. Người mạnh được Pháp che chở thì không ai nói lại được. Ai bị chửi mà chửi lại người đang giận thì chỉ làm hại thêm cho chính mình. Bị chửi mà không chửi lại, thì thắng được trận chiến khó thắng nhất. Người ấy sống vì lợi ích của cả hai, lợi cho mình và lợi cho người kia, khi biết người kia đang giận mà giữ tâm yên tĩnh, có chánh niệm. Người chữa lành cho cả hai — cho mình và cho người — chữa cho cả mình lẫn người kia, bị mọi người cho là ngu, vì họ không hiểu rõ Pháp.
“Này các Tỷ-kheo, ngay cả Thiên chủ Sakka kia — người đang sống nhờ quả phước của mình, đang cai trị và làm chủ chư Thiên ở cõi Ba Mươi Ba — cũng sẽ lên tiếng khen ngợi sự nhẫn nhịn và hiền hòa. Huống chi là các ông: các ông đã xuất gia trong Pháp và Luật được khéo giảng dạy như vậy, thì thật xứng đáng để trở thành những người nhẫn nhịn và hiền hòa.”