Tỉnh Giác
Một vị Thiên hỏi bằng kệ: bao nhiêu thứ ngủ giữa lúc những thứ khác thức, bao nhiêu thứ thức giữa lúc những thứ khác ngủ, nhờ bao nhiêu thứ mà ta nhiễm bụi bẩn và nhờ bao nhiêu thứ mà ta được trong sạch. Đức Phật đáp gọn: tất cả đều là năm — tức năm giác quan và cách ta dùng chúng.
Điểm thực hànhHãy để ý năm giác quan của mình trong một ngày: mỗi lần mắt, tai hay tâm ý chạy theo điều không lành, đó là lúc bụi bẩn đang dính vào.
Phẩm Cây Sậy Tỉnh Giác Ở thành Xá-vệ. Đứng sang một bên, vị Thiên ấy nói bài kệ này trước mặt Đức Phật:
Có bao pháp tỉnh giác, Khi pháp khác mê ngủ?
Có bao nhiêu việc làm Ðưa ta đến trần cấu?
Có bao nhiêu việc làm Khiến ta được thanh tịnh?
Có năm pháp mê ngủ, Khi pháp khác tỉnh giác,
Có năm pháp tỉnh giác, Khi pháp khác mê ngủ.
Chính có năm việc làm Ðưa ta đến trần cấu,
Chính có năm việc làm Khiến ta được thanh tịnh.
Nghĩa là
Có mấy thứ đang ngủ yên, trong khi những thứ khác đang thức? Có mấy thứ đang thức, trong khi những thứ khác đang ngủ? Nhờ mấy thứ mà ta bị bụi bẩn dính vào? Nhờ mấy thứ mà ta được trong sạch? Năm thứ đang ngủ yên, trong khi những thứ khác đang thức; năm thứ đang thức, trong khi những thứ khác đang ngủ. Chính nhờ năm thứ mà ta bị bụi bẩn dính vào; chính nhờ năm thứ mà ta được trong sạch.