Chuyện Ngạ Quỷ Kaṇha
Kaṇha mất con trai, sầu muộn không nguôi. Người em Ghaṭa liền giả điên: nằm lăn lóc lẩm bẩm đòi ‘con thỏ’, đòi bắt con thỏ trên mặt trăng về cho mình — điều không thể có được. Kaṇha mắng em khờ dại; Ghaṭa đáp: nếu anh biết đó là khờ dại, sao anh vẫn khóc thương người con đã chết không bao giờ trở lại? Không có chú thuật, thuốc men, thần dược hay tài sản nào đưa người quá vãng quay về; từ Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn cho đến A-la-hán, ai sinh ra cũng phải già và chết. Nghe em nói, Kaṇha như được rút mũi tên sầu muộn khỏi tim, lòng mát lạnh, an tịnh.
Điểm thực hànhKhóc thương người đã khuất là mong điều không thể — như đòi con thỏ trên mặt trăng. Hiểu rằng mọi loài sinh ra đều phải chết, ngay cả bậc A-la-hán, thì mũi tên sầu muộn mới rút ra được.
Ngạ Quỷ Sự Phẩm Ubbari 6. Chuyện Ngạ Quỷ Kaṇha
Lợi ích gì cho ngài với việc chiêm bao?
Và này Kesava, người em trai ruột,
trái tim và con mắt phải của ngài,
cậu ấy bị các cơn gió xâm nhập,
rồi lẩm bẩm về con thỏ.”
Sau khi lắng nghe lời nói ấy
của vị Rohiṇeyya ấy, Kesava
đã đứng dậy với vẻ vội vã,
bị khổ sở bởi nỗi sầu muộn về người em trai.
“Có phải em, tựa như người điên
(đi lang thang) khắp cả Dvāravatī này,
lải nhải rằng: ‘Con thỏ, con thỏ.’
Em thích con thỏ loại như thế nào?
nó làm bằng vàng, làm bằng ngọc ma-ni,
làm bằng hồng ngọc, làm bằng bạc,
hay làm bằng đá quý san hô?
Anh sẽ bảo làm cho em con thỏ;
Cũng có những loài thỏ nhỏ khác ở rừng,
sinh sống ở trong rừng,
chúng ta cũng sẽ bắt chúng về.
Em thích con thỏ loại như thế nào?”
“Em không thích những con thỏ ấy,
những con thỏ nương náu ở trái đất,
em thích con thỏ từ mặt trăng.
Này Kesava, hãy mang nó lại cho em.”
“Này người bà con, đúng là em đây
sẽ lìa bỏ cuộc sống ngọt ngào.
Em mong mỏi vật không thể mong mỏi,
em thích con thỏ từ mặt trăng.”
“Này Kaṇha, nếu anh biết là như vậy
thì anh mới nên khuyên bảo người khác như thế;
tại sao đến bây giờ anh vẫn sầu muộn
về đứa con trai đã chết trước đây?
Những việc nào không thể đạt được bởi con người
hoặc ngay cả phi nhân (như là):
‘Mong rằng đứa con trai đã được sanh ra của tôi đừng chết,’
do đâu mà điều không thể đạt được sẽ trở nên đạt được?
bằng chú thuật, bằng thuốc men từ rễ cây,
bằng các thần dược, hoặc bằng tài sản.
Này Kaṇha, không thể đưa
người quá vãng mà anh sầu muộn trở về
Những người có tài sản lớn, có của cải lớn,
thậm chí những Sát-đế-lỵ cai quản vương quốc,
có dồi dào tài sản và lúa gạo,
ngay cả những người ấy cũng không phải là không già không chết.
Các vị Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, thương buôn,
nô lệ, hạ tiện, hốt rác,
những người này và những người khác là do sự sanh ra,
ngay cả những người ấy cũng không phải là không già không chết.
Những người nào trì tụng chú thuật (Vệ Đà)
gồm sáu phần đã được nghĩ ra bởi đấng Brahmā,
những người này và những người khác là do sự sanh ra,
ngay cả những người ấy cũng không phải là không già không chết.
Hoặc ngay cả những vị ẩn sĩ là các đạo sĩ khổ hạnh,
có sự an tịnh, có bản thân đã được kiềm chế,
cũng lìa bỏ cơ thể theo thời gian.
ngay cả những vị đạo sĩ khổ hạnh ấy
Ngay cả những vị A-la-hán có bản thân đã được tu tập,
có phận sự đã được làm xong, không còn lậu hoặc,
cũng quăng bỏ thân xác này
do sự diệt tận của thiện và ác.”
trong khi tôi đang bị thiêu đốt
tựa như ngọn lửa được rưới bơ lỏng,
như là đang rưới nước xuống.
người ấy có thể dập tắt tất cả nỗi buồn bực
người ấy quả thật đã rút ra mũi tên sầu muộn
đã cắm vào trái tim của tôi.
Khi tôi bị sầu muộn chế ngự,
người nào đã xua đi nỗi sầu muộn về người con trai của tôi,
Chính tôi đây, có mũi tên đã được rút ra,
có trạng thái mát lạnh, đã được an tịnh.
anh không sầu muộn, không khóc lóc.”
Này em trai, sau khi lắng nghe em,
Những bậc có trí tuệ hành xử như thế,
họ là những bậc có lòng thương tưởng;
các vị giúp cho vượt qua nỗi sầu muộn,
tựa như Ghata (đã làm) đối với người anh trai vậy.
Người nào có những người cộng sự,
những người hầu cận như thế ấy,
tháp tùng với lời nói khôn khéo,
tựa như Ghaṭa (đã làm) đối với người anh trai vậy.”
Nghĩa là
Này Kaṇha, hãy đứng dậy. Việc gì ngài lại nằm? Lợi ích gì cho ngài với việc chiêm bao? Và này Kesava (tên gọi khác của Kaṇha), người em trai ruột của ngài, là trái tim và con mắt phải của ngài, cậu ấy bị các cơn gió xâm nhập (phát cuồng), rồi lẩm bẩm đòi con thỏ.” Sau khi nghe lời nói ấy của vị Rohiṇeyya ấy, Kesava (Kaṇha) đã vội vã đứng dậy, bị nỗi sầu muộn về người em trai làm khổ sở. Có phải em, như người điên, đi lang thang khắp cả thành Dvāravatī này, lải nhải: ‘Con thỏ, con thỏ.’ Em thích con thỏ loại như thế nào? làm bằng vàng, bằng ngọc ma-ni, bằng hồng ngọc, bằng bạc, hay bằng san hô đá quý? Anh sẽ bảo người làm cho em một con thỏ; Cũng có những con thỏ khác ở rừng, sống ở trong rừng, chúng ta cũng sẽ bắt chúng về cho em. Em thích con thỏ loại như thế nào?” Em không thích những con thỏ ấy, những con thỏ sống ở mặt đất, em thích con thỏ từ mặt trăng. Này Kesava, hãy mang nó về cho em.” Này người bà con, đúng là em đây sẽ lìa bỏ cuộc sống ngọt ngào. Em mong điều không thể mong được, em đòi con thỏ từ mặt trăng.” Này Kaṇha, nếu anh biết là như vậy mà khuyên bảo người khác như thế, sao đến bây giờ anh vẫn sầu muộn về đứa con trai đã chết trước đây? Có những việc con người không thể đạt được, ngay cả phi nhân cũng không: ‘Mong rằng đứa con trai đã sinh ra của tôi đừng chết’ — điều không thể đạt được thì do đâu mà đạt được? Bằng chú thuật, bằng thuốc men từ rễ cây, bằng thần dược hay bằng tài sản, này Kaṇha, không thể đưa người quá vãng mà anh sầu muộn trở về được. Những người có tài sản lớn, của cải lớn, thậm chí các vị Sát-đế-lỵ cai quản vương quốc, có dồi dào tài sản và lúa gạo, ngay cả những người ấy cũng không thoát già và chết. Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, thương buôn, nô lệ, hạ tiện, hốt rác, những người này và những người khác, hễ đã sinh ra, cũng không thoát già và chết. Những người trì tụng chú thuật Vệ Đà gồm sáu phần do đấng Brahmā nghĩ ra, những người này và những người khác, hễ đã sinh ra, cũng không thoát già và chết. Ngay cả những vị ẩn sĩ, các đạo sĩ khổ hạnh, có tâm an tịnh, tự kiềm chế mình, cũng lìa bỏ thân này theo thời gian. ngay cả những vị đạo sĩ khổ hạnh ấy Ngay cả các bậc A-la-hán, tự thân đã tu tập, việc cần làm đã làm xong, không còn lậu hoặc, cũng bỏ thân xác này khi thiện và ác đều đã diệt tận.” Khi tôi đang bị thiêu đốt, như ngọn lửa được rưới thêm bơ lỏng, như được rưới nước xuống. người ấy đã dập tắt mọi nỗi buồn bực của tôi. Người ấy thật đã rút mũi tên sầu muộn ra vốn cắm vào trái tim tôi. Khi tôi bị sầu muộn chế ngự, người đã xua đi nỗi sầu muộn về con trai cho tôi — Chính tôi đây, mũi tên đã được rút ra, lòng mát lạnh, đã an tịnh. anh không sầu muộn, không khóc lóc nữa.” Này em trai, sau khi nghe em nói, Những bậc có trí tuệ hành xử như thế, họ là những bậc có lòng thương tưởng; các vị giúp người vượt qua sầu muộn, như Ghaṭa đã làm với người anh trai vậy. Người nào có những người cộng sự, những người hầu cận như thế, đi kèm với lời nói khôn khéo, như Ghaṭa đã làm với người anh trai vậy.”
Chuyện Ngạ Quỷ Kaṇha là thứ sáu.