Kinh Ví Dụ Cái Cưa

Tôn giả Moliya Phagguna vì quá gần gũi với các Tỷ-kheo-ni nên sinh giận dữ mỗi khi nghe ai chê trách họ; Đức Phật gọi ông đến và dạy cách giữ tâm không đổi xấu dù bị nói nặng hay bị đánh đập. Ngài kể chuyện bà Vedehikā nổi tiếng hiền lành cho đến khi bị thử thách mới lộ cơn giận bên trong, rồi dạy năm cách người khác có thể nói với mình và cách rải tâm từ như đất, như hư không, như sông Hằng, như túi da mèo — đến mức dù bị cưa đứt tay chân cũng không sinh ác ý.

Tôi nghe kể lại như vầy: Một lần, Đức Phật ở gần thành Xá-vệ, trong rừng Kỳ-đà, khu vườn của ông Cấp Cô Độc. Lúc bấy giờ, Tôn giả Moliya Phagguna sống gần gũi quá mức với một số Tỷ-kheo-ni. Ông gần gũi với các Tỷ-kheo-ni đến nỗi: nếu có vị Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực) nào nói lời chê trách các Tỷ-kheo-ni ấy ngay trước mặt ông, thì ông nổi giận, không vui, thậm chí còn gây ra chuyện kiện tụng. Còn nếu có vị Tỷ-kheo nào nói lời chê trách Tôn giả Moliya Phagguna ngay trước mặt các Tỷ-kheo-ni ấy, thì các Tỷ-kheo-ni ấy nổi giận, không vui, thậm chí còn gây ra chuyện kiện tụng. Tôn giả Moliya Phagguna gần gũi với các Tỷ-kheo-ni đến như vậy đó. Bấy giờ, một vị Tỷ-kheo đi đến chỗ Đức Phật; đến nơi, vị ấy cúi lạy Đức Phật rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vị Tỷ-kheo ấy nói với Đức Phật:

— Bạch Ngài, Tôn giả Moliya Phagguna sống gần gũi quá mức với các Tỷ-kheo-ni. Ông gần gũi với các Tỷ-kheo-ni đến nỗi: nếu có vị Tỷ-kheo nào nói lời chê trách các Tỷ-kheo-ni ấy ngay trước mặt ông, thì ông nổi giận, không vui, thậm chí còn gây ra chuyện kiện tụng. Còn nếu có vị Tỷ-kheo nào nói lời chê trách Tôn giả Moliya Phagguna ngay trước mặt các Tỷ-kheo-ni ấy, thì các Tỷ-kheo-ni ấy nổi giận, không vui, thậm chí còn gây ra chuyện kiện tụng. Tôn giả Moliya Phagguna gần gũi với các Tỷ-kheo-ni đến như vậy đó, bạch Ngài. Bấy giờ Đức Phật bảo một vị Tỷ-kheo: — Này Tỷ-kheo, ông hãy đi, nhân danh Ta mà gọi vị Tỷ-kheo Moliya Phagguna đến: rằng: “Thưa hiền giả Phagguna, bậc Thầy gọi ông.”

— Vâng, bạch Ngài. Vị Tỷ-kheo ấy vâng lời Đức Phật, đi đến chỗ Tôn giả Moliya Phagguna; đến nơi, vị ấy nói với Tôn giả Moliya Phagguna: — Thưa hiền giả Phagguna, bậc Thầy gọi ông. — Vâng, thưa hiền giả. Tôn giả Moliya Phagguna vâng lời vị Tỷ-kheo ấy, đi đến chỗ Đức Phật; đến nơi, ông cúi lạy Đức Phật rồi ngồi xuống một bên. Khi ông đã ngồi một bên, Đức Phật nói với ông: — Có thật không, này Phagguna, ông sống gần gũi quá mức với các Tỷ-kheo-ni? Ông gần gũi với các Tỷ-kheo-ni đến nỗi: nếu có vị Tỷ-kheo nào nói lời chê trách các Tỷ-kheo-ni ấy ngay trước mặt ông, thì ông nổi giận, không vui, thậm chí còn gây ra chuyện kiện tụng? Còn nếu có vị Tỷ-kheo nào nói lời chê trách ông ngay trước mặt các Tỷ-kheo-ni ấy, thì các Tỷ-kheo-ni ấy nổi giận, không vui, thậm chí còn gây ra chuyện kiện tụng?

Ông đã gần gũi với các Tỷ-kheo-ni đến như vậy sao? — Vâng, bạch Ngài. — Phagguna, chẳng phải ông là người con nhà lành, vì lòng tin mà bỏ nhà ra đi, sống đời không nhà sao? — Vâng, bạch Ngài. — Phagguna, là người con nhà lành, vì lòng tin mà bỏ nhà ra đi, sống đời không nhà, thì việc ông sống gần gũi quá mức với các Tỷ-kheo-ni như vậy là không xứng đáng. Cho nên, này Phagguna, dù có ai nói lời chê trách các Tỷ-kheo-ni ấy ngay trước mặt ông, thì ngay trong trường hợp đó, này Phagguna, ông cũng hãy bỏ hết những ham muốn và những suy nghĩ còn vương vấn đời sống tại gia. Ngay trong trường hợp đó, này Phagguna, ông hãy tập như vầy: “Tâm ta sẽ không bị biến đổi. Ta sẽ không buông ra lời xấu ác nào. Ta sẽ ở lại với lòng thương xót, với tâm từ, không chứa oán giận bên trong.”

Ông phải tập như vậy đó, này Phagguna. Cho nên, này Phagguna, dù có ai đánh các Tỷ-kheo-ni ấy bằng tay, bằng cục đất, bằng gậy, bằng dao ngay trước mặt ông, thì ngay trong trường hợp đó, này Phagguna, ông cũng hãy bỏ hết những ham muốn và những suy nghĩ còn vương vấn đời sống tại gia. Ngay trong trường hợp đó, này Phagguna, ông hãy tập như vầy: “Tâm ta sẽ không bị biến đổi. Ta sẽ không buông ra lời xấu ác nào. Ta sẽ ở lại với lòng thương xót, với tâm từ, không chứa oán giận bên trong.” Ông phải tập như vậy đó, này Phagguna. Cho nên, này Phagguna, dù có ai nói lời chê trách ông ngay trước mặt ông, thì ngay trong trường hợp đó, này Phagguna, ông cũng hãy bỏ hết những ham muốn và những suy nghĩ còn vương vấn đời sống tại gia.

Ngay trong trường hợp đó, này Phagguna, ông hãy tập như vầy: “Tâm ta sẽ không bị biến đổi. Ta sẽ không buông ra lời xấu ác nào. Ta sẽ ở lại với lòng thương xót, với tâm từ, không chứa oán giận bên trong.” Ông phải tập như vậy đó, này Phagguna. Cho nên, này Phagguna, dù có ai đánh ông bằng tay, bằng cục đất, bằng gậy, bằng dao, thì ngay trong trường hợp đó, này Phagguna, ông cũng hãy bỏ hết những ham muốn và những suy nghĩ còn vương vấn đời sống tại gia. Ngay trong trường hợp đó, này Phagguna, ông hãy tập như vầy: “Tâm ta sẽ không bị biến đổi. Ta sẽ không buông ra lời xấu ác nào. Ta sẽ ở lại với lòng thương xót, với tâm từ, không chứa oán giận bên trong.”

Ông phải tập như vậy đó, này Phagguna. Bấy giờ Đức Phật gọi các Tỷ-kheo: — Này các Tỷ-kheo, đã có một thời các Tỷ-kheo làm đẹp lòng Ta. Lúc đó, này các Tỷ-kheo, Ta đã bảo các Tỷ-kheo: “Ta mỗi ngày chỉ ăn một lần, ngồi yên một chỗ mà ăn. Khi ăn như vậy, Ta thấy mình ít bệnh, ít đau ốm, nhẹ nhàng, khỏe mạnh và sống thoải mái. Này các ông, các ông cũng hãy ăn mỗi ngày chỉ trong một lần ngồi. Khi ăn như vậy, các ông cũng sẽ thấy mình ít bệnh, ít đau ốm, nhẹ nhàng, khỏe mạnh và sống thoải mái.” Này các Tỷ-kheo, đối với các Tỷ-kheo ấy, Ta không cần phải dạy bảo thêm nữa; Ta chỉ cần nhắc nhở để niệm của họ được khơi dậy là đủ. Ví như, này các Tỷ-kheo, ở một nơi đất bằng phẳng, tại ngã tư đường lớn, có một cỗ xe thắng những con ngựa thuần, đứng sẵn đó, cây roi để sẵn bên cạnh.

Một người dạy ngựa khéo léo, một người đánh xe thuần thục, leo lên xe, tay trái cầm dây cương, tay phải cầm roi, muốn cho xe chạy tới hay chạy lui, lúc nào cũng được, chỗ nào cũng được. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với các Tỷ-kheo ấy, Ta không cần phải dạy bảo thêm nữa; Ta chỉ cần nhắc nhở để niệm của họ được khơi dậy là đủ. Cho nên, này các Tỷ-kheo, các ông cũng hãy bỏ những điều không tốt và chuyên tâm vào những điều tốt. Như vậy, các ông cũng sẽ lớn lên, trưởng thành và đầy đủ trong Pháp và Luật này. Ví như, này các Tỷ-kheo, không xa làng hay thị trấn có một rừng cây sa-la lớn. Rừng ấy bị cây thầu dầu mọc lan phủ kín. Bấy giờ có một người xuất hiện, muốn rừng được lợi ích, muốn rừng được tốt lành, muốn rừng được bình yên.

Người ấy chặt bỏ những cây sa-la non cong queo, hút mất nhựa sống của rừng, đem ra ngoài; bên trong khu rừng, người ấy dọn dẹp cho thật sạch sẽ. Còn những cây sa-la non nào thẳng, mọc tốt, người ấy chăm sóc chúng cho thật chu đáo. Như vậy, này các Tỷ-kheo, sau một thời gian, rừng sa-la ấy lớn lên, trưởng thành và đầy đủ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, các ông hãy bỏ những điều không tốt và chuyên tâm vào những điều tốt. Như vậy, các ông cũng sẽ lớn lên, trưởng thành và đầy đủ trong Pháp và Luật này. Ngày xưa, này các Tỷ-kheo, ngay tại thành Xá-vệ này, có một bà chủ nhà tên là Vedehikā. Bà chủ nhà Vedehikā, này các Tỷ-kheo, có tiếng tốt lan xa như vầy:

“Bà chủ nhà Vedehikā hiền lành, bà chủ nhà Vedehikā dịu dàng, bà chủ nhà Vedehikā điềm tĩnh.” Bà chủ nhà Vedehikā, này các Tỷ-kheo, có một cô hầu gái tên là Kāḷī — khéo léo, không lười biếng, công việc sắp xếp đâu ra đó. Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, cô hầu gái Kāḷī nghĩ: “Bà chủ của ta có tiếng tốt lan xa như vầy: “Bà chủ nhà Vedehikā hiền lành, bà chủ nhà Vedehikā dịu dàng, bà chủ nhà Vedehikā điềm tĩnh.” Không biết bà chủ của ta thật sự có cơn giận ở bên trong mà không để lộ ra, hay là bà không có giận? Hay chỉ vì công việc của ta sắp xếp đâu ra đó nên bà chủ mới không để lộ cơn giận vốn có ở bên trong, chứ không phải bà không có giận? Hay là ta thử bà chủ một phen?”

Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, cô hầu gái Kāḷī dậy trưa. Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, bà chủ nhà Vedehikā nói với cô hầu gái Kāḷī: — Này con hầu Kāḷī kia! — Dạ, thưa bà? — Này con hầu, sao ngươi dậy trưa vậy? — Dạ, không có gì đâu, thưa bà. — À, không có gì hả, con hầu hư hỏng kia, mà ngươi dậy trưa như vậy! Nói rồi, bà nổi giận, không vui, cau mày lại. Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, cô hầu gái Kāḷī nghĩ: “Bà chủ của ta thật sự có cơn giận ở bên trong mà không để lộ ra, chứ không phải bà không có giận. Chỉ vì công việc của ta sắp xếp đâu ra đó nên bà chủ mới không để lộ cơn giận vốn có ở bên trong, chứ không phải bà không có giận. Hay là ta thử bà chủ thêm nữa?”

Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, cô hầu gái Kāḷī dậy còn trưa hơn nữa. Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, bà chủ nhà Vedehikā nói với cô hầu gái Kāḷī: — Này con hầu Kāḷī kia! — Dạ, thưa bà? — Này con hầu, sao ngươi dậy còn trưa hơn nữa vậy? — Dạ, không có gì đâu, thưa bà. — À, không có gì hả, con hầu hư hỏng kia, mà ngươi dậy trưa như vậy! Nói rồi, bà nổi giận, không vui, và buông ra những lời giận dữ. Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, cô hầu gái Kāḷī nghĩ: “Bà chủ của ta thật sự có cơn giận ở bên trong mà không để lộ ra, chứ không phải bà không có giận. Chỉ vì công việc của ta sắp xếp đâu ra đó nên bà chủ mới không để lộ cơn giận vốn có ở bên trong, chứ không phải bà không có giận.

Hay là ta thử bà chủ thêm nữa?” Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, cô hầu gái Kāḷī dậy còn trưa hơn nữa. Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, bà chủ nhà Vedehikā nói với cô hầu gái Kāḷī: — Này con hầu Kāḷī kia! — Dạ, thưa bà? — Này con hầu, sao ngươi dậy trưa vậy? — Dạ, không có gì đâu, thưa bà. — À, không có gì hả, con hầu hư hỏng kia, mà ngươi dậy trưa như vậy! Nói rồi, bà nổi giận, không vui, cầm lấy cây chốt cửa, đánh vào đầu cô hầu, làm đầu cô bị vỡ. Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, cô hầu gái Kāḷī, đầu bị vỡ, máu chảy ròng ròng, đi kêu than với hàng xóm: — Các bà ơi, hãy xem việc làm của người hiền lành này; hãy xem việc làm của người dịu dàng, hãy xem việc làm của người điềm tĩnh.

Sao lại có thể, chỉ vì cô hầu gái duy nhất của mình dậy trưa, mà nổi giận, không vui, cầm cây chốt cửa đánh vào đầu cô ta, làm đầu cô ta bị vỡ?” Bấy giờ, này các Tỷ-kheo, sau một thời gian, bà chủ nhà Vedehikā mang tiếng xấu lan xa như vầy: “Bà chủ nhà Vedehikā hung dữ, bà chủ nhà Vedehikā không dịu dàng, bà chủ nhà Vedehikā không điềm tĩnh chút nào.” Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây, có vị Tỷ-kheo hiền lành hết sức hiền lành, dịu dàng hết sức dịu dàng, điềm tĩnh hết sức điềm tĩnh, chỉ cho đến khi những lời nói khó nghe chưa chạm đến mình. Nhưng, này các Tỷ-kheo, khi những lời nói khó nghe chạm đến vị Tỷ-kheo ấy, lúc ấy mới biết được vị ấy có thật hiền lành, có thật dịu dàng, có thật điềm tĩnh hay không.

Này các Tỷ-kheo, Ta không gọi là dễ chỉ bảo vị Tỷ-kheo nào chỉ vì y áo, đồ ăn khất thực, chỗ ở, thuốc men và vật dụng khi ốm đau mà trở nên dễ chỉ bảo, mà tỏ ra dễ chỉ bảo. Vì sao vậy? Vì vị Tỷ-kheo ấy, này các Tỷ-kheo, khi không được y áo, đồ ăn khất thực, chỗ ở, thuốc men và vật dụng khi ốm đau, thì không còn dễ chỉ bảo nữa, không còn tỏ ra dễ chỉ bảo nữa. Nhưng vị Tỷ-kheo nào chỉ vì kính trọng Pháp, tôn trọng Pháp, quý mến Pháp, tôn thờ Pháp, cung kính Pháp mà dễ chỉ bảo, mà tỏ ra dễ chỉ bảo, thì Ta gọi vị ấy là dễ chỉ bảo. Cho nên, này các Tỷ-kheo, các ông hãy tập như vầy: “Chúng ta sẽ dễ chỉ bảo, sẽ tỏ ra dễ chỉ bảo, chỉ vì kính trọng Pháp, tôn trọng Pháp, quý mến Pháp, tôn thờ Pháp, cung kính Pháp.”

Các ông phải tập như vậy đó, này các Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, có năm cách nói mà người khác có thể dùng khi nói với các ông: nói đúng lúc hoặc không đúng lúc; nói đúng sự thật hoặc không đúng sự thật; nói nhẹ nhàng hoặc thô lỗ; nói có lợi ích hoặc không có lợi ích; nói với tâm từ hoặc với lòng oán giận giấu kín. Này các Tỷ-kheo, người ta nói với các ông có thể đúng lúc, cũng có thể không đúng lúc; này các Tỷ-kheo, người ta nói với các ông có thể đúng sự thật, cũng có thể không đúng sự thật; này các Tỷ-kheo, người ta nói với các ông có thể nhẹ nhàng, cũng có thể thô lỗ; này các Tỷ-kheo, người ta nói với các ông có thể có lợi ích, cũng có thể không có lợi ích; này các Tỷ-kheo, người ta nói với các ông có thể với tâm từ, cũng có thể với lòng oán giận giấu kín.

Ngay trong trường hợp đó, này các Tỷ-kheo, các ông hãy tập như vầy: “Tâm chúng ta sẽ không bị biến đổi. Chúng ta sẽ không buông ra lời xấu ác nào. Chúng ta sẽ ở lại với lòng thương xót, với tâm từ, không chứa oán giận bên trong. Chúng ta sẽ an trú, rải tâm từ đến chính người ấy. Và lấy người ấy làm nền tảng, chúng ta sẽ an trú, rải tâm từ đến khắp cả thế giới — rộng lớn, bao la, không giới hạn, không hận thù, không ác ý.” Các ông phải tập như vậy đó, này các Tỷ-kheo. Ví như, này các Tỷ-kheo, một người đến, mang theo cuốc và giỏ. Người ấy nói: “Ta sẽ làm cho mặt đất lớn này không còn là đất nữa!” Người ấy đào chỗ này chỗ kia, quăng đất chỗ này chỗ kia, khạc nhổ chỗ này chỗ kia, đi tiểu chỗ này chỗ kia, và nói:

“Đất hãy hết là đất đi! Đất hãy hết là đất đi!” Các ông nghĩ sao, này các Tỷ-kheo, người ấy có thể làm cho mặt đất lớn này không còn là đất được không? — Không thể được, bạch Ngài. — Vì sao vậy? — Bạch Ngài, mặt đất lớn này sâu và vô lượng. Không dễ gì làm cho nó không còn là đất; rốt cuộc, người ấy chỉ tự chuốc lấy mệt mỏi và bực bội mà thôi. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có năm cách nói mà người khác có thể dùng khi nói với các ông: nói đúng lúc hoặc không đúng lúc; nói đúng sự thật hoặc không đúng sự thật; nói nhẹ nhàng hoặc thô lỗ; nói có lợi ích hoặc không có lợi ích; nói với tâm từ hoặc với lòng oán giận giấu kín. Này các Tỷ-kheo, người ta nói với các ông có thể đúng lúc, cũng có thể không đúng lúc; này các Tỷ-kheo, người ta nói với các ông có thể đúng sự thật, cũng có thể không đúng sự thật; này các Tỷ-kheo, người ta nói với các ông có thể nhẹ nhàng, cũng có thể thô lỗ; này các Tỷ-kheo, người ta nói với các ông có thể có lợi ích, cũng có thể không có lợi ích; này các Tỷ-kheo, người ta nói với các ông có thể với tâm từ, cũng có thể với lòng oán giận giấu kín.

Ngay trong trường hợp đó, này các Tỷ-kheo, các ông hãy tập như vầy: “Tâm chúng ta sẽ không bị biến đổi. Chúng ta sẽ không buông ra lời xấu ác nào. Chúng ta sẽ ở lại với lòng thương xót, với tâm từ, không chứa oán giận bên trong. Chúng ta sẽ an trú, rải tâm từ đến chính người ấy. Và lấy người ấy làm nền tảng, chúng ta sẽ an trú, rải một cái tâm như mặt đất đến khắp cả thế giới — rộng lớn, bao la, không giới hạn, không hận thù, không ác ý.” Các ông phải tập như vậy đó, này các Tỷ-kheo. Ví như, này các Tỷ-kheo, một người đến, mang theo thuốc nhuộm — sơn đỏ, nghệ, chàm hay màu đỏ thiên thảo. Người ấy nói: “Ta sẽ vẽ hình lên hư không này, làm cho hình hiện ra ở đó!”

Các ông nghĩ sao, này các Tỷ-kheo, người ấy có thể vẽ hình lên hư không này, làm cho hình hiện ra được không? — Không thể được, bạch Ngài. — Vì sao vậy? — Bạch Ngài, hư không này không có hình tướng, không nhìn thấy được. Ở đó không dễ gì vẽ hình, làm cho hình hiện ra; rốt cuộc, người ấy chỉ tự chuốc lấy mệt mỏi và bực bội mà thôi. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có năm cách nói mà người khác có thể dùng khi nói với các ông: nói đúng lúc hoặc không đúng lúc; nói đúng sự thật hoặc không đúng sự thật; nói nhẹ nhàng hoặc thô lỗ; nói có lợi ích hoặc không có lợi ích; nói với tâm từ hoặc với lòng oán giận giấu kín. Này các Tỷ-kheo, người ta nói với các ông có thể đúng lúc, cũng có thể không đúng lúc; có thể đúng sự thật, cũng có thể không đúng sự thật; có thể nhẹ nhàng, cũng có thể thô lỗ; có thể có lợi ích, cũng có thể không có lợi ích; có thể với tâm từ, cũng có thể với lòng oán giận giấu kín. Ngay trong trường hợp đó, này các Tỷ-kheo, các ông hãy tập như vầy: “Tâm chúng ta sẽ không bị biến đổi. Chúng ta sẽ không buông ra lời xấu ác nào. Chúng ta sẽ ở lại với lòng thương xót, với tâm từ, không chứa oán giận bên trong. Chúng ta sẽ an trú, rải tâm từ đến chính người ấy.

Và lấy người ấy làm nền tảng, chúng ta sẽ an trú, rải một cái tâm như hư không đến khắp cả thế giới — rộng lớn, bao la, không giới hạn, không hận thù, không ác ý.” Các ông phải tập như vậy đó, này các Tỷ-kheo. Ví như, này các Tỷ-kheo, một người đến, mang theo bó đuốc cỏ đang cháy. Người ấy nói: “Ta sẽ lấy bó đuốc cỏ đang cháy này mà đốt nóng, đốt cháy sông Hằng!” Các ông nghĩ sao, này các Tỷ-kheo, người ấy có thể lấy bó đuốc cỏ đang cháy mà đốt nóng, đốt cháy sông Hằng được không? — Không thể được, bạch Ngài. — Vì sao vậy? — Bạch Ngài, sông Hằng sâu và vô lượng. Không dễ gì lấy bó đuốc cỏ đang cháy mà đốt nóng, đốt cháy nó; rốt cuộc, người ấy chỉ tự chuốc lấy mệt mỏi và bực bội mà thôi.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có năm cách nói mà người khác có thể dùng khi nói với các ông: nói đúng lúc hoặc không đúng lúc; nói đúng sự thật hoặc không đúng sự thật; nói nhẹ nhàng hoặc thô lỗ; nói có lợi ích hoặc không có lợi ích; nói với tâm từ hoặc với lòng oán giận giấu kín. Này các Tỷ-kheo, người ta nói với các ông có thể đúng lúc, cũng có thể không đúng lúc; có thể đúng sự thật, cũng có thể không đúng sự thật; có thể nhẹ nhàng, cũng có thể thô lỗ; có thể có lợi ích, cũng có thể không có lợi ích; có thể với tâm từ, cũng có thể với lòng oán giận giấu kín. Ngay trong trường hợp đó, này các Tỷ-kheo, các ông hãy tập như vầy: “Tâm chúng ta sẽ không bị biến đổi. Chúng ta sẽ không buông ra lời xấu ác nào. Chúng ta sẽ ở lại với lòng thương xót, với tâm từ, không chứa oán giận bên trong. Chúng ta sẽ an trú, rải tâm từ đến chính người ấy.

Và lấy người ấy làm nền tảng, chúng ta sẽ an trú, rải một cái tâm như sông Hằng đến khắp cả thế giới — rộng lớn, bao la, không giới hạn, không hận thù, không ác ý.” Các ông phải tập như vậy đó, này các Tỷ-kheo. Ví như, này các Tỷ-kheo, có một cái túi da mèo đã được chà xát, chà xát kỹ, chà xát thật kỹ — mềm mại, mịn như lụa, không còn tiếng sột soạt, không còn tiếng lạo xạo. Bấy giờ một người đến, mang theo một cây gậy hoặc một viên đá. Người ấy nói: “Ta sẽ làm cho cái túi da mèo đã chà xát, chà xát kỹ, chà xát thật kỹ, mềm mại, mịn như lụa, không còn tiếng sột soạt, không còn tiếng lạo xạo này, kêu sột soạt, kêu lạo xạo bằng cây gậy hay viên đá này!”

Các ông nghĩ sao, này các Tỷ-kheo, người ấy có thể làm cho cái túi da mèo đã chà xát, chà xát kỹ, chà xát thật kỹ, mềm mại, mịn như lụa, không còn tiếng sột soạt, không còn tiếng lạo xạo ấy, kêu sột soạt, kêu lạo xạo bằng cây gậy hay viên đá được không? — Không thể được, bạch Ngài. — Vì sao vậy? — Bạch Ngài, cái túi da mèo ấy đã chà xát, chà xát kỹ, chà xát thật kỹ, mềm mại, mịn như lụa, không còn tiếng sột soạt, không còn tiếng lạo xạo. Không dễ gì làm cho nó kêu sột soạt hay lạo xạo bằng cây gậy hay hòn đá; rốt cuộc, người ấy chỉ tự chuốc lấy mệt mỏi và bực bội mà thôi. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có năm cách nói mà người khác có thể dùng khi nói với các ông:

nói đúng lúc hoặc không đúng lúc; nói đúng sự thật hoặc không đúng sự thật; nói nhẹ nhàng hoặc thô lỗ; nói có lợi ích hoặc không có lợi ích; nói với tâm từ hoặc với lòng oán giận giấu kín. Này các Tỷ-kheo, người ta nói với các ông có thể đúng lúc, cũng có thể không đúng lúc; này các Tỷ-kheo, người ta nói với các ông có thể đúng sự thật, cũng có thể không đúng sự thật; này các Tỷ-kheo, người ta nói với các ông có thể nhẹ nhàng, cũng có thể thô lỗ; này các Tỷ-kheo, người ta nói với các ông có thể có lợi ích, cũng có thể không có lợi ích; này các Tỷ-kheo, người ta nói với các ông có thể với tâm từ, cũng có thể với lòng oán giận giấu kín. Ngay trong trường hợp đó, này các Tỷ-kheo, các ông hãy tập như vầy:

“Tâm chúng ta sẽ không bị biến đổi. Chúng ta sẽ không buông ra lời xấu ác nào. Chúng ta sẽ ở lại với lòng thương xót, với tâm từ, không chứa oán giận bên trong. Chúng ta sẽ an trú, rải tâm từ đến chính người ấy. Và lấy người ấy làm nền tảng, chúng ta sẽ an trú, rải một cái tâm như túi da mèo đến khắp cả thế giới — rộng lớn, bao la, không giới hạn, không hận thù, không ác ý.” Các ông phải tập như vậy đó, này các Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, dù cho bọn cướp thấp hèn có lấy chiếc cưa hai cán mà cưa đứt từng tay chân của các ông, thì ngay trong trường hợp đó, ai để tâm mình sinh ác ý, người ấy không phải là người làm theo lời dạy của Ta. Ngay trong trường hợp đó, này các Tỷ-kheo, các ông hãy tập như vầy:

“Tâm chúng ta sẽ không bị biến đổi. Chúng ta sẽ không buông ra lời xấu ác nào. Chúng ta sẽ ở lại với lòng thương xót, với tâm từ, không chứa oán giận bên trong. Chúng ta sẽ an trú, rải tâm từ đến chính người ấy. Và lấy người ấy làm nền tảng, chúng ta sẽ an trú, rải tâm từ đến khắp cả thế giới — rộng lớn, bao la, không giới hạn, không hận thù, không ác ý.” Các ông phải tập như vậy đó, này các Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, nếu các ông thường xuyên ghi nhớ lời dạy ví dụ cái cưa này, các ông có thấy cách nói nào, nhỏ hay lớn, mà các ông không thể chịu đựng được không? — Không thấy, bạch Ngài. Cho nên, này các Tỷ-kheo, các ông hãy thường xuyên ghi nhớ lời dạy ví dụ cái cưa này.

Điều đó sẽ đem lại cho các ông lợi ích và hạnh phúc lâu dài. Đức Phật nói như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hài lòng, hoan hỷ đón nhận lời Đức Phật dạy. Kinh Ví Dụ Cái Cưa (hết).