Câu Hỏi Về Tính Chất Của Con Chó Rừng Già
Hai tính chất của chó rừng già: ăn mà không ghê tởm — hành giả dùng thức ăn chỉ để duy trì thân, như trưởng lão Mahākassapa ăn vắt cơm của người cùi mà không một chút ghê tởm; và không phân biệt tồi tàn hay hảo hạng — biết đủ với những gì nhận được, vì tham đắm vị ngon thì tâm không thể vui trong thiền.
Điểm thực hànhĂn không chê bai và không chọn lựa: nhận được gì thì biết đủ với thứ ấy — sự ghê tởm cũng là một hình thức của sân, sự kén chọn là một hình thức của tham.
Mi-lan-đà Hỏi Đáp 7. Phần Câu Hỏi Giảng Bằng Ví Dụ Phẩm Con Mối 6. Câu Hỏi Về Tính Chất Của Con Chó Rừng Già — Thưa ngài Nāgasena, ngài nói: “Hai tính chất của con chó rừng già nên được thực hành” — hai tính chất ấy là gì? — Tâu đại vương, con chó rừng già nhận được thức ăn thì ăn cho đủ nhu cầu, không hề ghê tởm. Cũng vậy, tâu đại vương, hành giả thiết tha tu tập nhận được thức ăn thì dùng chỉ vừa đủ để duy trì thân thể, không hề ghê tởm. Tâu đại vương, đó là tính chất thứ nhất của con chó rừng già nên được thực hành. Tâu đại vương, điều này trưởng lão Mahākassapa cũng đã nói:
ta đã đi vào làng để khất thực.
Có người đàn ông bị cùi đang ăn,
một cách nghiêm chỉnh ta đã đứng gần gã ấy.
Người ấy với bàn tay bị lở loét
đã dâng vắt cơm cho ta.
Trong khi người ấy để vắt cơm vào,
ngón tay của gã đã bị rụng xuống ở nơi ấy.
Và ta đã dựa vào chân của vách tường,
rồi thọ dụng vắt cơm ấy.
Ngay trong khi đang ăn, hoặc đã ăn xong,
sự ghê tởm không có ở nơi ta.’
Nghĩa là
Nghĩa là: từ chỗ ở bước xuống, ra đi. Nghĩa là: trưởng lão vào làng khất thực như thường lệ. Nghĩa là: có một người đàn ông mắc bệnh cùi đang ngồi ăn. Nghĩa là: trưởng lão kính cẩn đứng lại gần người ấy để nhận cúng dường. Nghĩa là: người cùi dùng bàn tay đang lở loét của mình. Nghĩa là: dâng cho trưởng lão một vắt cơm. Nghĩa là: trong lúc người ấy đặt vắt cơm vào bình bát. Nghĩa là: một ngón tay của người ấy rụng xuống ngay tại đó — lẫn vào thức ăn. Nghĩa là: trưởng lão ngồi dựa vào chân tường. Nghĩa là: rồi ăn vắt cơm ấy như thường. Nghĩa là: trong lúc ăn và cả sau khi ăn xong. Nghĩa là: không một chút ghê tởm nào khởi lên trong tâm trưởng lão.
— Tâu đại vương, còn điều khác nữa: con chó rừng già nhận được thức ăn thì không xem xét nó là tồi tàn hay hảo hạng. Cũng vậy, tâu đại vương, hành giả nhận được thức ăn thì không xem xét “tồi tàn hay hảo hạng, đầy đủ hay không đầy đủ”, mà nên biết đủ với những gì đã nhận được. Tâu đại vương, đó là tính chất thứ hai của con chó rừng già nên được thực hành. Tâu đại vương, điều này trưởng lão Upasena, con trai của Vaṅganta, cũng đã nói:
không nên mong mỏi nhiều vị nếm khác.
Đối với vị bị thèm khát ở các vị nếm,
thì tâm không thích thú trong việc tham thiền.
Vị tự biết đủ với bất cứ vật này hay vật khác
làm đầy đủ đời sống Sa-môn.’”
Nghĩa là
Nghĩa là: biết đủ và vui với cả thức ăn tồi tàn. Nghĩa là: không trông mong thêm những vị ngon khác. Nghĩa là: người còn tham đắm các vị ngon. Nghĩa là: thì tâm không thể vui trong thiền định được. Nghĩa là: người biết đủ với bất cứ thứ gì mình có. Nghĩa là: chính người ấy làm trọn vẹn đời sống Sa-môn.
Câu hỏi về tính chất của con chó rừng già là thứ sáu.