Câu Hỏi Về Sự Lãnh Hội Giáo Pháp

Trưởng lão kể mười sáu hạng người dù thực hành đúng đắn cũng không chứng ngộ được Giáo Pháp, từ loài thú, kẻ phạm tội nặng chưa sám hối, đến trẻ dưới bảy tuổi. Riêng với trẻ nhỏ, lý do không phải vì có phiền não mà vì tâm còn yếu, nhỏ, chưa phát triển, không kham nổi giới Niết-bàn vô vi nặng nề và vĩ đại — như giọt nước không làm ướt được trái đất, ngọn lửa nhỏ không soi được thế gian.

Điểm thực hành

Thiếu phiền não chưa đủ để chứng ngộ: tâm còn yếu và chưa trưởng thành thì cũng không thấu triệt được chân lý sâu xa; sự phát triển của tâm là điều kiện cần như chính sự trong sạch.

Mi-lan-đà Hỏi Đáp Phần Câu Hỏi Suy Luận Phẩm Vessantara 8. Câu Hỏi Về Sự Lãnh Hội Giáo Pháp “Thưa ngài Nāgasena, những người thực hành đúng đắn — tất cả họ đều có sự lãnh hội Giáo Pháp, hay có người không có?” “Tâu đại vương, có người có, có người không.” “Thưa ngài, ai có, ai không?” “Tâu đại vương, loài thú, dù thực hành tốt đẹp cũng không có sự lãnh hội Giáo Pháp; người đã sinh vào cõi ngạ quỷ cũng không; người có tà kiến cũng không; kẻ xảo trá cũng không; kẻ giết mẹ cũng không; kẻ giết cha cũng không; kẻ giết vị A-la-hán cũng không; kẻ chia rẽ Tăng Đoàn cũng không; kẻ làm thân Phật chảy máu cũng không; kẻ trộm tướng (giả dạng Tỷ-kheo mà sống nhờ Tăng Đoàn) cũng không; kẻ đã theo ngoại đạo cũng không; kẻ làm nhơ Tỷ-kheo-ni cũng không; kẻ đã phạm một trong mười ba tội nặng mà chưa sám hối xong cũng không; người vô căn cũng không; người lưỡng căn, dù thực hành tốt đẹp cũng không có sự lãnh hội Giáo Pháp; và cả đứa trẻ chưa đủ bảy tuổi, dù thực hành tốt đẹp cũng không có sự lãnh hội Giáo Pháp.

Tâu đại vương, mười sáu hạng người này, dù thực hành tốt đẹp cũng không có sự lãnh hội Giáo Pháp.” “Thưa ngài Nāgasena, mười lăm hạng người kia vốn đã bị ngăn cản, sự lãnh hội Giáo Pháp có hay không đối với họ cũng được; nhưng vì lý do gì đứa trẻ chưa đủ bảy tuổi, dù thực hành tốt đẹp, cũng không có sự lãnh hội Giáo Pháp? Ở đây cần đặt câu hỏi: hẳn là đứa trẻ không có tham, không có sân, không có si, không có ngã mạn, không có tà kiến, không có sự không hài lòng, không có dục tầm, không bị phiền não xen lẫn; một đứa trẻ như vậy vừa thích hợp, vừa xứng đáng, vừa có khả năng thấu triệt bốn sự thật cao quý trong một lần thấu triệt duy nhất chứ?” “Tâu đại vương, chính điều ấy ở đây là lý do khiến tôi nói rằng: ‘Người chưa đủ bảy tuổi, dù thực hành tốt đẹp cũng không có sự lãnh hội Giáo Pháp.’ Tâu đại vương, nếu người chưa đủ bảy tuổi có thể tham ở vật đáng tham, sân ở vật đáng sân, si ở vật đáng si, mê đắm ở vật làm mê đắm, nhận biết tà kiến, nhận biết sự thích thú và không thích thú, suy tầm về điều thiện và điều bất thiện, thì người ấy mới có thể có sự lãnh hội Giáo Pháp. Nhưng, tâu đại vương, tâm của người chưa đủ bảy tuổi không có sức, yếu đuối, nhỏ bé, ít ỏi, chút xíu, lờ đờ, chưa phát triển; còn giới Niết-bàn vô vi thì nặng nề, sâu xa, bao la, vĩ đại.

Tâu đại vương, người chưa đủ bảy tuổi với cái tâm yếu đuối, nhỏ bé, lờ đờ, chưa phát triển ấy không thể thấu triệt giới Niết-bàn vô vi nặng nề, sâu xa, bao la, vĩ đại. Tâu đại vương, giống như núi chúa Sineru thì nặng nề, sâu xa, bao la, vĩ đại — tâu đại vương, một người với sức mạnh, sức lực và sự cố gắng bình thường của mình có thể nhấc núi chúa Sineru lên không?” “Thưa ngài, không thể.” “Vì lý do gì, tâu đại vương?” “Thưa ngài, vì người ấy yếu sức, còn núi chúa Sineru thì vĩ đại.” “Cũng vậy, tâu đại vương, tâm của người chưa đủ bảy tuổi không có sức, yếu đuối, nhỏ bé, ít ỏi, chút xíu, lờ đờ, chưa phát triển; còn giới Niết-bàn vô vi thì nặng nề, sâu xa, bao la, vĩ đại.

Người chưa đủ bảy tuổi với cái tâm yếu đuối, nhỏ bé, lờ đờ, chưa phát triển ấy không thể thấu triệt giới Niết-bàn vô vi nặng nề, sâu xa, bao la, vĩ đại. Vì lý do ấy, đối với người chưa đủ bảy tuổi, dù thực hành đúng đắn cũng không có sự lãnh hội Giáo Pháp. Hoặc nữa, tâu đại vương, giống như trái đất lớn này thì dài, trải dài, rộng, mở rộng, thênh thang, bao la, vĩ đại — tâu đại vương, có thể làm ướt trái đất lớn ấy và biến nó thành bùn nước bằng một giọt nước nhỏ bé không?” “Thưa ngài, không thể.” “Vì lý do gì, tâu đại vương?” “Thưa ngài, vì giọt nước quá nhỏ bé, còn trái đất thì vĩ đại.” “Cũng vậy, tâu đại vương, tâm của người chưa đủ bảy tuổi không có sức, yếu đuối, nhỏ bé, ít ỏi, chút xíu, lờ đờ, chưa phát triển; còn giới Niết-bàn vô vi thì dài, trải dài, rộng, mở rộng, thênh thang, bao la, vĩ đại.

Người chưa đủ bảy tuổi với cái tâm yếu đuối, nhỏ bé, lờ đờ, chưa phát triển ấy không thể thấu triệt giới Niết-bàn vô vi vĩ đại. Vì lý do ấy, đối với người chưa đủ bảy tuổi, dù thực hành đúng đắn cũng không có sự lãnh hội Giáo Pháp. Hoặc nữa, tâu đại vương, giống như một ngọn lửa không có sức, yếu đuối, nhỏ bé, ít ỏi, chút xíu, lờ đờ — tâu đại vương, với một ngọn lửa lờ đờ chừng ấy có thể xua tan bóng tối và phô bày ánh sáng cho thế gian gồm cả chư Thiên không?” “Thưa ngài, không thể.” “Vì lý do gì, tâu đại vương?” “Thưa ngài, vì ngọn lửa lờ đờ, còn thế gian thì vĩ đại.” “Cũng vậy, tâu đại vương, tâm của người chưa đủ bảy tuổi không có sức, yếu đuối, nhỏ bé, ít ỏi, chút xíu, lờ đờ, chưa phát triển, và bị bóng tối vô minh lớn lao che phủ.

Vì thế khó mà phô bày được ánh sáng của trí tuệ. Vì lý do ấy, đối với người chưa đủ bảy tuổi, dù thực hành đúng đắn cũng không có sự lãnh hội Giáo Pháp. Hoặc nữa, tâu đại vương, giống như một con sâu gạo bệnh hoạn, gầy ốm, thân hình nhỏ xíu có giới hạn, nhìn thấy một con voi chúa bị tiết dục ở ba chỗ, dài chín, rộng ba, chu vi mười, cao tám ratana, đến đúng chỗ của nó, rồi kéo lại để nuốt — tâu đại vương, con sâu gạo ấy có thể nuốt con voi chúa ấy không?” “Thưa ngài, không thể.” “Vì lý do gì, tâu đại vương?” “Thưa ngài, vì con sâu gạo quá nhỏ bé, còn con voi chúa thì vĩ đại.” “Cũng vậy, tâu đại vương, tâm của người chưa đủ bảy tuổi không có sức, yếu đuối, nhỏ bé, ít ỏi, chút xíu, lờ đờ, chưa phát triển; còn giới Niết-bàn vô vi thì vĩ đại.

Người ấy với cái tâm yếu đuối, nhỏ bé, lờ đờ, chưa phát triển không thể thấu triệt giới Niết-bàn vô vi vĩ đại. Vì lý do ấy, đối với người chưa đủ bảy tuổi, dù thực hành đúng đắn cũng không có sự lãnh hội Giáo Pháp. “Thưa ngài Nāgasena, tốt lắm! Trẫm chấp nhận điều này đúng như vậy.” Câu hỏi về sự lãnh hội Giáo Pháp là thứ tám.