Câu Hỏi Về Nơi Chứa Đựng Niết-bàn

Vua cho rằng mọi vật đều phải có nơi sinh ra, nên Niết-bàn không có nơi chứa đựng tức là không có thật. Trưởng lão đáp bằng hai ví dụ: lửa không có kho chứa mà vẫn làm ra được bằng cách cọ củi, và bảy báu vật của vua chuyển luân không có nơi chứa mà vẫn tự đến. Còn 'chỗ đứng' để chứng ngộ Niết-bàn chính là giới — đứng vững trong giới thì ở bất cứ nơi đâu cũng chứng ngộ được.

Điểm thực hành

Niết-bàn không nằm ở một địa điểm nào để đi đến lấy về; 'chỗ đứng' duy nhất cần thiết là giới — giữ giới vững thì ở đâu cũng có thể chứng ngộ.

Mi-lan-đà Hỏi Đáp Phần Câu Hỏi Suy Luận Phẩm Vessantara 12. Câu Hỏi Về Nơi Chứa Đựng Niết-bàn “Thưa ngài Nāgasena, có một nơi nào ở hướng đông, hay hướng nam, hay hướng tây, hay hướng bắc, hay phía trên, hay phía dưới, hay hướng ngang, là nơi Niết-bàn được chứa đựng không?” “Tâu đại vương, không có nơi nào ở hướng đông, hay hướng nam, hay hướng tây, hay hướng bắc, hay phía trên, hay phía dưới, hay hướng ngang, là nơi Niết-bàn được chứa đựng.” “Thưa ngài Nāgasena, nếu Niết-bàn không có nơi chứa đựng, vậy thì không có Niết-bàn sao? Và những ai đã chứng ngộ Niết-bàn ấy, sự chứng ngộ của họ cũng là sai trái. Trẫm sẽ nói lý do ở đây. Thưa ngài Nāgasena, giống như trên trái đất có ruộng là nơi sinh ra lúa gạo, có hoa là nơi sinh ra hương thơm, có bụi cây là nơi sinh ra hoa, có cây là nơi sinh ra trái, có hầm mỏ là nơi sinh ra châu báu; ở đó, ai muốn vật gì thì đến nơi đó và mang vật ấy đi; cũng vậy, thưa ngài Nāgasena, nếu có Niết-bàn, thì cũng phải có nơi sinh ra Niết-bàn ấy chứ. Và thưa ngài Nāgasena, chính vì Niết-bàn không có nơi sinh ra, nên trẫm nói: ‘Không có Niết-bàn’, và những ai đã chứng ngộ Niết-bàn, sự chứng ngộ của họ cũng là sai trái.”

“Tâu đại vương, Niết-bàn không có nơi chứa đựng, nhưng Niết-bàn vẫn có; người thực hành đúng đắn, nhờ sự chú tâm đúng đắn, chứng ngộ Niết-bàn. Tâu đại vương, giống như có cái gọi là lửa, nhưng lửa không có nơi chứa đựng; người ta cọ xát hai thanh củi vào nhau thì đạt được lửa; cũng vậy, tâu đại vương, có Niết-bàn, nhưng Niết-bàn không có nơi chứa đựng; người thực hành đúng đắn, nhờ sự chú tâm đúng đắn, chứng ngộ Niết-bàn. Hoặc nữa, tâu đại vương, giống như có cái gọi là bảy báu vật. Đó là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc ma-ni báu, người nữ báu, gia chủ báu, tướng quân báu. Và các báu vật ấy không có nơi chứa đựng; nhưng đối với vị vua Sát-đế-lỵ thực hành đúng đắn, nhờ sức mạnh của sự thực hành, các báu vật ấy tự đến với vị ấy.

Cũng vậy, tâu đại vương, có Niết-bàn, nhưng Niết-bàn không có nơi chứa đựng; người thực hành đúng đắn, nhờ sự chú tâm đúng đắn, chứng ngộ Niết-bàn.” “Thưa ngài Nāgasena, thôi thì Niết-bàn không cần có nơi chứa đựng. Nhưng có một chỗ đứng nào mà người đứng ở đó, thực hành đúng đắn, thì chứng ngộ Niết-bàn không?” “Có, tâu đại vương, có chỗ đứng ấy, mà người đứng ở đó, thực hành đúng đắn, thì chứng ngộ Niết-bàn.” “Thưa ngài, chỗ đứng ấy là chỗ nào mà người đứng ở đó, thực hành đúng đắn, thì chứng ngộ Niết-bàn?” “Tâu đại vương, giới là chỗ đứng. Người đã đứng vững trong giới, chú tâm đúng đắn, dù ở Saka, ở Yavana, ở Cīna, ở Vilāta, ở Alasanda, ở Nikumba, ở Kāsi, ở Kosala, ở Kasmīra, ở Gandhāra, ở đỉnh núi, ở cõi Phạm Thiên, dù đứng ở bất cứ nơi đâu, thực hành đúng đắn đều chứng ngộ Niết-bàn.

Tâu đại vương, giống như một người có mắt sáng, dù ở Saka, ở Yavana, ở Cīna, ở Vilāta, ở Alasanda, ở Nikumba, ở Kāsi, ở Kosala, ở Kasmīra, ở Gandhāra, ở đỉnh núi, ở cõi Phạm Thiên, dù đứng ở bất cứ nơi đâu cũng nhìn thấy bầu trời; cũng vậy, tâu đại vương, người đã đứng vững trong giới, chú tâm đúng đắn, dù ở Saka, ở Yavana, ở Cīna, ở Vilāta, ở Alasanda, ở Nikumba, ở Kāsi, ở Kosala, ở Kasmīra, ở Gandhāra, ở đỉnh núi, ở cõi Phạm Thiên, dù đứng ở bất cứ nơi đâu, thực hành đúng đắn đều chứng ngộ Niết-bàn. Hoặc nữa, tâu đại vương, giống như dù ở Saka, ở Yavana, ở Cīna, ở Vilāta, ở Alasanda, ở Nikumba, ở Kāsi, ở Kosala, ở Kasmīra, ở Gandhāra, ở đỉnh núi, ở cõi Phạm Thiên, đối với người đứng ở bất cứ nơi đâu cũng có hướng đông; cũng vậy, tâu đại vương, đối với người đã đứng vững trong giới, chú tâm đúng đắn, dù ở Saka, ở Yavana, ở Cīna, ở Vilāta, ở Alasanda, ở Nikumba, ở Kāsi, ở Kosala, ở Kasmīra, ở Gandhāra, ở đỉnh núi, ở cõi Phạm Thiên, đối với người đứng ở bất cứ nơi đâu, thực hành đúng đắn, đều có sự chứng ngộ Niết-bàn.”

“Thưa ngài Nāgasena, tốt lắm! Ngài đã giảng giải Niết-bàn, đã giảng giải sự chứng ngộ Niết-bàn, đã nêu bật đức hạnh của giới, đã chỉ ra sự thực hành đúng đắn, đã giương cao ngọn cờ Chánh Pháp, đã thiết lập đường dẫn vào Chánh Pháp; sự nỗ lực đúng đắn của những người đã khéo nỗ lực không phải là vô ích. Thưa vị cao quý và ưu tú nhất trong các bậc thầy, trẫm chấp nhận điều này đúng như vậy.” Câu hỏi về nơi chứa đựng Niết-bàn là thứ mười hai. Phẩm Vessantara là phẩm thứ ba. (Trong phẩm này có mười hai câu hỏi.)