Câu hỏi về Ghaṭīkāra

Vua Milinda hỏi: nhà của người thợ gốm Ghaṭīkāra mất mái mà ba tháng không bị mưa dột, sao cốc liêu của đức Phật Kassapa lại dột? Trưởng lão Nāgasena giải thích: mái nhà Ghaṭīkāra được chư thiên che chở vì quả lành của vị ấy — người có giới hạnh, phụng dưỡng cha mẹ mù, hoan hỷ khi cỏ nhà mình được lấy lợp cốc liêu cho Phật. Còn đức Phật để cốc liêu dột là vì thương số đông: Ngài không tự hóa hiện vật dụng, để chư thiên và nhân loại có dịp cúng dường mà thoát khổ, và để không ai chê trách Ngài phô diễn phép lạ để mưu sinh.

Điểm thực hành

Người có địa vị càng cao càng nên tránh dùng đặc quyền để tự lo cho mình: chừa phần cho người khác được gieo phước bằng sự cúng dường, phụng sự là một cách thương người rất thiết thực.

Mi-lan-đà Hỏi Đáp Phần Câu Hỏi Nan Giải Phẩm Thân Thiết 7. Câu hỏi về Ghaṭīkāra “Thưa ngài Nāgasena, đức Thế Tôn cũng đã nói điều này: ‘Căn nhà của người thợ gốm Ghaṭīkāra, có mái che là bầu trời, đã đứng vững suốt cả ba tháng, và trời đã không mưa (vào).’ Và Ngài còn nói rằng: ‘Cốc liêu của đức Như Lai Kassapa bị mưa dột.’ Thưa ngài Nāgasena, tại sao cốc liêu của đức Như Lai, bậc có căn lành sung mãn đến thế, lại bị mưa dột? Oai lực của đức Như Lai là điều đáng mong ước kia mà. Thưa ngài Nāgasena, nếu căn nhà của người thợ gốm Ghaṭīkāra, có mái che là bầu trời, đã không bị mưa dột, thì lời nói rằng: ‘Cốc liêu của đức Như Lai bị mưa dột’ là sai trái.

Nếu cốc liêu của đức Như Lai bị mưa dột, thì lời nói rằng: ‘Căn nhà của người thợ gốm Ghaṭīkāra, có mái che là bầu trời, đã không bị mưa dột’ cũng là sai trái. Câu hỏi hai đầu này cũng đã đến với ngài; ngài hãy giải quyết nó.” “Tâu đại vương, đức Thế Tôn quả đã nói: ‘Căn nhà của người thợ gốm Ghaṭīkāra, có mái che là bầu trời, đã đứng vững suốt cả ba tháng, và trời đã không mưa (vào).’ Và Ngài đã nói rằng: ‘Cốc liêu của đức Như Lai Kassapa bị mưa dột.’ Tâu đại vương, người thợ gốm Ghaṭīkāra là người có giới hạnh, có thiện pháp, có căn lành sung mãn, đang phụng dưỡng cha mẹ mù lòa già yếu. Khi vị ấy vắng mặt, không hề hỏi ý trước, (các Tỷ-kheo) đã lấy cỏ ở nhà của vị ấy rồi lợp mái cho cốc liêu của đức Thế Tôn. Vị ấy, vì việc lấy cỏ ấy, đã đạt được niềm vui không bị lay chuyển, không bị dao động, vững vàng, bao la, không gì sánh bằng, và còn làm sinh khởi niềm hoan hỷ vô lượng hơn thế nữa: ‘Ôi, đức Thế Tôn, bậc tối thượng trong thế gian, đã tin tưởng ta biết bao!’ Nhờ việc ấy, quả báo ngay trong đời hiện tại đã sinh khởi cho vị ấy.

Tâu đại vương, đức Như Lai không hề bị dao động vì một sự xáo trộn chừng ấy. Tâu đại vương, như núi chúa Sineru không rung động, không dao động dù bị hàng trăm ngàn cơn gió dồn dập; như đại dương, biển cả cao quý và ưu tú nhất, không tràn đầy, không xáo trộn dù có hàng trăm vạn, trăm ngàn con sông lớn đổ vào; cũng vậy, tâu đại vương, đức Như Lai không bị dao động vì một sự xáo trộn chừng ấy. Còn việc cốc liêu của đức Như Lai bị mưa dột, tâu đại vương, là vì lòng thương tưởng đối với số đông nhân loại. Tâu đại vương, có hai lợi ích mà trong khi nhìn thấy chúng, các đức Như Lai không dùng vật dụng do tự mình hóa hiện ra: chư Thiên và nhân loại, nghĩ rằng ‘Đạo Sư này là bậc đáng cúng dường cao nhất’, sẽ dâng cúng vật dụng cho đức Thế Tôn và được giải thoát hoàn toàn khỏi mọi cảnh khổ; và đừng để những kẻ khác trách móc rằng: ‘Những vị này phô diễn điều kỳ diệu rồi tìm kế sinh nhai.’ Trong khi nhìn thấy hai lợi ích này, các đức Như Lai không dùng vật dụng do tự mình hóa hiện ra.

Trong khi nhìn thấy hai lợi ích này, các đức Như Lai không dùng vật dụng do tự mình hóa hiện ra. Tâu đại vương, nếu Sakka, hoặc đấng Phạm Thiên, hoặc chính (đức Thế Tôn) làm cho cốc liêu ấy hết mưa dột, thì chính việc làm ấy sẽ là điều đáng chê trách, có tội lỗi, bị khiển trách rằng: ‘Những người này bày ra chuyện hư ảo rồi mê hoặc thế gian, làm việc thừa thãi.’ Vì thế, việc làm ấy là điều cần phải tránh. Tâu đại vương, các đức Như Lai không cầu xin vật chất. Nhờ việc không cầu xin vật chất ấy, các Ngài không bị ai quở trách.” “Thưa ngài Nāgasena, tốt lắm! Trẫm chấp nhận điều này đúng như vậy.” Câu hỏi về Ghaṭīkāra là thứ bảy.