Trang chủ › Milinda & Apadāna › Câu hỏi về sự thân thiết

Câu hỏi về sự thân thiết

1. Santhavapañha · MIL5.5.1 · 40 đoạn

Vua Milinda thấy hai lời dạy trái nhau: một bên đức Phật nói sợ hãi sinh ra từ sự thân thiết, bụi bặm sinh ra từ nhà ở, người tu phải không nhà không thân thiết; một bên Ngài lại khuyên xây trú xá đẹp và mời các bậc học rộng đến ở. Trưởng lão Nāgasena phân biệt: lời dạy không nhà không thân thiết là lời nói đúng bản chất dành cho người tu tự quán xét như con nai rừng; còn việc xây trú xá là vì hai lợi ích — người cúng dường được phước giải thoát và các Tỷ-kheo có chỗ gặp gỡ cho người muốn đến thăm dễ gặp — nhưng người tu không được biến trú xá thành nhà riêng của mình.

Điểm thực hành

Ở đâu cũng được — nhà hay trú xá — miễn là lòng không biến chỗ ở thành ‘của tôi’ để quấn quýt; sự sợ hãi và bụi phiền não sinh ra từ sự thân thiết chiếm hữu, không phải từ bốn bức tường.

Mi-lan-đà Hỏi Đáp Phần Câu Hỏi Nan Giải Phẩm Thân Thiết 1. Câu hỏi về sự thân thiết “Thưa ngài Nāgasena, đức Thế Tôn cũng đã nói điều này:

Sợ hãi sanh ra từ sự thân thiết,
bụi bặm sanh ra từ nhà ở,
không nhà ở không thân thiết,
quả thật điều ấy là quan điểm của bậc hiền triết.

Nghĩa là

Sợ hãi sinh ra từ sự quấn quýt, thân thiết gần gũi, bụi phiền não sinh ra từ chỗ ở cố định, nhà cửa, không nhà cửa, không quấn quýt với ai, đó thật là cái thấy biết của bậc hiền nhân.

Và thêm nữa, đức Thế Tôn đã nói rằng:

Nên cho xây dựng trú xá đẹp, nên thỉnh các bậc nghe nhiều (học rộng) ngụ tại nơi ấy.

Nghĩa là

Nên xây dựng chỗ ở tốt đẹp, nên mời các bậc học rộng đến ở nơi ấy.

Thưa ngài Nāgasena, nếu điều đã được đức Như Lai nói là:

Sợ hãi sanh ra từ sự thân thiết, bụi bặm sanh ra từ nhà ở,

Nghĩa là

Sợ hãi sinh ra từ sự quấn quýt; bụi phiền não sinh ra từ nhà cửa,

‘Không nhà ở, không thân thiết, quả thật điều ấy là quan điểm của bậc hiền triết’, thì lời nói: ‘Nên cho xây dựng trú xá đẹp, nên thỉnh các bậc nghe nhiều (học rộng) ngụ tại nơi ấy’ là sai. Nếu điều đã được đức Như Lai nói là: ‘Nên cho xây dựng trú xá đẹp, nên thỉnh các bậc nghe nhiều (học rộng) ngụ tại nơi ấy’, thì lời nói: ‘Sợ hãi sinh ra từ sự thân thiết, bụi bặm sinh ra từ nhà ở, không nhà ở, không thân thiết, quả thật điều ấy là quan điểm của bậc hiền triết’ cũng là sai. Câu hỏi hai đầu này cũng đã đến với ngài; ngài hãy giải quyết nó.” “Tâu đại vương, đức Thế Tôn quả đã nói:

Sợ hãi sanh ra từ sự thân thiết, bụi bặm sanh ra từ nhà ở,
không nhà ở không thân thiết, quả thật điều ấy là quan điểm của bậc hiền triết.

Nghĩa là

Sợ hãi sinh ra từ sự quấn quýt; bụi phiền não sinh ra từ nhà cửa, không nhà cửa, không quấn quýt — đó thật là cái thấy biết của bậc hiền nhân.

Và Ngài đã nói rằng:

Nên cho xây dựng trú xá đẹp, nên thỉnh các bậc nghe nhiều (học rộng) ngụ tại nơi ấy.

Nghĩa là

Nên xây dựng chỗ ở tốt đẹp, nên mời các bậc học rộng đến ở nơi ấy.

Tâu đại vương, điều đức Thế Tôn đã nói là: ‘Sợ hãi sinh ra từ sự thân thiết, bụi bặm sinh ra từ nhà ở, không nhà ở, không thân thiết, quả thật điều ấy là quan điểm của bậc hiền triết’ — điều ấy là lời nói đúng với bản chất, lời nói không thiếu sót, lời nói trọn vẹn, lời nói không vòng vo; điều ấy xứng với bậc Sa-môn, thích hợp với Sa-môn, vừa với Sa-môn, đáng cho Sa-môn, là hành xứ của Sa-môn, là cách hành xử của Sa-môn, là pháp hành của Sa-môn, là sự thực hành của Sa-môn. Tâu đại vương, cũng như con nai rừng, loài thú sống trong rừng, lang thang trong rừng sâu, không chỗ dựa, không nhà ở, ngủ ở đâu tùy thích; cũng vậy, tâu đại vương, vị Tỷ-kheo nên suy xét rằng: ‘Sợ hãi sinh ra từ sự thân thiết, bụi bặm sinh ra từ nhà ở, không nhà ở, không thân thiết, quả thật điều ấy là quan điểm của bậc hiền triết.’ Tâu đại vương, còn điều đức Thế Tôn đã nói là:

‘Nên cho xây dựng trú xá đẹp, nên thỉnh các bậc nghe nhiều (học rộng) ngụ tại nơi ấy’ — điều ấy đức Thế Tôn nói vì thấy trước hai lợi ích. Hai lợi ích nào? Việc bố thí trú xá được tất cả chư Phật khen ngợi, chấp thuận, tán dương, ca ngợi: những người dâng cúng việc bố thí trú xá ấy sẽ được hoàn toàn giải thoát khỏi sinh, già và chết. Đó là lợi ích thứ nhất của việc bố thí trú xá. Lại nữa, khi có trú xá, các vị Tỷ-kheo sẽ có chỗ hẹn gặp rõ ràng; ai muốn đến thăm cũng dễ dàng gặp được, còn khi không có chỗ ở nhất định thì khó mà gặp mặt. Đó là lợi ích thứ hai của việc bố thí trú xá. Vì thấy trước hai lợi ích ấy, đức Thế Tôn đã nói: ‘Nên cho xây dựng trú xá đẹp, nên thỉnh các bậc nghe nhiều (học rộng) ngụ tại nơi ấy.’ Nhưng người con của đức Phật không nên biến chỗ ở ấy thành nhà riêng của mình.”

“Thưa ngài Nāgasena, tốt lắm! Trẫm chấp nhận điều này đúng như vậy.” Câu hỏi về sự thân thiết là thứ nhất.