Câu hỏi về tính toàn tri của đức Như Lai

Vua Milinda hỏi: nếu đức Như Lai là bậc toàn tri thì sao Ngài lại đổi ý, tha thứ cho Tăng đoàn sau khi nghe các ví dụ về hạt giống và con bê non — nếu không biết các ví dụ ấy thì Ngài không toàn tri, nếu biết mà vẫn giải tán Tăng đoàn thì Ngài thiếu lòng thương. Trưởng lão Nāgasena đáp: các ví dụ ấy vốn do chính đức Như Lai đã dạy, như người vợ dùng tài sản của chồng làm chồng vui, người thợ cạo dùng lược vàng của vua chải tóc cho vua; Ngài hài lòng vì thấy đệ tử khéo vận dụng lời dạy của chính Ngài.

Điểm thực hành

Khi muốn làm ai đổi ý, hãy nhắc họ nhớ lại chính điều đúng đắn mà họ từng nói và từng sống theo — lời nhắc từ chính kho tàng của người ấy có sức thuyết phục hơn mọi lý lẽ bên ngoài.

Mi-lan-đà Hỏi Đáp Phần Câu Hỏi Nan Giải Phẩm Trí Toàn Tri 10. Câu hỏi về tính toàn tri của đức Như Lai “Thưa ngài Nāgasena, ngài nói rằng: ‘Đức Như Lai là bậc toàn tri.’ Và ngài lại nói rằng: ‘Khi Tăng đoàn các Tỷ-kheo do Sāriputta và Moggallāna đứng đầu bị đức Như Lai giải tán, các vị dòng Sakya ở Cātumā và Phạm thiên Sahampati đã trình bày ví dụ về hạt giống và ví dụ về con bê non, khiến đức Thế Tôn hài lòng, tha thứ, lắng dịu và tỏ ý vừa lòng.’ Thưa ngài Nāgasena, chẳng lẽ đức Như Lai không biết các ví dụ ấy, và nhờ các ví dụ ấy mà đức Như Lai được hài lòng, tha thứ, an tịnh, tỏ ý vừa lòng? Thưa ngài Nāgasena, nếu đức Như Lai không biết các ví dụ ấy, thì đức Phật không phải là bậc toàn tri. Nếu Ngài đã biết mà vẫn cưỡng ép giải tán, không cần tìm hiểu thêm, thì ở Ngài không có lòng thương xót.

Câu hỏi hai đầu này cũng đã đến với ngài; ngài hãy giải quyết nó.” “Tâu đại vương, đức Như Lai là bậc toàn tri. Và nhờ các ví dụ ấy, đức Thế Tôn đã hài lòng, lắng dịu, tha thứ, an tịnh và tỏ ý vừa lòng. Tâu đại vương, đức Như Lai là chủ của Pháp. Chính bằng những ví dụ do đức Như Lai đã công bố mà các vị ấy làm cho đức Như Lai vừa ý, vui vẻ, hài lòng; và hài lòng về các vị ấy, đức Như Lai đã khen: ‘Tốt lắm!’ Tâu đại vương, cũng như người vợ dùng chính tài sản của chồng để làm cho chồng vừa ý, vui vẻ, hài lòng, và người chồng khen cô ấy: ‘Tốt lắm!’; cũng vậy, tâu đại vương, các vị dòng Sakya ở Cātumā và Phạm thiên Sahampati đã dùng chính những ví dụ do đức Như Lai công bố để làm cho đức Như Lai vừa ý, vui vẻ, hài lòng; và hài lòng về các vị ấy, đức Như Lai đã khen: ‘Tốt lắm!’ Tâu đại vương, hoặc cũng như người thợ cạo dùng chính chiếc lược vàng của nhà vua để chải chuốt mái tóc của nhà vua, làm cho nhà vua vừa ý, vui vẻ, hài lòng, và nhà vua hài lòng, khen: ‘Tốt lắm!’ rồi ban thưởng theo như mong muốn; cũng vậy, tâu đại vương, các vị dòng Sakya ở Cātumā và Phạm thiên Sahampati đã dùng chính những ví dụ do đức Như Lai công bố để làm cho đức Như Lai vừa ý, vui vẻ, hài lòng; và hài lòng về các vị ấy, đức Như Lai đã khen: ‘Tốt lắm!’ Tâu đại vương, hoặc cũng như vị đệ tử sống chung nhận lấy phần khất thực đã được mang về cho vị thầy tế độ, dâng lên thầy, làm cho thầy vừa ý, vui vẻ, hài lòng, và vị thầy hài lòng, khen: ‘Tốt lắm!’; cũng vậy, tâu đại vương, các vị dòng Sakya ở Cātumā và Phạm thiên Sahampati đã dùng chính những ví dụ do đức Như Lai công bố để làm cho đức Như Lai vừa ý, vui vẻ, hài lòng; và hài lòng về các vị ấy, sau khi khen ‘Tốt lắm!’, đức Như Lai đã thuyết giảng Pháp đưa đến sự giải thoát hoàn toàn khỏi mọi khổ đau.”

“Thưa ngài Nāgasena, tốt lắm! Trẫm chấp nhận điều này đúng như vậy.” Câu hỏi về tính toàn tri của đức Phật là thứ mười. Phẩm Trí Toàn Tri là thứ tư. (Trong phẩm này có mười câu hỏi.)