Câu hỏi về sự không sợ hãi của bậc Lậu Tận

Vua Milinda nêu chỗ trái nhau: đức Thế Tôn nói các vị A-la-hán đã xa lìa sợ hãi và run rẩy, nhưng khi con voi Dhanapālaka lao về phía Ngài, năm trăm bậc Lậu Tận lại tản ra khắp nơi, chỉ trừ trưởng lão Ānanda. Trưởng lão Nāgasena giải thích: các vị ấy không hề sợ — nhân gây ra sợ hãi đã bị các ngài cắt đứt tận gốc, như đất và đỉnh núi vốn không có nhân để sợ. Các ngài tránh đi vì thấy lợi ích: để đức hạnh của Ānanda được tỏ rõ và con voi được thuần phục trước mặt đức Thế Tôn.

Điểm thực hành

Muốn hết sợ, đừng lo trấn áp cơn sợ mà hãy tìm và cắt cái nhân sinh ra sợ hãi trong tâm mình; nhân đã đứt thì cảnh dù động đến đâu, tâm vẫn đứng yên như đất, như đỉnh núi.

Mi-lan-đà Hỏi Đáp Phần Câu Hỏi Nan Giải Phẩm Trí Toàn Tri 9. Câu hỏi về sự không sợ hãi của bậc Lậu Tận “Thưa ngài Nāgasena, đức Thế Tôn cũng đã nói điều này: ‘Các vị A-la-hán đã xa lìa sợ hãi và run rẩy.’ Và thêm nữa: ở thành Rājagaha, khi con voi Dhanapālaka đang lao về phía đức Thế Tôn, năm trăm bậc Lậu Tận đã rời bỏ đấng Chiến Thắng cao quý và tản ra khắp các hướng, chỉ trừ một vị là trưởng lão Ānanda. Thưa ngài Nāgasena, chẳng lẽ các vị A-la-hán ấy đã rút lui vì sợ hãi? Hay họ rút lui với ý muốn để bậc Thập Lực ngã xuống, nghĩ rằng ‘ngài sẽ lộ rõ qua nghiệp của chính ngài’? Hay họ rút lui vì muốn chứng kiến thần thông không gì sánh bằng, rộng lớn vô song của đức Như Lai?

Thưa ngài Nāgasena, nếu đức Thế Tôn đã nói: ‘Các vị A-la-hán đã xa lìa sợ hãi và run rẩy’, thì lời nói rằng: ‘Ở thành Rājagaha, năm trăm bậc Lậu Tận, sau khi thấy con voi Dhanapālaka đang lao về phía đức Thế Tôn, đã rời bỏ đấng Chiến Thắng cao quý và tản ra khắp các hướng, trừ một vị là trưởng lão Ānanda,’ lời nói ấy là sai. Nếu ở thành Rājagaha, năm trăm bậc Lậu Tận, sau khi thấy con voi Dhanapālaka đang lao về phía đức Thế Tôn, đã rời bỏ đấng Chiến Thắng cao quý và tản ra khắp các hướng, trừ một vị là trưởng lão Ānanda, thì lời nói ‘Các vị A-la-hán đã xa lìa sợ hãi và run rẩy’ cũng là sai. Câu hỏi hai đầu này cũng đã đến với ngài; ngài hãy giải quyết nó.”

“Tâu đại vương, đức Thế Tôn quả đã nói: ‘Các vị A-la-hán đã xa lìa sợ hãi và run rẩy.’ Và ở thành Rājagaha, năm trăm bậc Lậu Tận, sau khi thấy con voi Dhanapālaka đang lao về phía đức Thế Tôn, đã rời bỏ đấng Chiến Thắng cao quý và tản ra khắp các hướng, trừ một vị là trưởng lão Ānanda. Nhưng việc ấy không phải vì sợ hãi, cũng không phải vì muốn làm đức Thế Tôn ngã xuống. Tâu đại vương, nhân nào khiến các vị A-la-hán có thể sợ hãi hay run rẩy, nhân ấy đã bị cắt đứt tận gốc ở các vị A-la-hán; vì thế các vị A-la-hán đã xa lìa sợ hãi và run rẩy. Tâu đại vương, mặt đất lớn này có sợ hãi chăng, khi người ta đào xới nó, khi nó bị vỡ nát, khi nó nâng đỡ biển cả, núi non và các đỉnh núi?”

“Thưa ngài, không.” “Vì lý do gì, tâu đại vương?” “Thưa ngài, mặt đất lớn không có nhân nào khiến nó có thể sợ hãi hay run rẩy.” “Cũng vậy, tâu đại vương, các vị A-la-hán không có nhân nào khiến các ngài có thể sợ hãi hay run rẩy. Tâu đại vương, đỉnh núi có sợ hãi chăng, khi bị chặt, bị vỡ, khi sụp xuống, hay khi bị lửa thiêu đốt?” “Thưa ngài, không.” “Vì lý do gì, tâu đại vương?” “Thưa ngài, đỉnh núi không có nhân nào khiến nó có thể sợ hãi hay run rẩy.” “Cũng vậy, tâu đại vương, các vị A-la-hán không có nhân nào khiến các ngài có thể sợ hãi hay run rẩy. Tâu đại vương, ngay cả nếu mọi chúng sinh trong trăm ngàn thế giới, tay cầm gươm, cùng lao vào dọa dẫm một vị A-la-hán, thì tâm của vị ấy cũng không hề có chút đổi khác nào.

Vì lý do gì? Vì điều ấy là không thể xảy ra, không có cơ hội nào cho nó. Hơn nữa, tâu đại vương, các vị Lậu Tận ấy đã có ý nghĩ như vầy: ‘Hôm nay, khi bậc cao quý nhất của loài người, đấng Chiến Thắng anh hùng cao quý, đã vào thành phố lớn và đang đi trên đường, con voi Dhanapālaka sẽ lao đến. Chắc chắn vị thị giả sẽ không rời bỏ đấng chúa tể của chư thiên. Nếu tất cả chúng ta đều không rời bỏ đức Thế Tôn, đức tính của Ānanda sẽ không được tỏ rõ, và con voi chúa cũng sẽ không đến gần đức Như Lai. Vậy chúng ta hãy tránh đi; nhờ đó, đám đông người sẽ được giải thoát khỏi sự trói buộc của phiền não, và đức tính của Ānanda sẽ được tỏ rõ.’ Sau khi thấy được lợi ích ấy, các vị A-la-hán đã tản ra khắp các hướng.”

“Thưa ngài Nāgasena, câu hỏi đã được phân giải khéo léo. Đúng như vậy: các vị A-la-hán không có sợ hãi hay run rẩy; các vị A-la-hán ấy đã tản ra khắp các hướng vì thấy được lợi ích.” Câu hỏi về sự không sợ hãi của bậc A-la-hán là thứ chín.