Câu Hỏi Về Hoàng Hậu Amarā

Vua Milinda nêu mâu thuẫn giữa bài kệ nói rằng người phụ nữ nào cũng có thể làm điều xấu khi có thời cơ, chỗ kín đáo và người mời mọc vừa ý, với chuyện bà Amarā, vợ của Mahosadha, ở nhà một mình khi chồng đi xa mà vẫn không làm điều xấu dù được mời mọc bằng một ngàn đồng. Ngài Nāgasena đáp rằng Amarā, khi xét kỹ, đã không thật sự có cả ba điều ấy: nàng không thấy thời cơ vì sợ bị chê trách, sợ địa ngục và kính trọng chồng; không có chỗ nào thật kín đáo trước phi nhân, chư Thiên và chính lương tâm mình; và không ai mời mọc sánh được với người chồng đầy đủ hai mươi tám đức tính.

Điểm thực hành

Muốn giữ mình trước cám dỗ, đừng chỉ trông vào ý chí lúc cám dỗ đến: hãy tập nhìn trước như Amarā — thấy rõ quả đắng cay của việc xấu, nhớ đến người mình thương và sự kính trọng dành cho họ, và hiểu rằng không việc xấu nào thật sự kín đáo được.

Mi-lan-đà Hỏi Đáp Phần Câu Hỏi Meṇḍaka Phẩm Trí Toàn Tri 8. Câu Hỏi Về Hoàng Hậu Amarā “Thưa ngài Nāgasena, Đức Phật cũng đã nói điều này:”

Nghĩa là

Nếu gặp được thời cơ thuận tiện hoặc một nơi kín đáo, hoặc gặp được một người mời mọc vừa ý mình; mọi người phụ nữ đều có thể làm điều xấu, thậm chí với cả một người què quặt, khi không tìm được người nào khác.

Vậy mà người ta thuật lại rằng: ‘Người phụ nữ tên Amarā, vợ của Mahosadha, ở lại trong thôn khi chồng đi xa; nàng ngồi một mình trong chỗ kín đáo, vắng vẻ, xem chồng như một vị vua, và dù được mời mọc bằng một ngàn đồng, nàng đã không làm điều xấu.’ Thưa ngài Nāgasena, nếu Đức Phật đã nói rằng: ‘Nếu có thể đạt được lúc thuận tiện hoặc chỗ kín đáo hoặc có được kẻ mời mọc là người vừa ý, tất cả các nữ nhân cũng có thể làm điều xấu xa, với cả người què quặt khi không đạt được kẻ nào khác,’ vậy thì lời nói rằng ‘Người phụ nữ tên Amarā, vợ của Mahosadha, ở lại trong thôn khi chồng đi xa; nàng ngồi một mình trong chỗ kín đáo, vắng vẻ, xem chồng như một vị vua, và dù được mời mọc bằng một ngàn đồng, nàng đã không làm điều xấu’ — lời nói ấy là sai.

Còn nếu người phụ nữ tên Amarā, vợ của Mahosadha, ở lại trong thôn khi chồng đi xa; nàng ngồi một mình trong chỗ kín đáo, vắng vẻ, xem chồng như một vị vua, và dù được mời mọc bằng một ngàn đồng, nàng đã không làm điều xấu, vậy thì lời nói ‘Nếu có thể đạt được lúc thuận tiện hoặc chỗ kín đáo hoặc có được kẻ mời mọc là người vừa ý, tất cả các nữ nhân cũng có thể làm điều xấu xa, với cả người què quặt khi không đạt được kẻ nào khác’ cũng là sai. Câu hỏi hai đầu này cũng được đưa đến cho ngài; xin ngài hãy giải quyết nó.” “Tâu đại vương, Đức Phật quả đã nói điều này:” ‘Nếu có thể đạt được lúc thuận tiện hoặc chỗ kín đáo hoặc có được kẻ mời mọc là người vừa ý, tất cả các nữ nhân cũng có thể làm điều xấu xa, với cả người què quặt khi không đạt được kẻ nào khác.’ Và người ta cũng thuật lại rằng: ‘Người phụ nữ tên Amarā, vợ của Mahosadha, ở lại trong thôn khi chồng đi xa; nàng ngồi một mình trong chỗ kín đáo, vắng vẻ, xem chồng như một vị vua, và dù được mời mọc bằng một ngàn đồng, nàng đã không làm điều xấu.’ Tâu đại vương, người phụ nữ ấy — đang nhận một ngàn đồng — có thể đã làm điều xấu với một người đàn ông vừa ý như vậy; nhưng nàng đã không làm, vì khi xét kỹ, tâu đại vương, người phụ nữ Amarā ấy đã không thấy có lúc thuận tiện, không thấy có chỗ kín đáo, và cũng không thấy có kẻ mời mọc nào vừa ý như vậy.

Nàng đã không thấy lúc thuận tiện vì sợ bị chê trách ở đời này; không thấy lúc thuận tiện vì sợ địa ngục ở đời sau; không thấy lúc thuận tiện vì nghĩ ‘điều xấu có quả đắng cay’; không thấy lúc thuận tiện vì không muốn rời bỏ người mình yêu; không thấy lúc thuận tiện vì kính trọng chồng; không thấy lúc thuận tiện vì tôn kính Pháp; không thấy lúc thuận tiện vì chê trách điều không thánh thiện; không thấy lúc thuận tiện vì không muốn phá hỏng nếp sống đã giữ. Vì nhiều lý do như vậy, nàng đã không thấy lúc thuận tiện. Về chỗ kín đáo cũng vậy: sau khi xét kỹ trong thế gian mà không thấy, nàng đã không làm điều xấu. Nếu nàng có được chỗ kín đáo đối với loài người, thì nàng lại không có được chỗ kín đáo đối với phi nhân.

Nếu có được chỗ kín đáo đối với phi nhân, thì nàng lại không có được chỗ kín đáo đối với các vị xuất gia biết tâm người khác. Nếu có được chỗ kín đáo đối với các vị xuất gia biết tâm người khác, thì nàng lại không có được chỗ kín đáo đối với chư Thiên biết tâm người khác. Nếu có được chỗ kín đáo đối với chư Thiên biết tâm người khác, thì nàng lại không có được chỗ kín đáo đối với chính các điều xấu của mình. Nếu có được chỗ kín đáo đối với chính các điều xấu của mình, thì nàng lại không có được chỗ kín đáo đối với điều phi pháp. Vì nhiều lý do khác nhau như vậy, nàng không đạt được chỗ kín đáo nên đã không làm điều xấu. Về kẻ mời mọc cũng vậy: sau khi xét kỹ trong thế gian mà không đạt được một người vừa ý như vậy, nàng đã không làm điều xấu.

Tâu đại vương, bậc sáng trí Mahosadha đầy đủ hai mươi tám yếu tố. Đầy đủ hai mươi tám yếu tố nào? Tâu đại vương, Mahosadha là người dũng cảm, biết hổ thẹn, biết sợ tội lỗi, có người ủng hộ, có nhiều bạn tốt, nhẫn nại, có giới hạnh, nói lời chân thật, đầy đủ sự trong sạch, không giận dữ, không quá kiêu mạn, không ganh tỵ, tinh tấn, năng nổ, hào phóng, biết chia sẻ, nói năng dịu dàng khéo léo, cư xử khiêm nhường, tế nhị, không gian trá, không xảo quyệt, đầy đủ trí thông minh vượt bậc, có danh tiếng, đầy đủ kiến thức, tìm cầu lợi ích cho những người nương tựa vào mình, được mọi người mong mỏi, có tài sản, có danh vọng. Tâu đại vương, bậc sáng trí Mahosadha đầy đủ hai mươi tám yếu tố này.

Nàng, vì không đạt được một kẻ mời mọc nào khác vừa ý như vậy, đã không làm điều xấu.” “Tốt lắm, thưa ngài Nāgasena! Trẫm chấp nhận đúng như vậy.” Câu hỏi về hoàng hậu Amarā là câu hỏi thứ tám.