Câu Hỏi Về Quả Thành Tựu Của Nghiệp

Vua Milinda nêu mâu thuẫn: trưởng lão Mahāmoggallāna là bậc đứng đầu về thần thông, vậy sao lại bị đánh bằng gậy đến chết? Ngài Nāgasena đáp rằng thần thông và quả của nghiệp đều là điều không thể nghĩ bàn, nhưng quả của nghiệp mạnh hơn hẳn — khi nghiệp đã chế ngự một người, các năng lực còn lại không còn cơ hội chen vào, như quyền vua vượt trên thân quyến của kẻ phạm tội và lửa rừng vượt trên ngàn lu nước.

Điểm thực hành

Khi một chuyện không hay xảy đến dù mình đã cố gắng hết sức, hãy bình tĩnh nhìn lại nhân mình đã gieo thay vì oán trách hay ỷ vào năng lực của mình: quả của nghiệp, một khi đã chín, thì không năng lực nào tránh được.

Mi-lan-đà Hỏi Đáp Phần Câu Hỏi Meṇḍaka Phẩm Trí Toàn Tri 1. Câu Hỏi Về Quả Thành Tựu Của Nghiệp “Thưa ngài Nāgasena, Đức Phật cũng đã nói điều này:” ‘Này các Tỷ-kheo, đứng đầu trong các Tỷ-kheo đệ tử của Ta về thần thông là Mahāmoggallāna.’ Vậy mà nghe nói ngài bị người ta dùng gậy đánh, đầu vỡ nát, xương, thịt và gân bị nghiền vụn, thân thể bị chặt đứt, rồi qua đời, nhập Niết-bàn. Thưa ngài Nāgasena, nếu trưởng lão Mahāmoggallāna thật sự đã đạt đến tột đỉnh về thần thông, vậy thì lời nói rằng ngài bị đánh bằng gậy rồi nhập Niết-bàn là sai. Còn nếu ngài thật sự bị đánh bằng gậy rồi nhập Niết-bàn, vậy thì lời nói rằng ngài đã đạt đến tột đỉnh về thần thông cũng là sai.

Chẳng lẽ ngài không đủ sức dùng thần thông để tránh cái chết cho chính mình, và trở thành chỗ nương tựa cho cả thế gian gồm cả chư Thiên hay sao? Câu hỏi hai đầu này cũng được đưa đến cho ngài; xin ngài hãy giải quyết nó.” “Tâu đại vương, Đức Phật quả đã nói điều này:” ‘Này các Tỷ-kheo, đứng đầu trong các Tỷ-kheo đệ tử của Ta về thần thông là Mahāmoggallāna.’ Và đại đức Mahāmoggallāna đúng là đã bị đánh bằng gậy rồi nhập Niết-bàn — nhưng việc ấy xảy ra vì ngài đã bị nghiệp chế ngự.” “Thưa ngài Nāgasena, chẳng phải lĩnh vực thần thông của người có thần thông và quả của nghiệp đều là hai điều không thể nghĩ bàn hay sao? Một điều không thể nghĩ bàn lẽ ra phải được trừ khử bằng một điều không thể nghĩ bàn khác chứ?

Thưa ngài, như người muốn lấy trái cây thì dùng trái táo rừng chọi trái táo rừng, dùng trái xoài chọi trái xoài; cũng vậy, thưa ngài Nāgasena, sau khi lấy điều không thể nghĩ bàn này đối chọi với điều không thể nghĩ bàn kia, lẽ ra phải tránh được chứ?” “Tâu đại vương, ngay trong các điều không thể nghĩ bàn cũng có một điều vượt hơn hẳn và mạnh hơn cả. Tâu đại vương, như các vị vua trên trái đất đều ngang nhau về dòng dõi, nhưng trong số các vị ngang nhau ấy, có một vị vượt lên trên tất cả và thi hành quyền hành của mình; cũng vậy, tâu đại vương, trong các điều không thể nghĩ bàn ấy, chính quả của nghiệp là vượt hơn hẳn và mạnh hơn cả. Chính quả của nghiệp vượt lên trên tất cả và thi hành quyền hành của nó; khi một người đã bị nghiệp chế ngự, các hành động còn lại không còn cơ hội chen vào.”

“Hơn nữa, tâu đại vương, ở đây có một người phạm tội trong một việc nào đó: mẹ, cha, chị em, anh em, bạn bè hay người thân quen của anh ta đều không che chở được cho anh ta; chính nhà vua mới là người vượt lên trên ở việc ấy và thi hành quyền hành. Nguyên nhân ở đó là gì? Là vì người ấy đã phạm tội. Cũng vậy, tâu đại vương, trong các điều không thể nghĩ bàn ấy, chính quả của nghiệp là vượt hơn hẳn và mạnh hơn cả. Chính quả của nghiệp vượt lên trên tất cả và thi hành quyền hành của nó; khi một người đã bị nghiệp chế ngự, các hành động còn lại không còn cơ hội chen vào. Hay như, tâu đại vương, khi lửa rừng bùng lên trên mặt đất, dù cả ngàn lu nước cũng không dập tắt được; chính ngọn lửa vượt lên trên ở việc ấy và thi hành quyền hành của nó.

Nguyên nhân ở đó là gì? Là vì sức lửa quá mạnh. Cũng vậy, tâu đại vương, trong các điều không thể nghĩ bàn ấy, chính quả của nghiệp là vượt hơn hẳn và mạnh hơn cả. Chính quả của nghiệp vượt lên trên tất cả và thi hành quyền hành của nó; khi một người đã bị nghiệp chế ngự, các hành động còn lại không còn cơ hội chen vào. Vì vậy, tâu đại vương, đại đức Mahāmoggallāna — người đã bị nghiệp chế ngự — trong lúc bị đánh bằng gậy đã không vận dụng được thần thông.” “Tốt lắm, thưa ngài Nāgasena! Trẫm chấp nhận đúng như vậy.” Câu hỏi về thần thông và quả của nghiệp là câu hỏi thứ nhất.