Câu hỏi về việc đã giải tán các vị Tỷ-kheo

Vua Milinda hỏi: Đức Phật nói Ngài không giận dữ, sao Ngài lại giải tán hai trưởng lão Sāriputta và Moggallāna cùng hội chúng — giận thì giận chưa dứt, vui mà giải tán thì vô cớ? Ngài Nāgasena đáp: việc ấy không do giận dữ; như người tự vấp ngã trên mặt đất vô tư, như xác chết tự bị biển cả vô tư đẩy ra, các vị ấy bị giải tán vì lỗi lầm của chính mình, và Ngài giải tán vì mong muốn điều tốt đẹp và sự giải thoát cho họ.

Điểm thực hành

Khi bị quở trách hay bị loại ra khỏi một tập thể vì lỗi của mình, đừng vội cho rằng người trách đang giận ghét mình: hãy xét lỗi của chính mình trước, vì sự sửa phạt đúng đắn thường xuất phát từ mong muốn điều tốt cho người bị phạt.

Mi-lan-đà Hỏi Đáp Phần Câu Hỏi Nan Giải Phẩm Đã Bị Giải Tán 12. Câu Hỏi Về Việc Đã Giải Tán Các Vị Tỷ-kheo “Thưa ngài Nāgasena, điều này cũng đã được đức Thế Tôn nói đến: ‘Ta không có giận dữ, không có cứng cỏi.’ Lại nữa, đức Như Lai đã giải tán hai vị trưởng lão Sāriputta và Moggallāna cùng với hội chúng của hai vị. Thưa ngài Nāgasena, đức Như Lai đã giải tán hội chúng khi đang giận dữ, hay đã giải tán khi đang vui vẻ? Xin ngài hãy xác định cho việc ấy thuộc về trường hợp nào. Thưa ngài Nāgasena, nếu đã giải tán hội chúng khi đang giận dữ, thì đối với đức Thế Tôn, cơn giận vẫn chưa được dứt bỏ. Nếu đã giải tán hội chúng khi đang vui vẻ, thì hội chúng đã bị giải tán khi không có cớ sự, trong khi không hay biết.

Câu hỏi hai chiều này nay đến lượt ngài; xin ngài hãy gỡ rối.” “Tâu đại vương, đức Thế Tôn quả đã nói: ‘Ta không có giận dữ, không có cứng cỏi,’ và hai vị trưởng lão Sāriputta và Moggallāna cùng với hội chúng đã bị giải tán. Nhưng việc ấy không do sự giận dữ. Tâu đại vương, ở đây, có người đàn ông nào đó vấp chân vào rễ cây, gốc cây, cục đá, mảnh sành, hoặc chỗ đất không bằng phẳng rồi té ngã. Tâu đại vương, chẳng phải đại địa cầu này đã giận dữ rồi làm cho kẻ ấy té ngã sao?” “Không phải, thưa ngài Nāgasena. Đối với đại địa cầu không có sự giận dữ hay vui thích. Đại địa cầu đã thoát khỏi sự ưa thích và ghét bỏ. Kẻ ấy chính tự mình lơ đễnh nên mới vấp chân rồi té ngã.”

“Cũng vậy, tâu đại vương, đối với các đức Như Lai không có sự giận dữ hay vui thích. Các đức Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã thoát khỏi sự ưa thích và ghét bỏ. Khi ấy, các vị ấy chính vì việc làm của mình, vì lỗi lầm của bản thân, nên mới bị giải tán. Hơn nữa, tâu đại vương, ở đây biển cả không sống chung với xác chết. Nghĩa là khi ở trong biển cả có xác chết, nó lập tức đưa xác chết ấy ra khỏi, hoặc hất lên đất liền. Tâu đại vương, chẳng phải biển cả đã giận dữ rồi đưa xác chết ấy ra khỏi sao?” “Không phải, thưa ngài. Đối với biển cả không có sự giận dữ hay vui thích. Biển cả đã thoát khỏi sự ưa thích và ghét bỏ.” “Cũng vậy, tâu đại vương, đối với các đức Như Lai không có sự giận dữ hay vui thích. Các đức Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã thoát khỏi sự ưa thích và ghét bỏ. Khi ấy, các vị ấy chính vì việc làm của mình, vì lỗi lầm của bản thân, nên mới bị giải tán.

Tâu đại vương, như người bị vấp lỗi với trái đất rồi té ngã, cũng vậy người bị vấp lỗi với lời dạy cao quý của đấng Chiến Thắng thì bị giải tán. Tâu đại vương, như xác chết ở trong biển cả thì bị đưa ra khỏi, cũng vậy người bị vấp lỗi với lời dạy cao quý của đấng Chiến Thắng thì bị giải tán. Hơn nữa, tâu đại vương, việc đức Như Lai đã giải tán các vị ấy là với mong muốn điều tốt đẹp, mong muốn điều lợi ích, mong muốn sự an lạc, mong muốn sự trong sạch cho các vị ấy; Ngài đã giải tán, nghĩ rằng: ‘Như vậy, những người này sẽ được hoàn toàn giải thoát khỏi sinh, già, bệnh, chết,’ nên Ngài đã giải tán.” “Tốt lắm, thưa ngài Nāgasena! Việc này đúng như vậy, trẫm xin chấp nhận.”

Câu hỏi về việc đã giải tán các vị Tỷ-kheo là câu hỏi thứ mười hai. Phẩm Đã Bị Giải Tán là phẩm thứ ba. Trong phẩm này có mười hai câu hỏi.